Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Փետրվարի 8, 2020
Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Ստանիսլավ Տարասով

 

Բաքվում տեղի ունեցավ Թյուրքալեզու պետությունների համագործակցության խորհրդի (Թյուրքական խորհրդի) արտաքին գործերի նախարարների արտահերթ նիստը։ Հիշեցնենք, որ Թյուրքական խորհրդի մեջ մտնում են Ադրբեջանը, Թուրքիան, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, 2019թ. աշնանը նրանց միացավ Ուզբեկստանը։ Թեև այդ համաժողովն ընթանում էր որպես «արտահերթ», արտասովոր որևէ բան այնտեղ չկար։ Նրա մասնակիցները, ինչպես սովորաբար, քննարկեցին առևտրատնտեսական համագործակցության, տուրիզմի, հումանիտար կապերի զարգացման և ընդհանուր տեղեկատվական տարածք ստեղծելու հարցեր։ Սակայն, ինչպես արդեն քանիցս նշել են ադրբեջանցի փորձագետները, Թյուրքական խորհրդի գործունեության ակտիվացման նշաններ՝ տարածաշրջանի և առավել ևս՝ գլոբալ մասշտաբի իրավիճակի վրա ազդեցության չափով, առայժմ չեն երևում։ Որովհետև տարածաշրջանային և գլոբալ իրավիճակի քաղաքական գնահատականի ընդհանրություն չկա։ Ինչպես ասել է Քաղաքական վերլուծության կովկասյան կենտրոնի տնօրեն Ահմեդ Ալիլին, Թյուրքական խորհուրդը, որի մասին նախկինում բարձրաձայն հայտարարվում էր, այժմ «մոռացվածի» տպավորություն է թողնում, թեև ինքնին ձևաչափը հավակնում էր «Միջին Ասիայի, Հարավային Կովկասի և Թուրքիայի միավորման»։

 

Բայց և այնպես, ներկայիս տարբերակով այն հարթակ է խորհրդի մասնակիցների միջև տարբեր մակարդակներով երկկողմ բանակցություններ վարելու համար։ Հենց այս ձևաչափով էլ Բաքվում տեղի ունեցավ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մևլութ Չավուշօղլուի հանդիպումը, որին մեծ ուշադրություն հատկացվեց։ Եվ ահա թե ինչու։ Զրույցի ընթացքում Ալիևը Թուրքիայի ԱԳՆ ղեկավարին ասաց այն, ինչ իրեն մտահոգում էր։ Նա ասաց, որ ԵԽԽՎ-ում Ադրբեջանը դարձել է սուր քննադատության թիրախ։ Նախագահի խոսքով՝ «նրանք Ադրբեջանը ներկայացնում են որպես հետամնաց երկիր, դրական գործընթացներն Ադրբեջանում նրանք հաշվի չեն առնում, նրանք փորձում են միայն սևացնել Ադրբեջանը և հրապարակում են չհիմնավորված, շինծու զեկույցներ ու ընդունում այնպիսի բանաձևեր, թե, «իբր, Ադրբեջանում կան քաղբանտարկյալներ, և ինքը խոչընդոտում է դեմոկրատական գործընթացներին»։ Միևնույն ժամանակ, Ալիևը հատկապես ընդգծեց, որ «Եվրոպայի խորհրդում տեղի է ունենում դեգրադացիայի գործընթաց, այդ կազմակերպությունը կորցնում է իր նշանակությունը միջազգային մակարդակով, այն չի կարող ազդել աշխարհում ընթացող գործընթացների վրա»։

 

Ըստ էության, սա միայն եվրոպական ուղղությամբ ադրբեջանական դիվանագիտության լիակատար պարտության խոստովանությունը չէ։ Երկար տարիներ Բաքուն, որը հայտարարում էր, որ իր էներգետիկ ռեսուրսներով հանդես է գալիս համարյա թե «Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգության երաշխավորի դերում» և հույս ուներ փոխարենը հասնել ղարաբաղյան հակամարտության՝ իր համար դրական կարգավորման, հայտնվում է կոտրված տաշտակի առջև։ Առաջ Ադրբեջանը բոլոր «մեղքերի» մեջ մեղադրում էր հայկական արևմտյան լոբբիի ակտիվ գործունեությունը։ Բայց այս անգամ Ալիևը ինքնատիպ քայլ է ձեռնարկել՝ մեղադրելով Եվրոպայի խորհրդին, թե նա «լռության է մատնում ոչ դեմոկրատական գործընթացները, որոնք ընթանում են Հայաստանում, այդ թվում նախկին նախագահների, լրագրողների ձերբակալությունները՝ հայկական գործող իշխանությունների քննադատության համար։ Եվ հարց է տվել. «Ինչո՞ւ է նման բան տեղի ունենում։ Ինչո՞ւ Հայաստանի հանդեպ մի վերաբերմունք է, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հանդեպ՝ այլ։ Մենք լավ գիտենք այս հարցերի պատասխանները, և լավ կլիներ, որ Եվրոպայի խորհուրդը զբաղվեր այդ հարցերով։ Եվրոպայի խորհուրդը պետք է դատապարտի ոստիկանության, բռնության, քաղաքացիների սպանությունների գործողությունները ոստիկանների կողմից ԵԽ առաջատար մի շարք երկրներում, պահանջներ ներկայացնի այդ երկրների իրավապահ մարմիններին։ Մենք դա չենք լսում, չենք տեսնում հեռուստացույցով»։

 

Հարցը, թե ինչու Ալիևը Չավուշօղլուի հետ զրույցում հանկարծ որոշեց մտահոգվել Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով, միայն ձևականորեն է կրում հռետորական բնույթ։ Այն տրվել է հատուկ նպատակներով, հատուկ իմաստով, ինչը ամենաանսպասելի բնույթի բազմաթիվ վարկածների և դատողությունների տեղիք է տալիս, այդ թվում նաև ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման խնդրի վերաբերյալ։ Առայժմ նախագահի խոսքում ոչ այնքան ստանդարտ շրջադարձը կարող է ընկալվել նաև որպես կոչ Անկարային՝ մասնակցելու Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրի թեթևացման քարոզչությանը, ինչը կարող է նշանակել որոշակի շրջադարձ թուրք-հայկական հարաբերություններում։ Բայց հազիվ թե Թուրքիային, որն ինքն է զրկված եվրոպական ինտեգրման հեռանկարներից, ձեռնտու լինի նման «նեղ մոտեցումը», որը նրան դիմակայության դուրս կբերի հայ սփյուռքի հետ։ Այլ բան է, եթե Անկարան և Բաքուն իրենց համար ունեն հարցի ակնհայտ պատասխանը։ Բրյուսելը չի ճանաչում նրանց եվրոպական ինքնությունը և նրանց համարում է, ավելի ճիշտ՝ «հրում» է իսլամական աշխարհի կողմը, ինչն իրադարձություններին միանգամայն հատուկ արտահայտված երանգավորում է տալիս, որն առավել չափով ընդգծվում է իր արտահայտչականությամբ. Ադրբեջանում և Թուրքիայում ռեժիմներն ունեցել են, ունեն և ունենալու են ավտորիտար բնույթ։

 

Երբ ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն ասաց, որ միայն «Ուկրաինան է գտնվում դեմոկրատիայի և բռնապետության միջև սահմանին Եվրոպայի ամենաարևելյան մասում», առաջ եկավ հարցն այն մասին, թե որտեղ է այդ «սահմանն» Անդրկովկասում, ինչն արագ որսաց Ալիևը՝ զգալով ԱՄՆ քաղաքականության հարացույցի փոփոխությունը հետխորհրդային տարածքում։ Իմաստային ենթատեքստը կրում է գաղափարախոսական բեռնվածություն. Բաքուն և Անկարան ակտիվորեն համագործակցում են Մոսկվայի հետ, որովհետև խոսքը «ավտորիտար երկրների» դաշինքի մասին է, թեև Ադրբեջանն անգամ չի դիտարկում իր անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին և ԵՏՄ-ին, գոնե դիտորդի կարգավիճակով։ Հայաստանը սկզբունքորեն այլ իրավիճակում է։ Այնուամենայնիվ, ըստ Ալիևի, այն գտնվում է Եվրոպայի հատուկ հովանավորության ներքո։ Եվ միայն սա չէ։ Օրերս Պոմպեոն դիվանագիտական մարաթոն կատարեց նախկին խորհրդային հանրապետություններում՝ Բելառուսում, Ուկրաինայում, Ղազախստանում, Ուզբեկստանում, բայց Անդրկովկաս չեկավ, որտեղ նրան սպասում էին՝ հիշելով ժամանակին այդ ժամանակ ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության գծով խորհրդական Ջոն Բոլթոնի այցի մասին, երբ Վաշինգտոնը նշում էր իր հատուկ շահերն այդ տարածաշրջանում՝ հաշվի առնելով նրա մոտ լինելն Իրանին։

 

Հիշեցնենք, որ Պոմպեոյի նշանակումը ԱՄՆ պետքարտուղարի պաշտոնին մեծ խանդավառությամբ ընդունեցին Ադրբեջանում՝ իրենց համարելով Արևմուտքի գլխավոր կամ կարևոր «տնտեսական գործընկերը էներգետիկ անվտանգության ոլորտում»։ Բաքվի շատ քաղաքագետներ ինքնավստահ հայտարարում էին, որ «դա նոր նպաստավոր հեռանկարներ կբացի հարավկովկասյան հակամարտության կարգավորման համար», և որ «Ռուսաստանն օղակի մեջ վերցնելը պետք է սկսել Հարավային Կովկասից, քանի որ դա նրա փափուկ տեղն է, եթե ԱՄՆ-ը կարողանա Ռուսաստանը դուրս մղել այդտեղից ու Միջին Ասիայից, ապա դրությունը կհեշտանա և նպաստավոր իրավիճակ կստեղծվի ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման համար»։ Այժմ ամեն բան այլ է։ Ինչպես կարծում է քաղաքագետների «Հարավային Կովկաս» ակումբի ղեկավար Իլղար Վելիզադեն, ամերիկացիների առաջնահերթություններն անդրկովկասյան ուղղությամբ փոխվել են։ Նախ՝ լայն ռազմավարական առումով նրանք երկրորդ պլան են մղել իրանական հարցը, բայց Թեհրանը կպահեն պատժամիջոցային լարվածության մեջ՝ այն արտածելով նաև Անդրկովկասի վրա։ Երկրորդ՝ նման իրավիճակում նրանք կփորձեն պահպանել ստատուս-քվոն նաև ղարաբաղյան հակամարտության հարցում։ Նրանց ձեռնտու է ստեղծվող՝ գաղափարապես մոտիվացված աշխարհաքաղաքական սխեման. Ադրբեջանը «ավտորիտարիզմի սուլթանություն է», Վրաստանը պետք է «վերադարձնել դեմոկրատիայի գիրկը», իսկ Հայաստանը անդրկովկասյան շշալցման «կայացած դեմոկրատիա է»։

 

Սա էլ հենց Վաշինգտոնի նոր տարածաշրջանային օրակարգն է։ Եթե Բաքուն որոշի ղարաբաղյան հակամարտության լուծման ուժային սցենարի գնալ, ապա դա կմատուցվի որպես «ավտորիտարիզմի ճակատամարտ դեմոկրատիայի դեմ»։ Իհարկե, ԱՄՆ-ը ակնհայտ չի ցուցադրում իր բարձր հետաքրքրվածությունը Հայաստանով, քանի որ տարածաշրջանում բարդ խաղ է ընթանում, որը չի սահմանափակվում միայն Լեռնային Ղարաբաղով։ Ըստ Վելիզադեի՝ իրավիճակը բարդանում է այն հանգամանքով, որ Անդրկովկասի խնդիրն Արևմուտքում ընկալվում է բացառապես ավելի խոշոր աշխարհաքաղաքական կոնկրետ խնդիրների համատեքստում, և Վրաստանի, Ադրբեջանի կամ Հայաստանի դուրս գալն առաջնային դիրքեր ունեցել և ունենալու է բացառապես մարտավարական բնույթ։ Ինչպես, օրինակ, դա տեղի ունեցավ Բաքվի հետ, երբ Ռուսաստանի դեմ խաղարկվում էր էներգետիկ «խաղաթուղթը»։ Վերջապես, Պոմպեոն «անսպասելի» հայտարարեց, որ «Ուկրաինան տվեց Ղրիմը, իսկ Ռուսաստանը նրանցից չէ, որից կարելի է ինչ-որ բան խլել»։ Վաղը նա կարող է ասել, որ «Ադրբեջանը տանուլ է տվել Ղարաբաղը», և սա՞ չէ, արդյոք, այժմ լուրջ անհանգստացնում Ալիևին։

 

Աղբյուրը՝ REGNUM տեղեկատվական գործակալություն






Դիտումների քանակ 26005


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Չկա ներում առանց ապաշխարանքի, և չկա փրկություն առանց ներման

Չկա ներում առանց ապաշխարանքի, և չկա փրկություն առանց ներման

Հուլիսի 4, 2020


Հոդվածն ուզում եմ սկսել անկեղծ խոստովանությամբ, դիցուք. երբեք չէի ենթադրի, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, որն ավելի ու ավելի...

Հայաստանի ազգային շահերի դավաճանությունը չի՛ անցնի

Հայաստանի ազգային շահերի դավաճանությունը չի՛ անցնի

Հունիսի 27, 2020


Հարգելի ընթերցող, հոդվածը ցանկանում եմ սկսել Մոսկվայի Կարմիր հրապարակում Հայրենական Մեծ պատերազմում Խորհրդային ժողովրդի տարած Հ...

Իլհամ Ալիևի ջղակծկումները տարածվում են Փաշինյան Նիկոլի մարմնին

Իլհամ Ալիևի ջղակծկումները տարածվում են Փաշինյան Նիկոլի մարմնին

Հունիսի 26, 2020


Փաշինյան Նիկոլի կիրթ գործընկեր Իլհամ Ալիևն այսօր Հայաստանից էր խոսել, ելույթի կեսը խոսեց Փաշինյան Նիկոլի սրտով, կարծես «Հայկակա...

Փաշինյան Նիկոլն ուզում է պառակտել Ադրբեջանը

Փաշինյան Նիկոլն ուզում է պառակտել Ադրբեջանը

Հունիսի 17, 2020


Փաշինյան Նիկոլն այսօր Ազգային ժողովում ասաց, որ պիտի քանդի Ադրբեջանի հասարակությունը: Բնականաբար, նա այդպիսի նպատակ չունի, քանի...

Հայրենիքի փրկությունը միավորման մեջ է

Հայրենիքի փրկությունը միավորման մեջ է

Հունիսի 12, 2020


Դեռ ուսանողական նստարանից, տեղեկացված լինելով Օսմանյան կայսրության 36 թուրք սուլթանների, իսկ հետագայում՝ ներկայում կառավարող, ը...

Վանեցյան Արթուրը սկզբունքորեն չի ուզում մարդ դառնալ

Վանեցյան Արթուրը սկզբունքորեն չի ուզում մարդ դառնալ

Հունիսի 11, 2020


Վանեցյան Արթուրն իրեն պահում է այնպես, կարծես քավարանից է դուրս եկել: Հեռուստաեթերում հայտարարում է, թե, իբր, քյարամյան արգիշտի...

Հարությունյան Արայիկը սիրաշահում է Փաշինյան Նիկոլին

Հարությունյան Արայիկը սիրաշահում է Փաշինյան Նիկոլին

Հունիսի 4, 2020


Հարությունյան Արայիկը կատաղի ռեֆորմներ է սկսել Արցախում, բնականաբար, Փաշինյան Նիկոլի սրտով: Այս խայտառակությունը փակել է Արցախի...

Ղարաբաղի արտաքին քաղաքականության իրավունքը փոխանցվեց Սորոս Ջորջին

Ղարաբաղի արտաքին քաղաքականության իրավունքը փոխանցվեց Սորոս Ջորջին

Մայիսի 29, 2020


Ինչպեսև կանխատեսվում էր, Հարությունյան Արայիկի հաղթանակով Ղարաբաղը կկորցնի իր սուբյեկտայնությունը։ Ասպես, отец-героин-ը այսօր վ...

Փաշինյան Նիկոլի կնգա ձիով քայլը

Փաշինյան Նիկոլի կնգա ձիով քայլը

Մայիսի 28, 2020


Արցախի նախագահ աշխատող Հարությունյան Արայիկն այն խայտառակություններից է, որոնց Ռուսաստանում անվանում են отец-героин: Սա հինգ եր...

Ուշադրություն, խոսում և ադրբեջանցիներին ցուցադրում է ղասաբը

Ուշադրություն, խոսում և ադրբեջանցիներին ցուցադրում է ղասաբը

Մայիսի 28, 2020


Ղասաբ Պոմպեոն, որն Ամերիկայում պետքարտուղար է աշխատում և գիշեր-ցերեկ զբաղված է ղասաբությամբ՝ ազգերի և պետությունների սպանդ կազմ...

Դեգեներատ կոնտրաբանդիստ Փաշինյան Նիկոլը

Դեգեներատ կոնտրաբանդիստ Փաշինյան Նիկոլը

Մայիսի 23, 2020


Միքայել Մինասյանն այսօր հրապարակեց իր «Ստի վերջը» գլխակեր (Փաշինյան Նիկոլի համար) շարքի վեցերորդ սերիան: Նախկին Նորին գերազանցո...

թորոսյան արսենը լուրջ պայքարի մեջ է Վրաստանի և բանականության հետ

թորոսյան արսենը լուրջ պայքարի մեջ է Վրաստանի և բանականության հետ

Մայիսի 23, 2020


Քանի որ ՀՀ առողջապահության նախարարի պաշտոնն զբաղեցնող թորոսյան արսենը, Սորոսի վաստակ լինելուց զատ, նաև դեգեներատ է, երեկ Հանրայ...

Ադրբեջանը ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հավանությամբ պատերազմ կսանձազերծի Արցախի դեմ

Ադրբեջանը ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հավանությամբ պատերազմ կսանձազերծի Արցախի դեմ

Մայիսի 23, 2020


Հարգելի ընթերցող, հոդվածը ցանկանում եմ սկսել հայկական երկու պետությունների՝ Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության դե...

Հարությունյան Արայիկ՝ խայտառակություն խայտառակած Արցախ աշխարհի

Հարությունյան Արայիկ՝ խայտառակություն խայտառակած Արցախ աշխարհի

Մայիսի 21, 2020


Հարությունյան Արայիկն այսօր ստանձնեց Արցախի նախագահի պաշտոնը: Երդմնակալությունը տեղի ունեցավ Շուշիում Հայաստանից ժամանած դասալի...

Անդրկովկասը՝ համավարակից պատերազմ դուրս գալու շեմին. հանգույց ՀԱՊԿ գոտում

Անդրկովկասը՝ համավարակից պատերազմ դուրս գալու շեմին. հանգույց ՀԱՊԿ գոտում

Մայիսի 18, 2020


Իհարկե, թուրքերն իրենք պետք է որոշեն՝ արդյո՞ք պատերազմի մեջ մտնեն Ռուսաստանի դեմ տասնյոթերորդ անգամ, թե՞ ոչ։ Կարծում ենք, մենք ...

Վրաստանը վտանգավոր խաղի մեջ է. վիրուսների տրանզիտ և համաճարակների կանխատեսում՝ ԱՄՆ հովանու ներքո

Վրաստանը վտանգավոր խաղի մեջ է. վիրուսների տրանզիտ և համաճարակների կանխատեսում՝ ԱՄՆ հովանու ներքո

Մայիսի 16, 2020


Մոլորակի վրա մոլեգնող համավարակը, որն անվանել են կորոնավիրուս, և որն արդեն հասցրել է հաշված ամիսների ընթացքում մոտ երեք հարյուր...

 Օրենքով գողերը՝ Վրաստանի նախագահի դեմ

Օրենքով գողերը՝ Վրաստանի նախագահի դեմ

Մայիսի 16, 2020


Արտասահմանում ապրող վրացի օրենքով գողեր Դավիթ Գեռլիանին (Դաթո Սվան) և Իլյա Սամսոնիան (Իլո Օզուրգեթցի), ինչպես նաև ևս մի քանի տա...

Վազգեն Մանուկյան, Փաշինյան Նիկոլ՝ Ադրբեջանի արժանի շքանշանակիր

Վազգեն Մանուկյան, Փաշինյան Նիկոլ՝ Ադրբեջանի արժանի շքանշանակիր

Մայիսի 14, 2020


Հայ քաղաքականության պատրիարք, Հայաստանի Հանրապետության առաջին վարչապետ և 1996-ի նախագահական ընտրությունների հաղթող Վազգեն Մանու...

Պատերազմը Հայաստանի և Արցախի շեմին է

Պատերազմը Հայաստանի և Արցախի շեմին է

Մայիսի 13, 2020


Անդրկովկասում և նրա շուրջ վերջին շաբաթների իրադարձությունների վերլուծությունը տագնապահույզ մտքի առիթ է տալիս առ այն, որ ամենամո...

Հայտարարվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (Իրևան) ստեղծման մասին՝ արտաքսման մեջ գտնվող կառավարությամբ

Հայտարարվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (Իրևան) ստեղծման մասին՝ արտաքսման մեջ գտնվող կառավարությամբ

Մայիսի 10, 2020


Թուրքիայի Քայսերիի համալսարանի պրոֆեսոր և հայտնի հայագետ-գիտնական Գաֆար Չախմաղլին ընտրվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ






ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ