Միջազգային խայտառակություն

Անդրկովկասը՝ համավարակից պատերազմ դուրս գալու շեմին. հանգույց ՀԱՊԿ գոտում

Մայիսի 18, 2020
Անդրկովկասը՝ համավարակից պատերազմ դուրս գալու շեմին. հանգույց ՀԱՊԿ գոտում

Ռոման Գազենկ

 

2018թ. հունիսի կեսին ԱՄՆ հատուկ ծառայությունների հետ սերտորեն կապված վերլուծաբան Ջորջ Ֆրիդմանը լեհական Polska Times թերթին տված հարցազրույցում արտահայտել է իր կանխատեսումը. 2020 թվականից հետո Ռուսաստանը կփլուզվի, իսկ պայծառ ապագա հաստատ սպասվում է «երկրորդ համաշխարհային էշելոնի» մի շարք երկրների։ Դրանց մեջ նա հատկապես առանձնացրել է Թուրքիան՝ այն անվանելով «քաղաքական չեմպիոն»։ Եթե շեղվենք «ինքնասպառվող մարգարեությունների» քարոզչական հնարքներից և աղբյուրին լուրջ մոտենանք, ապա ինչի՞ վրա կարող էր հենվել իր եզրահանգումներում գերտեղեկացված ամերիկացի կանխատեսողը։


Թուրքիայի ներկայիս դրությունը բնավ թույլ չի տալիս նրան դասել բարձրագույն լիգայի համաշխարհային խաղացողների շարքին։ Թուրքիայի Հանրապետությունը ցնցվում է ներքաղաքական հիմնախնդիրներից։ Առաջին հերթին նախագահ Էրդողանին չի հաջողվում մարել բազմամյա ռազմական հակամարտությունը սեփական երկրի քրդական տարածքներում և կանգնեցնել իր հեղինակության անկումը աշխարհիկ քաղաքաբնակների շրջանում։


Էրդողանն այդ ներքաղաքական խնդիրները լուծում է երկրի սահմաններից դուրս խաղալու փորձերով։ Նա ակտիվորեն խրվել է Սիրիայի և Լիբիայի ռազմաքաղաքական հանգույցներում։ Ակնհայտ է, որ Թուրքիայի մասնակցությունն այդ հակամարտություններին արտաքին շրջագծում մոտիվացվում է նախևառաջ ներքաղաքական մարտահրավերներին մարտավարական ռեֆլեքսներով։


Այլ բան է Վրաստանի հիբրիդային թուրքական օկուպացիան։ Հեղեղանման թուրքական ներդրումները անշարժ գույքի օբյեկտներում և առևտրում, ինչպես նաև վրացական ամառանոցային-զբոսաշրջային ճյուղի փաստացի զավթումն Աջարիայում ռազմավարական խաղեր են։ Իսկ այդ գործողությունների հիբրիդային բնույթը հաստատվում է թուրքամետ իսլամիստական օղակների ցանցի ակտիվացմամբ Վրաստանի ողջ տարածքում։ Ռուսաստանի արտաքի քաղաքական գերատեսչության համար հատուկ ռազմավարական ազդանշան պետք է դառնա ույղուրական իսլամիստական կառույցը Գորիում՝ ռուսական սահմանի անմիջական հարևանությամբ։


Չի բացառվում, որ ներքաղաքական ճգնաժամով ընկճված Էրդողանը գտել է դրա լուծման բանալին՝ ոտքով բացել համաշխարհային քաղաքական ծանրքաշայինների ակումբի դուռը։ Դրա համար բավական է ոչ թե ներքաշվել աշխարհիս հզորների խնդրահարույց հանգույցների մեջ, այլ ստեղծել իրենը։


Դեռևս 2017թ. Ադրբեջանի անվտանգության և պաշտպանության խորհրդարանական կոմիտեի անդամ Զահիդ Օրուջը հատարարել էր, որ թուրք-ադրբեջանական համագործակցության բանաձևը պետք է հնչի որպես «Մեկ ազգ՝ մեկ բանակ»։ Դա բնավ չի նշանակում Թուրքիայի տեսական պատրաստվածություն՝ տեղավորվելու իր ռազմավարական դաշնակցի կողմում՝ ղարաբաղյան հիմնախնդրի լուծման հարցում։


Սակայն չի բացառվում, որ Ղարաբաղը՝ որպես հայկական անկլավ Ադրբեջանի տարածքում, արդեն նպատակ չէ, այլ Հայաստանի դեմ լայնամասշտաբ ագրեսիայի պատրվակ։ Այս երկյուղները ամրապնդվում են 2020թ. մարտին Նախիջևանում՝ Հայաստանի, Թուրքիայի և Իրանի միջև գտնվող ադրբեջանական տարածքային էքսկլավ ինքնավարությունում ադրբեջանական բանակի անցկացրած զորավարժություններով։


«Թուրքիան պատրաստ է պատերազմի մեջ մտնել Ռուսաստանի դեմ 17-րդ անգամ, որպեսզի մասնատի այն ներսից»։ Այս մասին 2020թ. փետրվարին հայտարարել է երկրի անվտանգության և արտաքին քաղաքականության նախագահական կոմիտեի անդամ, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի խորհրդական Մեսութ Հաքին A Haber հեռուստաալիքի եթերում։ Նա հիշեցրել է, որ ՌԴ տարածքում ապրում է մոտ 25 մլն մուսուլման, որոնք, նրա խոսքով, «կմասնատեն երկիրը ներսից»։ Մեսութ Հաքին ընդգծել է, որ «Թուրքիայի վրեժը սարսափելի կլինի»։ Այս կերպ Թուրքիայի առաջնորդն արձագանքել է Թուրքիայի զինվորականների դեմ սիրիական ՌՕՈւ գրոհին։


Ակնհայտ է, որ Ադրբեջանի համար հասունացող տարածաշրջանային հակամարտության՝ գլոբալ-ռազմավարականի վերածվելու հեռանկարը ստեղծում է ռիսկեր, որոնք հակառակվում են Ռուսաստանի հետ հավասարակշռված բարիդրացիական հարաբերություններին։


Այնուամենայնիվ, 2020թ. մայիսի 13-ին Ադրբեջանի զինված ուժերը խոշոր տրամաչափի զենքից կրակ բացեցին Հայաստանի հյուսիս-արևելքում գտնվող Տավուշի մարզի Բերքաբեր գյուղի ուղղությամբ։ Սա կարելի է համարել Թուրքիայի բաց հայտարարություն տարածաշրջանում իր ռազմավարական շահերի մասին, որոնք նա կարող է լուծել Ադրբեջանի ձեռքով։ Ծանր սպառազինությունից հայկական տարածքի գնդակոծումը նշանակում է թուրք-ադրբեջանական համատեղ ամենամյա զորավարժությունների տրամաբանական անցում բաց տարածքային ագրեսիայի փուլի։ Բավական է հիշատակել վերջինները. 2019թ. հունիս՝ տակտիկական զորավարժություններ մարտական հրաձգությամբ Նախիջևանում, սեպտեմբեր՝ «TurAz Qartalı-2019» համատեղ թռիչքային-տակտիկական զորավարժություններ։


Եվ ահա այժմ, համաձայն Ադրբեջանի նախագահ, Գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիևի կողմից հաստատված պլանի՝ մայիսի 18-22-ին Ադրբեջանում տեղի կունենան աննախադեպ լայնամասշտաբ զորավարժություններ։ Վարժություններին կմասնակցեն ԶՈւ մինչև 10 հազար անձնակազմ, մոտ 120 միավոր զրահատեխնիկա, տարբեր տրամաչափի մինչև 200 հրթիռահրետանային սարքավորում, համազարկային կրակի հրթիռային համակարգեր և ականանետեր, մինչև 30 միավոր բանակային և ճակատային ավիացիա, ինչպես նաև անօդաչու սարքեր։ Համեմատության համար. Եվրոպայում ՆԱՏՕ «Defender Europe 2020» համազորային վերջին զորավարժություններին, որոնք ամենամեծաթիվն էին Վարշավյան պայմանագրի խզումից հետո, մասնակցել է 20 հազար զինծառայող։ Ի՞նչն է դրդում պաշտոնական Բաքվին ռազմական հզորություն ցուցադրել՝ իր ոչ մեծ տարածքային պլացդարմում գործի դնելով Եվրոպայում ՆԱՏՕ օպերատիվ ուժերի թվաքանակի կեսին հավասար ուժ, ընդ որում՝ այժմ, երբ «ոչ զինվորական» մուսուլմաններն այդ իսլամական երկրում Ռամադանի պաս են պահում։ COVID-19-ը ՆԱՏՕ-ին չի խանգարում, իսկ ադրբեջանական բանակին չեն կանգնեցնում ոչ կարանտինը, ոչ իսլամական պասը։


Հիշատակված Վարշավյան պայմանագրի ժամանակներից հակառակորդի ցանկացած լայնամասշտաբ զորավարժություն դիտարկվում էր որպես հավանական ագրեսիայի առաջին փուլ։


«Զորավարժությունների մտահղացմամբ նախատեսվում է զորքերի օգտագործում ընտրված ուղղություններում, հրթիռային զորքերի և հրետանու, ավիացիայի ռմբագրոհների հուժկու հարվածներ, ինչպես նաև սպառազինության մեջ գտնվող գերճշգրիտ միջոցների օգտագործում հակառակորդի զորքերի օպերատիվ դիրքերի ողջ խորությամբ։ Զորքերի գործնական գործողությունների ստուգում իրականցվում է տարբեր ուսումնական կենտրոններում և վարժադաշտերում»,- հավաստիացնում է Ադրբեջանի ռազմական գերատեսչությունը։


Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը ԵԱՀԿ և միջազգային հանրության ուշադրությունն է հրավիրում այն բանի վրա, որ Ադրբեջանն անցկացնում է զորավարժություններ՝ առանց նախնական տեղեկացման։ Հարձակողական սպառազինության օգտագործումը գալիք զորավարժություններում ոչ երկիմաստորեն վկայում է այն մասին, որ զորավարժությունների նրանց սցենարը կրում է ակնհայտորեն ոչ պաշտպանական բնույթ։ Ընդ որում՝ Բաքուն ոչ երկիմաստորեն հասկանալ է տալիս, որ նման դեպքերում Հայաստանի պաշտպանության նախարարության ուժերի ստանդարտ պատասխան մոբիլիզացիան կարող է գնահատվել որպես casus belli։ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության մայիսի 14-ի հայտարարությունում նշվում է. «Հակառակորդի կողմից որևէ սադրանքի դեպքում Ադրբեջանի ԶՈւ-ն այն վճռականորեն կկասեցնի՝ ուժ կիրառելով»։


Հարցի հնարավոր պատասխանը, թե ով է «հարձակողական սցենարի» իսկական հեղինակը, առկա է Թուրքիայի նախագահի հեռուստատեսային ելույթում, որը հնչել է Ադրբեջանի ռազմական գերատեսչության կողմից այս հայտարարությունն անելու հաջորդ օրը։ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն ասել է. «Թուրքիան կշարունակի պայքարն ահաբեկչության և արտաքին թշնամիների դեմ՝ հայկական և հունական լոբբիի սատանայական ուժերից մինչև Պարսից ծոցի թշնամիներ»։


Ձգձգված ղարաբաղյան հակամարտության հարցում Ադրբեջանի միջոցով գործելով՝ Թուրքիան ի վիճակի է ռազմաքաղաքական սցենարի մեջ ներքաշել Ռուսաստանն ու ՀԱՊԿ մյուս երկրները։ Ռուսաստանի ղեկավարության համար դա կդառնա հերթական դիլեմա. օգնել չի կարելի մի կողմ քաշված մնալ։ Եվ նոր իրականությունում այս արտահայտության մեջ ստորակետից կախված կլինի շատ ավելին, քան «մերոնց չենք դավաճանում»-ի հեղինակությունը։

 

Աղբյուրը՝ REGNUM լրատվական գործակալություն


Խմբագրության կողմից


Իհարկե, թուրքերն իրենք պետք է որոշեն՝ արդյո՞ք պատերազմի մեջ մտնեն Ռուսաստանի դեմ տասնյոթերորդ անգամ, թե՞ ոչ։ Կարծում ենք, մենք պետք է ողջունենք այս նախաձեռնությունը, քանի որ տասնյոթերորդ անգամը վերջինը կլինի։ Ռուսաստանը ժամանակ առ ժամանակ համբերում է, բայց հետո կոշտ է արձագանքում, իսկ թե ինչ կմնա արձագանքից հետո՝ կարևորն էությունը չէ։ Ժամանակին ամերիկացիները թուրքերին հանձնարարել էին փակել խորհրդային նավատորմի համար սևծովյան նեղուցները՝ ելնելով այն բանից, որ ԽՍՀՄ-ն, իբր, կռվում էր Աֆղանստանում։ ԽՍՀՄ ԱԳՆ ղեկավար Անդրեյ Գրոմիկոյին Սպիտակ տանը, coctail party-ի ժամանակ, ակնարկել էին այդ մասին, իսկ ի պատասխան լսել էին. «Սևծովյան նավատորմի երկու համազարկը երկու նոր նեղուց կբացի, բայց, ցավոք, Ստամբուլ քաղաքից քիչ բան կմնա...»։ Մի խոսքով՝ կսպասենք տասնյոթերորդ անգամին և թուրք ու հայ ժողովուրդների դարավոր երազանքի իրականացման թուրքական նախագծի իրագործմանը։ Ալլահ ագբար։ Ամե՛ն...






Դիտումների քանակ 39293


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Ամառային սրացում. Բաքվում խոստանում են Թուրքիայի հետ համատեղ «ջախջախել» Հայաստանը

Ամառային սրացում. Բաքվում խոստանում են Թուրքիայի հետ համատեղ «ջախջախել» Հայաստանը

Հուլիսի 31, 2020


Աշխարհը «մեծ աղետից» փրկելու համար համաշխարհային ողջ հանրությանն այսօր անհրաժեշտ է ստիպել Հայաստանին հեռանալ «օկուպացված տարածք...

Ինչո՞ւ է անհանգիստ բաբաջանյան արմանը

Ինչո՞ւ է անհանգիստ բաբաջանյան արմանը

Հուլիսի 29, 2020


բաբաջանյան արմանը անհանգստացել է Պուտինի և Էրդողանի հեռախոսային զրույցից: Նրա նուրբ միասեռական հոգում կասկածներ են առաջացել առ ...

Արցախի Հանրապետությունը՝ կայունության գործոն Անդրկովկասում

Արցախի Հանրապետությունը՝ կայունության գործոն Անդրկովկասում

Հուլիսի 29, 2020


2020թ. հուլիսի իրադարձությունները, իմ խորին համոզմամբ, բախտորոշ կդառնան ոչ միայն Հարավային Կովկասի և Մեծ Մերձավոր Արևելքի տարած...

Մարտի են նետվում խնամիները (նախկին)

Մարտի են նետվում խնամիները (նախկին)

Հուլիսի 24, 2020


Հայ-ադրբեջանական պատերազմի սահմաններ լայնանում են, գործը հասել է առրևտրին, և այս պատերազմին միանալու իր պարտքը համարեց Իլհամ Ալ...

Ադրբեջանցիներն ու հայերը կորցրել են պատերազմի վախը

Ադրբեջանցիներն ու հայերը կորցրել են պատերազմի վախը

Հուլիսի 20, 2020


Հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը շարունակվում է ոչ միայն որպես շարունակվող հրաձգություն սահմանին, այլ նաև որպես քաղաքական ու հ...

Էրդողան էֆենդու նոր աճպարարությունը. ԻԼԻՊ ներմուծումն Ադրբեջան

Էրդողան էֆենդու նոր աճպարարությունը. ԻԼԻՊ ներմուծումն Ադրբեջան

Հուլիսի 20, 2020


Թուրքիան պատրաստվում է այսպես կոչված Սիրիական ազատ բանակի գրոհայինների նետել Ադրբեջան (հասկանալի է՝ հայկական զինված ուժերի դեմ ...

Ադրբեջանի վերջը մոտենում է

Ադրբեջանի վերջը մոտենում է

Հուլիսի 18, 2020


Ադրբեջանի ղեկավարությունը լրջորեն զայրացրել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ղեկավարությանը։ ԻՀՊԿ մարտիկները այդ ...

Արդյո՞ք պետք է Ռուսաստանի բանակը պաշտպանի Հայաստանին Ադրբեջանի հետ պատերազմում

Արդյո՞ք պետք է Ռուսաստանի բանակը պաշտպանի Հայաստանին Ադրբեջանի հետ պատերազմում

Հուլիսի 15, 2020


Կիևը հանկարծ միջամտել է հակամարտությանը Հարավային Կովկասում՝ հայերից պահանջելով պահպանել Ադրբեջանի «տարածքային ամբողջականությու...

Նրանք զոհվեցին ժողվարչապետի ձեռամբ

Նրանք զոհվեցին ժողվարչապետի ձեռամբ

Հուլիսի 14, 2020


Այսօր Հայաստանը զոհեր ունեցավ: Թշնամու կրակից զոհվեցին մայոր Գարուշ Համբարձումյանը, կապիտան Սոս Փալյանը, ժամկետային զինծառայողն...

Ալիևի կոնստրուկտիվիզմը գնահատվում է Հայաստանում

Ալիևի կոնստրուկտիվիզմը գնահատվում է Հայաստանում

Հուլիսի 13, 2020


Փաշինյան Նիկոլն այսօր կառավարության նիստի ժամանակ մի պահ փորձեց հայ-ադրբեջանական սահմանի լարվածության մեղքը բարդել հայկական կող...

Փաշինյանը և Ալիևը անընդհատ վազում ու վազում են փակ շրջանակում

Փաշինյանը և Ալիևը անընդհատ վազում ու վազում են փակ շրջանակում

Հուլիսի 7, 2020


Այն բանից հետո, երբ տեղի ունեցան Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավարներ Զոհրաբ Մնացականյանի և Էլմար Մամեդյարովի հերթական բանակցու...

Սկանդալ Սլովակիայում, որը կարող է վարկաբեկել Եվրոպական միությունը Կովկասում

Սկանդալ Սլովակիայում, որը կարող է վարկաբեկել Եվրոպական միությունը Կովկասում

Հուլիսի 6, 2020


Եվրոպական բյուրոկրատիան վարկաբեկել սպառնացող «հետաքրքրական» սկանդալ է ծավալվում այժմ Սլովակիայում։ Օրերս Աշոտ Գրիգորյանը (ֆիզիկ...

Չկա ներում առանց ապաշխարանքի, և չկա փրկություն առանց ներման

Չկա ներում առանց ապաշխարանքի, և չկա փրկություն առանց ներման

Հուլիսի 4, 2020


Հոդվածն ուզում եմ սկսել անկեղծ խոստովանությամբ, դիցուք. երբեք չէի ենթադրի, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, որն ավելի ու ավելի...

Հայաստանի ազգային շահերի դավաճանությունը չի՛ անցնի

Հայաստանի ազգային շահերի դավաճանությունը չի՛ անցնի

Հունիսի 27, 2020


Հարգելի ընթերցող, հոդվածը ցանկանում եմ սկսել Մոսկվայի Կարմիր հրապարակում Հայրենական Մեծ պատերազմում Խորհրդային ժողովրդի տարած Հ...

Իլհամ Ալիևի ջղակծկումները տարածվում են Փաշինյան Նիկոլի մարմնին

Իլհամ Ալիևի ջղակծկումները տարածվում են Փաշինյան Նիկոլի մարմնին

Հունիսի 26, 2020


Փաշինյան Նիկոլի կիրթ գործընկեր Իլհամ Ալիևն այսօր Հայաստանից էր խոսել, ելույթի կեսը խոսեց Փաշինյան Նիկոլի սրտով, կարծես «Հայկակա...

Փաշինյան Նիկոլն ուզում է պառակտել Ադրբեջանը

Փաշինյան Նիկոլն ուզում է պառակտել Ադրբեջանը

Հունիսի 17, 2020


Փաշինյան Նիկոլն այսօր Ազգային ժողովում ասաց, որ պիտի քանդի Ադրբեջանի հասարակությունը: Բնականաբար, նա այդպիսի նպատակ չունի, քանի...

Հայրենիքի փրկությունը միավորման մեջ է

Հայրենիքի փրկությունը միավորման մեջ է

Հունիսի 12, 2020


Դեռ ուսանողական նստարանից, տեղեկացված լինելով Օսմանյան կայսրության 36 թուրք սուլթանների, իսկ հետագայում՝ ներկայում կառավարող, ը...

Վանեցյան Արթուրը սկզբունքորեն չի ուզում մարդ դառնալ

Վանեցյան Արթուրը սկզբունքորեն չի ուզում մարդ դառնալ

Հունիսի 11, 2020


Վանեցյան Արթուրն իրեն պահում է այնպես, կարծես քավարանից է դուրս եկել: Հեռուստաեթերում հայտարարում է, թե, իբր, քյարամյան արգիշտի...

Հարությունյան Արայիկը սիրաշահում է Փաշինյան Նիկոլին

Հարությունյան Արայիկը սիրաշահում է Փաշինյան Նիկոլին

Հունիսի 4, 2020


Հարությունյան Արայիկը կատաղի ռեֆորմներ է սկսել Արցախում, բնականաբար, Փաշինյան Նիկոլի սրտով: Այս խայտառակությունը փակել է Արցախի...

Ղարաբաղի արտաքին քաղաքականության իրավունքը փոխանցվեց Սորոս Ջորջին

Ղարաբաղի արտաքին քաղաքականության իրավունքը փոխանցվեց Սորոս Ջորջին

Մայիսի 29, 2020


Ինչպեսև կանխատեսվում էր, Հարությունյան Արայիկի հաղթանակով Ղարաբաղը կկորցնի իր սուբյեկտայնությունը։ Ասպես, отец-героин-ը այսօր վ...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ






ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ