Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Իրանը մոտեցնում է Պոմպեոյի «վերջին օրերը»

Ապրիլի 11, 2020
Իրանը մոտեցնում է Պոմպեոյի «վերջին օրերը»

Ստանիսլավ Տարասով

 

Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին դիմել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամին՝ կոչ անելով երկրին հատկացնել անհապաղ վարկ 5 մլրդ դոլարի չափով՝ կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար։ «Ես կոչ եմ անում միջազգային կազմակերպություններին՝ կատարել իրենց պարտականությունները։ Մենք ԱՄՀ անդամ ենք։ Վարկերի տրամադրման հարցում խտրականություն չպետք է լինի»,- ասել է նա՝ երկրի կառավարության անդամների առջև հանդես գալով տեսակոնֆերանսի ռեժիմով։

 

Սա Թեհրանի առաջին դիմումն էր ԱՄՀ-ին 1979թ. Իսլամական հեղափոխության ժամանակներից ի վեր։ Բայց, ինչպես տեղեկացրել է ԻԻՀ Ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Շամհանին, ամերիկացիները արգելափակել են իրանական հայցադիմումը։ The Wall Street Journal-ը, հղում կատարելով ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի աշխատակազմում ունեցած աղբյուրներին, ճշտում է, որ Իրանի կառավարության հաշիվների վրա բավականաչափ միջոցներ կան վիրուսի տարածման դեմ պայքարի համար, իսկ եթե ԱՄՀ-ն ֆինանսավորի Թեհրանին, ապա նա փողերը կօգտագործի ոչ թե ըստ նշանակության, այլ դրանք կուղղի տնտեսության այն հատվածին, որը տուժել է ամերիկյան պատժամիջոցներից։ Կամ էլ միջոցները կուղղի Մերձավոր Արևելքում իր դաշնակիցներին ֆինանսավորելուն։ Ի դեպ, մի փոքր ավելի վաղ ԱՄՀ-ն խուսափել էր դիտարկել այդ նույն հինգ մլրդ դոլարի հայցը, որ խնդրել էր Վենեսուելան՝ վկայակոչելով այն, որ «կազմակերպությունում չեն հասկանում, թե ով է լատինամերիկյան երկրում նախագահը և ում տան փողը», իսկ Վաշինգտոնը կասկածներ էր հայտնել, թե Կարակասը հատկացված միջոցները կծախսի կոնկրետ կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար։

 

Տեղեկություններ եղան նաև այն մասին, որ Թուրքիայի կառավարությունում է դիտարկվում ԱՄՀ-ից վարկ ստանալու հարցը՝ վիրուսի դեմ պայքարի արտակարգ ծրագրի շրջանակում։ Bloomberg-ի տվյալներով՝ Թուրքիայի Կենտրոնական բանկի արժութային պաշարները սպառված են, իսկ զուտ պաշարները, հաշվի առնելով բոլոր պարտավորությունները, զրոյից ցածր նիշի վրա են գրանցվում, ընդ որում՝ երկիրն ունի ավելի քան 170 մլրդ դոլարի պարտք, որը պետք է մարվի հաջորդ տարվա ընթացքում։ Եվ Անկարան զգուշանում է, որ ստեղծված պայմաններում նրան կառաջադրվեն այնպիսի պահանջներ կամ պայմաններ, որոնք, ըստ Bloomberg-ի, «վերջ կդնեն Էրդողանի՝ ցանկացած գնով աճի հասնելու վրա հիմնված տնտեսական քաղաքականությանը»։ Ժամանակին Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարում էր, որ դեմ է «գաղութատիրությանն ու ստրկությանը», որոնց աղբյուր է հանդիսանում ԱՄՀ-ն։ Եթե վերադառնանք Իրանին, ապա այնտեղ հիանալի հասկանում են, որ ԱՄՆ-ն օգտվում է գերիշխող ազդեցությունից ԱՄՀ-ում, և հեշտ է կանխատեսել նրա գործողությունները Թեհրանի հադեպ։ Ուստի, Իրանի «կորոնավիրուսային դիվանագիտությունը» նաև այլ աստառ ունի։

 

Թեհրանի հայցը ներկայում ԱՄՀ-ում իրավաբանական ընթացակարգ է անցնում։ ԱՄՀ հրաժարումը Իրանին վարկ հատկացնելուց՝ համավարակի դեմ պայքարի պայմաններում, խափանում է այն քաղաքական ուժերի դիրքերը, որոնք դեռևս հոգու խորքում ԱՄՆ-ի հետ հնարավոր երկխոսության հույս ունեն՝ գոնե ինչ-որ «կամուրջների» անցկացման օգնությամբ։ Ինչպես կարծում է Իրանի տնտեսական հարցերով փոխնախագահ Մոհամեդ Նահավանդյանը, «երբ մենք բախվում ենք հիվանդության բռնկման հետ ողջ աշխարհում, կարևոր է հասկանալ միմյանց, և եթե հիվանդությունը չզսպվի աշխարհի ինչ-որ մասում, մենք փաստորեն կօգնենք, որ այն տարածվի աշխարհի այլ մասերում»։ Իր իսկ խոսքերով՝ «սա ներքին հարց չէ, այլ, ավելի շուտ, գլոբալ հարց, որը պետք է լրջորեն դիտարկվի»։ Գերմանիան, Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան արդեն կազմակերպել են դեպի Իրան բժշկական ապրանքների արտահանումը՝ առաջին անգամ գործի դնելով մի մեխանիզմ, որն ստեղծվել է ամերիկյան պատժամիջոցները շրջանցելու նպատակով։ Պոմպեոն ակնարկում էր, որ Վաշինգտոնը կարող է դիտարկել Թեհրանի և մյուսների հանդեպ պատժամիջոցների մեղմման հնարավորությունը։ Սակայն բանը հայտարարություններից այն կողմ չի անցել։ Դրանից հետո Ռոհանին հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ը բաց է թողել «հիանալի պատմական հնարավորությունը»՝ չեղարկելու պատժամիջոցների ռեժիմն Իրանի հանդեպ։

 

Եթե դատելու լինենք ամերիկյան մամուլի հրապարակումներից, ապա Սպիտակ տանը տեղի է ունենում «հայեցակարգերի ճակատամարտ» իրանական քաղաքականության կառուցման հարցում։ Այսպես, The American Conservative պարբերականը կարծում է, որ Թրամփը պետք է «Իրանի հանդեպ միակողմանի մարդասիրական ժեստ անի և գնա որոշ տնտեսական պատժամիջոցների մեղմման, քանի որ այդ երկիրը մերձավորարևելյան մյուս երկրներից ավելի շատ է տուժել վիրուսից»։ Բայց այդ ժեստը պետք է ուղեկցվի Թեհրանի համաձայնությամբ՝ բանակցություններ սկսել Վաշինգտոնի հետ՝ «առանց նախապայմանների», իսկ այս սցենարի խափանման դեպքում կարելի կլինի «Իրանի մեկուսացման պատասխանատվությունն իրենց վրայից դնել այաթոլաների ու նրանց ռեժիմի վրա»։ Մի կողմից՝ սցենարիստների մտահղացմամբ, դա կարող է հանգեցնել Իրանում ներքաղաքական պայքարի սրման այսպես կոչված արևմտականների և պահպանողականների միջև, մյուս կողմից՝ թույլ կտա Թրամփին «նախաձեռնությունը վերցնել դեմոկրատներից իրանական ուղղությամբ», որոնք ճիշտ են համարում ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամայի քաղաքականությունը, որը հանգեցրեց Իրանի հետ միջուկային համաձայնագրի ստեղծմանը։

 

«Կորոնավիրուսի դեմ պայքարում պետք է հայտարարել Իրանի կառավարիչների հետ միավորվելու մասին,- կոչ է անում The American Conservative-ը։- Իսկ հետո գործել ըստ հանգամանքների՝ իրավիճակը պրոյեկտելով Սիրիայի, Իրաքի և Աֆղանստանի վրա»։ Բայց ահա թե ինչ պահ կա։ Անցած տարվա աշնանը Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև երկխոսություն հաստատելու միջնորդական ջանքերով զբաղվելով, առաջարկում էր իրանցիներին տալ 15 մլրդ դոլարի վարկ, որպեսզի, ինչպես հավաստիացնում են ֆրանսիացի որոշ փորձագետներ, «նրանց կվանեն Մոսկվայից և Դամասկոսից»։ Սակայն այդ նախագիծը խափանվեց ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյի կողմից, որը, ամերիկյան Foreign Policy պարբերականի կարծիքով, «լիովին զուրկ է արտաքին քաղաքականության ռազմավարական տեսլականից», իսկ նրա «անձնական ատելությունը Իրանի ԱԳՆ ղեկավար Մոհամադ Զարիֆի հանդեպ պարզապես չափից ավելի է»։ Պոմպեոն անընդհատ միայն բարձրացնում է նշաձողը՝ «Իրանում ուժեղացնելով կոշտ գծի կողմնակիցների դիրքերը», ինչն էլ ավելի է նվազեցնում այնտեղ ռեժիմի փոփոխության հավանականությունը։ «Եվ այս ամենը մտահղացվել է մի երկրի պատճառով,- ընդգծում է Foreign Policy-ն,- որը թեև ունի լուրջ կոնֆլիկտներ ԱՄՆ-ի ու նրա գործընկերների հետ տարածաշրջանում, բայց որևէ շոշափելի սպառնալիք չի պարունակում Ամերիկայի անվտանգության և բարգավաճման համար»։

 

Իհարկե, Թեհրանն ուշադիր հետևում է ամերիկյան գզվռտոցներին ու նույնպես փորձում է խաղալ «լարերի» վրա։ Արժե Իրանի համար փոխզիջման գնալ, իսկ Թրամփը կարող է հայտարարել Պոմպեոյի հետ «մեծ փոխըմբռնման շրջանի» ավարտի մասին, որպեսզի սկսի նոր քաղաքականության իրականացումը Մերձավոր Արևելքում, որտեղ ամերիկացիների «թիկունքին շնչում են Ռուսաստանն ու Չինաստանը»։ Եթե ԱՄՀ-ն արգելափակի Իրանին վարկի (ըստ էության՝ ոչ այնքան մեծ) տրամադրումը կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար, Թեհրանի ազդեցությունը տարածաշրջանում միայն կուժեղանա։ Իրանը գիտի ում օգնել իր համար դժվար այս շրջանում։ Չի բացառվում, որ ԱՄՀ մյուս անդամները չեն համաձայնի ԱՄՆ-ի հետ և կառաջարկեն գործողությունների իրենց սցենարը, որը կկոտրի Վաշինգտոնի հակաիրանական ռազմավարությունը։ Աշխարհը փոխվում է, համավարակը շարունակում է մոլեգնել, և շատ իրադարձություններ դեռ առջևում են։

 

Աղբյուրը՝ REGNUM տեղեկատվական գործակալություն






Դիտումների քանակ 70017


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Է՛շ, մի՛ սատկի, գարուն կգա՝ յոնջա կուտես

Է՛շ, մի՛ սատկի, գարուն կգա՝ յոնջա կուտես

Սեպտեմբերի 23, 2020


Փաշինյան Նիկոլն այսօր իջել է իր բարձունքից և հանդիպել իր հավատարիմ նախրի տուժած անդամների հետ, որոնք չեն կարող Ռուսաստան գնալ, ...

թորոսյան արսենի հերթական թորոսյանարսենությունը

թորոսյան արսենի հերթական թորոսյանարսենությունը

Սեպտեմբերի 23, 2020


Անկախության տոնի առթիվ մի շարք բուժաշխատողներ պետական պարգևներ ստացավ: Դրանց թվում չկային «Նորք» ԻԿՀ-ի աշխատակիցները: Բանն այն ...

Փաշինյան Նիկոլի նախրի որոշ անդամներ հացադուլ են անում կառավարության դիմաց

Փաշինյան Նիկոլի նախրի որոշ անդամներ հացադուլ են անում կառավարության դիմաց

Սեպտեմբերի 22, 2020


Ինչպես հայտնի է, հայ ժողովրդի աշխատասեր զավակները՝ խոպանչիները, Փաշինյան Նիկոլի խայտառակ հեղափոխության ակտիվ մասնակից էին, կարե...

թորոսյան – հարությունյան. դեգեներատների համատեղ դիվերսիա՞

թորոսյան – հարությունյան. դեգեներատների համատեղ դիվերսիա՞

Սեպտեմբերի 19, 2020


Ըստ ամենայնի, ժողվարչապետի ամենախայտառակ ու վտանգավոր նախարարները՝ հարությունյան արայիկը և թորոսյան արսենը, դիվերսիա են պատրաստ...

Իրանը Ադրբեջանը նախընտրում է Հայաստանից

Իրանը Ադրբեջանը նախընտրում է Հայաստանից

Սեպտեմբերի 12, 2020


Իրանը ձգտում է էներգետիկ ինտեգրման Ռուսաստանի հետ, և սեպտեմբերի 11-ին Իրանի էներգետիկայի նախարար Ռեզա Արդականյանը հայտարարեց, ո...

ԱՄՆ նեգրերը վտանգի մեջ են

ԱՄՆ նեգրերը վտանգի մեջ են

Սեպտեմբերի 10, 2020


ԱՄՆ նեգրերը ժամանակին նախագահ Քենեդիից արքայական նվեր ստացան՝ միջոցառումների համալիր, որոնք կոչվում էին դրական գործողություններ...

Լակոտակրատիան ցեղասպանություն է նախապատրաստում

Լակոտակրատիան ցեղասպանություն է նախապատրաստում

Սեպտեմբերի 4, 2020


Ըստ ամենայնի, Փաշինյան Նիկոլն այսօր ևս մեկ հակազգային դիվերսիայի մեկնարկ տվեց Ազգային ժողովում, որի վտանգն ու վնասը գերագնահատե...

Ինչո՞ւ է անհանգիստ բաբաջանյան արմանը

Ինչո՞ւ է անհանգիստ բաբաջանյան արմանը

Հուլիսի 29, 2020


բաբաջանյան արմանը անհանգստացել է Պուտինի և Էրդողանի հեռախոսային զրույցից: Նրա նուրբ միասեռական հոգում կասկածներ են առաջացել առ ...

Փաշինյան Նիկոլի դիմակն էլ է ապօրինի

Փաշինյան Նիկոլի դիմակն էլ է ապօրինի

Հուլիսի 26, 2020


Ապօրինի զավակ է ժողվարչապետ աշխատող խայտառակությունը, կատարյալ ապօրինի: Ինչի ձեռքը գցի՝ կամ կպղծի, կամ անօրեն կդարձնի: Այսպես, ...

Ադրբեջանի վերջը մոտենում է

Ադրբեջանի վերջը մոտենում է

Հուլիսի 18, 2020


Ադրբեջանի ղեկավարությունը լրջորեն զայրացրել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ղեկավարությանը։ ԻՀՊԿ մարտիկները այդ ...

Միացյալ Նահանգները վերջնականապես Հայաստանում հաստատում է արտաքին կառավարում

Միացյալ Նահանգները վերջնականապես Հայաստանում հաստատում է արտաքին կառավարում

Հուլիսի 11, 2020


Երեկ հաղորդվեց, որ Միացյալ Նահանգները փաստացի վերցնում է Հայաստանն արտաքին կառավարման տակ՝ ուղարկելով Նոր Հայաստան կոռուպցիայի ...

Փաշինյան Նիկոլի ղեկավարությունն ընդդեմ Փաշինյան Նիկոլի

Փաշինյան Նիկոլի ղեկավարությունն ընդդեմ Փաշինյան Նիկոլի

Հուլիսի 7, 2020


Փաշինյան Նիկոլի ղեկավարությունը Ադրբեջանին 100 միլիոն դոլարի ուղիղ ռազմական օգնություն է տրամադրում: Եվ սա այն դեպքում, երբ հայ...

Փաշինյանը և Ալիևը անընդհատ վազում ու վազում են փակ շրջանակում

Փաշինյանը և Ալիևը անընդհատ վազում ու վազում են փակ շրջանակում

Հուլիսի 7, 2020


Այն բանից հետո, երբ տեղի ունեցան Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավարներ Զոհրաբ Մնացականյանի և Էլմար Մամեդյարովի հերթական բանակցու...

թորոսյան արսենը նոր հանձնարարություն է ստացել Ամերիկայից՝ վերջ տալ հայ ժողովրդի վերարտադրությանը

թորոսյան արսենը նոր հանձնարարություն է ստացել Ամերիկայից՝ վերջ տալ հայ ժողովրդի վերարտադրությանը

Հուլիսի 7, 2020


Դեգեներատ թորոսյան արսենը նոր հանձնարարություն է ստացել և լծվել է դրա կատարելուն: Ամերիկացիները վակցինա են արտադրում, իսկ այս ա...

Գևորգ Պետրոսյանը իոաննիսյան դանիելի հետքերով

Գևորգ Պետրոսյանը իոաննիսյան դանիելի հետքերով

Հուլիսի 6, 2020


Հավանաբար, Գագիկ Ծառուկյանի քրեական հետապնդումը ծանր է ազդել պատգամավոր Գևորգ Պետրոսյանի վրա, և նա որոշել է հետևել իոաննիսյան դ...

Դիմակ, դիմակ մինչև վերջ

Դիմակ, դիմակ մինչև վերջ

Հուլիսի 3, 2020


Փաշինյան Նիկոլի թորոսյան արսենն ու պարետ ավինյան տիկոն կորոնավիրուսի դեմ պայքարի միայն մեկ միջոց գիտեն՝ դիմակ կրել, անգամ մաքու...

Ջոն Բոլթոն. անասո՞ւն է արդյոք Դոնալդ Թրամփը

Ջոն Բոլթոն. անասո՞ւն է արդյոք Դոնալդ Թրամփը

Հունիսի 23, 2020


Դոնալդ Թրամփը 2019-ի սեպտեմբերին աշխատանքից հեռացրեց ազգային անվտանգության հարցերով իր խորհրդական Ջոն Բոլթոնին և կրակն ընկավ. Բ...

Ամերիկան ոչնչացնում են էլիտայի երեխաները

Ամերիկան ոչնչացնում են էլիտայի երեխաները

Հունիսի 15, 2020


Ընդունված է համարել, որ ԱՄՆ-ում տեղի ունեցող անկարգությունները կազմակերպել են նախևառաջ ամերիկյան հասարակության ստորին խավերը՝ ս...

ԱՄՆ-ը իր համար նոր թշնամի է նշանակել

ԱՄՆ-ը իր համար նոր թշնամի է նշանակել

Հունիսի 13, 2020


Միացյալ Նահանգներն իր համար նոր թշնամի է գտել։ Այդ թշնամին արտասովոր է, անշունչ, բայց դա չի խանգարել, որպեսզի հունիսի 11-ին պետ...

Արևմտականությունն ու լակոտությունը Հայաստանում նույն երևույթն են

Արևմտականությունն ու լակոտությունը Հայաստանում նույն երևույթն են

Հունիսի 12, 2020


Հայաստանի արևմտականների ուշքը գնում է հայրենիքի ինքնիշխանության համար, սրանք ասում են, որ ինքնիշխանությունը մեր հացուջուրն է, ո...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը
Պրն Էրդողան, siktir!
Սեպտեմբերի 22, 2020


Պրն Էրդողան, siktir!

Պրն Էրդողան, siktir!
Սեպտեմբերի 22, 2020


Պրն Էրդողան, siktir!

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ






ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ