Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Փետրվարի 8, 2020
Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Ստանիսլավ Տարասով

 

Բաքվում տեղի ունեցավ Թյուրքալեզու պետությունների համագործակցության խորհրդի (Թյուրքական խորհրդի) արտաքին գործերի նախարարների արտահերթ նիստը։ Հիշեցնենք, որ Թյուրքական խորհրդի մեջ մտնում են Ադրբեջանը, Թուրքիան, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, 2019թ. աշնանը նրանց միացավ Ուզբեկստանը։ Թեև այդ համաժողովն ընթանում էր որպես «արտահերթ», արտասովոր որևէ բան այնտեղ չկար։ Նրա մասնակիցները, ինչպես սովորաբար, քննարկեցին առևտրատնտեսական համագործակցության, տուրիզմի, հումանիտար կապերի զարգացման և ընդհանուր տեղեկատվական տարածք ստեղծելու հարցեր։ Սակայն, ինչպես արդեն քանիցս նշել են ադրբեջանցի փորձագետները, Թյուրքական խորհրդի գործունեության ակտիվացման նշաններ՝ տարածաշրջանի և առավել ևս՝ գլոբալ մասշտաբի իրավիճակի վրա ազդեցության չափով, առայժմ չեն երևում։ Որովհետև տարածաշրջանային և գլոբալ իրավիճակի քաղաքական գնահատականի ընդհանրություն չկա։ Ինչպես ասել է Քաղաքական վերլուծության կովկասյան կենտրոնի տնօրեն Ահմեդ Ալիլին, Թյուրքական խորհուրդը, որի մասին նախկինում բարձրաձայն հայտարարվում էր, այժմ «մոռացվածի» տպավորություն է թողնում, թեև ինքնին ձևաչափը հավակնում էր «Միջին Ասիայի, Հարավային Կովկասի և Թուրքիայի միավորման»։

 

Բայց և այնպես, ներկայիս տարբերակով այն հարթակ է խորհրդի մասնակիցների միջև տարբեր մակարդակներով երկկողմ բանակցություններ վարելու համար։ Հենց այս ձևաչափով էլ Բաքվում տեղի ունեցավ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մևլութ Չավուշօղլուի հանդիպումը, որին մեծ ուշադրություն հատկացվեց։ Եվ ահա թե ինչու։ Զրույցի ընթացքում Ալիևը Թուրքիայի ԱԳՆ ղեկավարին ասաց այն, ինչ իրեն մտահոգում էր։ Նա ասաց, որ ԵԽԽՎ-ում Ադրբեջանը դարձել է սուր քննադատության թիրախ։ Նախագահի խոսքով՝ «նրանք Ադրբեջանը ներկայացնում են որպես հետամնաց երկիր, դրական գործընթացներն Ադրբեջանում նրանք հաշվի չեն առնում, նրանք փորձում են միայն սևացնել Ադրբեջանը և հրապարակում են չհիմնավորված, շինծու զեկույցներ ու ընդունում այնպիսի բանաձևեր, թե, «իբր, Ադրբեջանում կան քաղբանտարկյալներ, և ինքը խոչընդոտում է դեմոկրատական գործընթացներին»։ Միևնույն ժամանակ, Ալիևը հատկապես ընդգծեց, որ «Եվրոպայի խորհրդում տեղի է ունենում դեգրադացիայի գործընթաց, այդ կազմակերպությունը կորցնում է իր նշանակությունը միջազգային մակարդակով, այն չի կարող ազդել աշխարհում ընթացող գործընթացների վրա»։

 

Ըստ էության, սա միայն եվրոպական ուղղությամբ ադրբեջանական դիվանագիտության լիակատար պարտության խոստովանությունը չէ։ Երկար տարիներ Բաքուն, որը հայտարարում էր, որ իր էներգետիկ ռեսուրսներով հանդես է գալիս համարյա թե «Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգության երաշխավորի դերում» և հույս ուներ փոխարենը հասնել ղարաբաղյան հակամարտության՝ իր համար դրական կարգավորման, հայտնվում է կոտրված տաշտակի առջև։ Առաջ Ադրբեջանը բոլոր «մեղքերի» մեջ մեղադրում էր հայկական արևմտյան լոբբիի ակտիվ գործունեությունը։ Բայց այս անգամ Ալիևը ինքնատիպ քայլ է ձեռնարկել՝ մեղադրելով Եվրոպայի խորհրդին, թե նա «լռության է մատնում ոչ դեմոկրատական գործընթացները, որոնք ընթանում են Հայաստանում, այդ թվում նախկին նախագահների, լրագրողների ձերբակալությունները՝ հայկական գործող իշխանությունների քննադատության համար։ Եվ հարց է տվել. «Ինչո՞ւ է նման բան տեղի ունենում։ Ինչո՞ւ Հայաստանի հանդեպ մի վերաբերմունք է, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հանդեպ՝ այլ։ Մենք լավ գիտենք այս հարցերի պատասխանները, և լավ կլիներ, որ Եվրոպայի խորհուրդը զբաղվեր այդ հարցերով։ Եվրոպայի խորհուրդը պետք է դատապարտի ոստիկանության, բռնության, քաղաքացիների սպանությունների գործողությունները ոստիկանների կողմից ԵԽ առաջատար մի շարք երկրներում, պահանջներ ներկայացնի այդ երկրների իրավապահ մարմիններին։ Մենք դա չենք լսում, չենք տեսնում հեռուստացույցով»։

 

Հարցը, թե ինչու Ալիևը Չավուշօղլուի հետ զրույցում հանկարծ որոշեց մտահոգվել Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով, միայն ձևականորեն է կրում հռետորական բնույթ։ Այն տրվել է հատուկ նպատակներով, հատուկ իմաստով, ինչը ամենաանսպասելի բնույթի բազմաթիվ վարկածների և դատողությունների տեղիք է տալիս, այդ թվում նաև ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման խնդրի վերաբերյալ։ Առայժմ նախագահի խոսքում ոչ այնքան ստանդարտ շրջադարձը կարող է ընկալվել նաև որպես կոչ Անկարային՝ մասնակցելու Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրի թեթևացման քարոզչությանը, ինչը կարող է նշանակել որոշակի շրջադարձ թուրք-հայկական հարաբերություններում։ Բայց հազիվ թե Թուրքիային, որն ինքն է զրկված եվրոպական ինտեգրման հեռանկարներից, ձեռնտու լինի նման «նեղ մոտեցումը», որը նրան դիմակայության դուրս կբերի հայ սփյուռքի հետ։ Այլ բան է, եթե Անկարան և Բաքուն իրենց համար ունեն հարցի ակնհայտ պատասխանը։ Բրյուսելը չի ճանաչում նրանց եվրոպական ինքնությունը և նրանց համարում է, ավելի ճիշտ՝ «հրում» է իսլամական աշխարհի կողմը, ինչն իրադարձություններին միանգամայն հատուկ արտահայտված երանգավորում է տալիս, որն առավել չափով ընդգծվում է իր արտահայտչականությամբ. Ադրբեջանում և Թուրքիայում ռեժիմներն ունեցել են, ունեն և ունենալու են ավտորիտար բնույթ։

 

Երբ ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն ասաց, որ միայն «Ուկրաինան է գտնվում դեմոկրատիայի և բռնապետության միջև սահմանին Եվրոպայի ամենաարևելյան մասում», առաջ եկավ հարցն այն մասին, թե որտեղ է այդ «սահմանն» Անդրկովկասում, ինչն արագ որսաց Ալիևը՝ զգալով ԱՄՆ քաղաքականության հարացույցի փոփոխությունը հետխորհրդային տարածքում։ Իմաստային ենթատեքստը կրում է գաղափարախոսական բեռնվածություն. Բաքուն և Անկարան ակտիվորեն համագործակցում են Մոսկվայի հետ, որովհետև խոսքը «ավտորիտար երկրների» դաշինքի մասին է, թեև Ադրբեջանն անգամ չի դիտարկում իր անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին և ԵՏՄ-ին, գոնե դիտորդի կարգավիճակով։ Հայաստանը սկզբունքորեն այլ իրավիճակում է։ Այնուամենայնիվ, ըստ Ալիևի, այն գտնվում է Եվրոպայի հատուկ հովանավորության ներքո։ Եվ միայն սա չէ։ Օրերս Պոմպեոն դիվանագիտական մարաթոն կատարեց նախկին խորհրդային հանրապետություններում՝ Բելառուսում, Ուկրաինայում, Ղազախստանում, Ուզբեկստանում, բայց Անդրկովկաս չեկավ, որտեղ նրան սպասում էին՝ հիշելով ժամանակին այդ ժամանակ ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության գծով խորհրդական Ջոն Բոլթոնի այցի մասին, երբ Վաշինգտոնը նշում էր իր հատուկ շահերն այդ տարածաշրջանում՝ հաշվի առնելով նրա մոտ լինելն Իրանին։

 

Հիշեցնենք, որ Պոմպեոյի նշանակումը ԱՄՆ պետքարտուղարի պաշտոնին մեծ խանդավառությամբ ընդունեցին Ադրբեջանում՝ իրենց համարելով Արևմուտքի գլխավոր կամ կարևոր «տնտեսական գործընկերը էներգետիկ անվտանգության ոլորտում»։ Բաքվի շատ քաղաքագետներ ինքնավստահ հայտարարում էին, որ «դա նոր նպաստավոր հեռանկարներ կբացի հարավկովկասյան հակամարտության կարգավորման համար», և որ «Ռուսաստանն օղակի մեջ վերցնելը պետք է սկսել Հարավային Կովկասից, քանի որ դա նրա փափուկ տեղն է, եթե ԱՄՆ-ը կարողանա Ռուսաստանը դուրս մղել այդտեղից ու Միջին Ասիայից, ապա դրությունը կհեշտանա և նպաստավոր իրավիճակ կստեղծվի ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման համար»։ Այժմ ամեն բան այլ է։ Ինչպես կարծում է քաղաքագետների «Հարավային Կովկաս» ակումբի ղեկավար Իլղար Վելիզադեն, ամերիկացիների առաջնահերթություններն անդրկովկասյան ուղղությամբ փոխվել են։ Նախ՝ լայն ռազմավարական առումով նրանք երկրորդ պլան են մղել իրանական հարցը, բայց Թեհրանը կպահեն պատժամիջոցային լարվածության մեջ՝ այն արտածելով նաև Անդրկովկասի վրա։ Երկրորդ՝ նման իրավիճակում նրանք կփորձեն պահպանել ստատուս-քվոն նաև ղարաբաղյան հակամարտության հարցում։ Նրանց ձեռնտու է ստեղծվող՝ գաղափարապես մոտիվացված աշխարհաքաղաքական սխեման. Ադրբեջանը «ավտորիտարիզմի սուլթանություն է», Վրաստանը պետք է «վերադարձնել դեմոկրատիայի գիրկը», իսկ Հայաստանը անդրկովկասյան շշալցման «կայացած դեմոկրատիա է»։

 

Սա էլ հենց Վաշինգտոնի նոր տարածաշրջանային օրակարգն է։ Եթե Բաքուն որոշի ղարաբաղյան հակամարտության լուծման ուժային սցենարի գնալ, ապա դա կմատուցվի որպես «ավտորիտարիզմի ճակատամարտ դեմոկրատիայի դեմ»։ Իհարկե, ԱՄՆ-ը ակնհայտ չի ցուցադրում իր բարձր հետաքրքրվածությունը Հայաստանով, քանի որ տարածաշրջանում բարդ խաղ է ընթանում, որը չի սահմանափակվում միայն Լեռնային Ղարաբաղով։ Ըստ Վելիզադեի՝ իրավիճակը բարդանում է այն հանգամանքով, որ Անդրկովկասի խնդիրն Արևմուտքում ընկալվում է բացառապես ավելի խոշոր աշխարհաքաղաքական կոնկրետ խնդիրների համատեքստում, և Վրաստանի, Ադրբեջանի կամ Հայաստանի դուրս գալն առաջնային դիրքեր ունեցել և ունենալու է բացառապես մարտավարական բնույթ։ Ինչպես, օրինակ, դա տեղի ունեցավ Բաքվի հետ, երբ Ռուսաստանի դեմ խաղարկվում էր էներգետիկ «խաղաթուղթը»։ Վերջապես, Պոմպեոն «անսպասելի» հայտարարեց, որ «Ուկրաինան տվեց Ղրիմը, իսկ Ռուսաստանը նրանցից չէ, որից կարելի է ինչ-որ բան խլել»։ Վաղը նա կարող է ասել, որ «Ադրբեջանը տանուլ է տվել Ղարաբաղը», և սա՞ չէ, արդյոք, այժմ լուրջ անհանգստացնում Ալիևին։

 

Աղբյուրը՝ REGNUM տեղեկատվական գործակալություն






Դիտումների քանակ 28482


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Պրն Էրդողան, siktir!

Պրն Էրդողան, siktir!

Սեպտեմբերի 22, 2020


Dimokratia հունական պարբերականը սեպտեմբերի 18-ին հրապարակել էր հոդված Թուրքիայի նախագահի հասցեին իբր վիրավորական վերնագրով։ Թեր...

Ալիևին դուր է գալիս աշխատել ամերիկյան դեսպանի աշխատողի հետ

Ալիևին դուր է գալիս աշխատել ամերիկյան դեսպանի աշխատողի հետ

Սեպտեմբերի 21, 2020


Բանն այն է, որ փադիշահը ճիշտ է ասում։ Բայց ստում է այլ բանում։ Իսկապես, ադրբեջանցիներին հաջողվեց վերահսկողության տակ վերցնել այ...

Ինչպես է Կրեմլը խառնվում հարևան երկրների ներքին քաղաքականության մեջ. «Դոսյե» կենտրոնի նոր աղմկահարույց բացահայտումը

Ինչպես է Կրեմլը խառնվում հարևան երկրների ներքին քաղաքականության մեջ. «Դոսյե» կենտրոնի նոր աղմկահարույց բացահայտումը

Սեպտեմբերի 18, 2020


Ռուսական «Դոսյե» կենտրոն ոչ առևտրային կազմակերպությունը, որը կապվում է արտասահմանում գտնվող ռուս միլիոնատեր Միխայիլ Խոդորկովսկի...

Ամերիկացիները Եվրամիության միջոցով անցնում են կարմիր գծերը

Ամերիկացիները Եվրամիության միջոցով անցնում են կարմիր գծերը

Սեպտեմբերի 17, 2020


Եվրախորհրդարանը ընդունել է բանաձև Ալեքսեյ Նավալնու շուրջ իրավիճակի հետ կապված, որում ԵՄ ինստիտուտներին առաջարկել է ընդունել Ռու...

Թուրքերի և սիրիացիների կոնֆլիկտին միջամտել է ռուսական «Իսկանդերը»

Թուրքերի և սիրիացիների կոնֆլիկտին միջամտել է ռուսական «Իսկանդերը»

Սեպտեմբերի 17, 2020


Եվգենի Կրուտիկով   Սիրիայում ահաբեկիչների դեմ վերջին ամիսների ամենահզոր գրոհի ընթացքում ռուս զինվորականները ոչնչացրե...

Արևմուտքի գերհարուստները Ռուսաստանի դեմ էկոահաբեկչություն են պատրաստում

Արևմուտքի գերհարուստները Ռուսաստանի դեմ էկոահաբեկչություն են պատրաստում

Սեպտեմբերի 14, 2020


Հանուն մաքուր բնության պայքարի ազնիվ գործն ավելի ու ավելի շատ է վերածվում բալագանի Արևմուտքում։ Ավելին՝ «խաղաղ բողոքողները», որ...

Իրանը Ադրբեջանը նախընտրում է Հայաստանից

Իրանը Ադրբեջանը նախընտրում է Հայաստանից

Սեպտեմբերի 12, 2020


Իրանը ձգտում է էներգետիկ ինտեգրման Ռուսաստանի հետ, և սեպտեմբերի 11-ին Իրանի էներգետիկայի նախարար Ռեզա Արդականյանը հայտարարեց, ո...

Միշիկոյի վերադարձը. ինչպես կպատասխանի վրացի ժողովուրդը ԱՄՆ նախընտրական թելադրանքին

Միշիկոյի վերադարձը. ինչպես կպատասխանի վրացի ժողովուրդը ԱՄՆ նախընտրական թելադրանքին

Սեպտեմբերի 10, 2020


Ինչպես հայտնի է, Կառլսոնը հեռանալիս խոստացավ վերադառնալ։ Բայց նա բարի ու լավն էր, և նրա վերադարձը կուրախացներ բոլորին։ Արյունոտ...

Հարությունյան Արայիկը դժվարություններից չի հասկանում

Հարությունյան Արայիկը դժվարություններից չի հասկանում

Սեպտեմբերի 3, 2020


Ղարաբաղում նախագահ աշխատող Հարությունյան Արայիկն առ այսօր չի հասկացել, թե ով է հաղթե ապրիլյան պատերազմում: Եթե հասկանար էլ, ապա...

Գրանտակերների ու լակոտակրատների ուշքնումիտքը Արցախում մարդու իրավունքներն են

Գրանտակերների ու լակոտակրատների ուշքնումիտքը Արցախում մարդու իրավունքներն են

Սեպտեմբերի 2, 2020


Գրանտակեր և պրոֆեսիոնալ սրբապիղծ իոաննիսյան դանիելն այսօր իր արևին հայտարարություն է տարածել Արցախի անկախության օրվա կապակցությ...

Ամառային սրացում. Բաքվում խոստանում են Թուրքիայի հետ համատեղ «ջախջախել» Հայաստանը

Ամառային սրացում. Բաքվում խոստանում են Թուրքիայի հետ համատեղ «ջախջախել» Հայաստանը

Հուլիսի 31, 2020


Աշխարհը «մեծ աղետից» փրկելու համար համաշխարհային ողջ հանրությանն այսօր անհրաժեշտ է ստիպել Հայաստանին հեռանալ «օկուպացված տարածք...

Ինչո՞ւ է անհանգիստ բաբաջանյան արմանը

Ինչո՞ւ է անհանգիստ բաբաջանյան արմանը

Հուլիսի 29, 2020


բաբաջանյան արմանը անհանգստացել է Պուտինի և Էրդողանի հեռախոսային զրույցից: Նրա նուրբ միասեռական հոգում կասկածներ են առաջացել առ ...

Արցախի Հանրապետությունը՝ կայունության գործոն Անդրկովկասում

Արցախի Հանրապետությունը՝ կայունության գործոն Անդրկովկասում

Հուլիսի 29, 2020


2020թ. հուլիսի իրադարձությունները, իմ խորին համոզմամբ, բախտորոշ կդառնան ոչ միայն Հարավային Կովկասի և Մեծ Մերձավոր Արևելքի տարած...

Մարտի են նետվում խնամիները (նախկին)

Մարտի են նետվում խնամիները (նախկին)

Հուլիսի 24, 2020


Հայ-ադրբեջանական պատերազմի սահմաններ լայնանում են, գործը հասել է առրևտրին, և այս պատերազմին միանալու իր պարտքը համարեց Իլհամ Ալ...

Ադրբեջանցիներն ու հայերը կորցրել են պատերազմի վախը

Ադրբեջանցիներն ու հայերը կորցրել են պատերազմի վախը

Հուլիսի 20, 2020


Հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը շարունակվում է ոչ միայն որպես շարունակվող հրաձգություն սահմանին, այլ նաև որպես քաղաքական ու հ...

Էրդողան էֆենդու նոր աճպարարությունը. ԻԼԻՊ ներմուծումն Ադրբեջան

Էրդողան էֆենդու նոր աճպարարությունը. ԻԼԻՊ ներմուծումն Ադրբեջան

Հուլիսի 20, 2020


Թուրքիան պատրաստվում է այսպես կոչված Սիրիական ազատ բանակի գրոհայինների նետել Ադրբեջան (հասկանալի է՝ հայկական զինված ուժերի դեմ ...

Ադրբեջանի վերջը մոտենում է

Ադրբեջանի վերջը մոտենում է

Հուլիսի 18, 2020


Ադրբեջանի ղեկավարությունը լրջորեն զայրացրել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ղեկավարությանը։ ԻՀՊԿ մարտիկները այդ ...

Արդյո՞ք պետք է Ռուսաստանի բանակը պաշտպանի Հայաստանին Ադրբեջանի հետ պատերազմում

Արդյո՞ք պետք է Ռուսաստանի բանակը պաշտպանի Հայաստանին Ադրբեջանի հետ պատերազմում

Հուլիսի 15, 2020


Կիևը հանկարծ միջամտել է հակամարտությանը Հարավային Կովկասում՝ հայերից պահանջելով պահպանել Ադրբեջանի «տարածքային ամբողջականությու...

Նրանք զոհվեցին ժողվարչապետի ձեռամբ

Նրանք զոհվեցին ժողվարչապետի ձեռամբ

Հուլիսի 14, 2020


Այսօր Հայաստանը զոհեր ունեցավ: Թշնամու կրակից զոհվեցին մայոր Գարուշ Համբարձումյանը, կապիտան Սոս Փալյանը, ժամկետային զինծառայողն...

Ալիևի կոնստրուկտիվիզմը գնահատվում է Հայաստանում

Ալիևի կոնստրուկտիվիզմը գնահատվում է Հայաստանում

Հուլիսի 13, 2020


Փաշինյան Նիկոլն այսօր կառավարության նիստի ժամանակ մի պահ փորձեց հայ-ադրբեջանական սահմանի լարվածության մեղքը բարդել հայկական կող...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը
Պրն Էրդողան, siktir!
Սեպտեմբերի 22, 2020


Պրն Էրդողան, siktir!

Սնո՞ւնդ է արդյոք պոպոքը
Սեպտեմբերի 15, 2020


Սնո՞ւնդ է արդյոք պոպոքը

Սնո՞ւնդ է արդյոք պոպոքը
Սեպտեմբերի 15, 2020


Սնո՞ւնդ է արդյոք պոպոքը

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ






ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ