Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Ում էր պետք Ադրբեջանում նացիստներին օժանդակողների ռեաբիլիտացիան

Դեկտեմբերի 25, 2019
Ում էր պետք Ադրբեջանում նացիստներին օժանդակողների ռեաբիլիտացիան

2019թ. նոյեմբերին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը մեծ ճառով ելույթ ունեցավ Տաշքենդում, ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների գագաթաժողովում՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմում տարած Հաղթանակի 75-ամյակի գալիք տոնակատարությանը։ Բայց իր բոլոր արտաքին ազնիվ ուղերձներով հանդերձ՝ այդ ելույթն ուղղված էր շատ նեղ և ուտիլիտար նպատակի ձեռքբերմանը։

 

Միանգամայն արդարացիորեն դեմ լինելով նացիզմի հերոսականացմանը հետխորհրդային տարածքի որոշ երկրներում՝ Ալիևը միայն մի օրինակ բերեց. «Ցավոք, նման բան տեղի է ունենում ԱՊՀ տարածքում, մասնավորապես՝ Հայաստանում, որտեղ նախկին իշխանությունը Երևանի կենտրոնում տեղադրել է ֆաշիստական դահիճ ու դավաճան Գարեգին Տեր-Հարությունյանի արձանը, որը գերմանական ֆաշիստների մոտ ծառայել է Գարեգին Նժդեհ մականունով։ ԱՊՀ երկրների պատերազմի վետերանների մեծ խումբը բազմիցս վճռական բողոք է հայտնել Հայաստանի նախկին ղեկավարության այս ցինիկ քայլի դեմ»։

 

Այս ելույթի տողատակի ուշադիր վերլուծությունը ստիպում է կասկածել, որ Ադրբեջանի ղեկավարը իրապես մտահոգ է նացիստներին օժանդակողների հերոսականացմամբ հետխորհրդային տարածքում։ Միայն Նժդեհին օրինակ բերելով՝ նա շրջանցեց մերձբալթյան պետություններում, Ուկրաինայում և մի շարք այլ երկրներում ընթացող գործընթացները։

 

Հաշվի առնելով շարունակվող հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը՝ կշտամբանքը Հայաստանի հանդեպ քարոզչական պատերազմի ակնհայտ տարր է։ Կասկած է առաջանում, որ Ադրբեջանի ղեկավարը ոչ այնքան զայրանում էր Հայրենական մեծ պատերազմի մեկնաբանման արատավոր միտումից, որքան փորձում էր խաղալ նրա հիշողության՝ մեզ համար ակնհայտորեն զգայուն թեմայի վրա՝ մերօրյա հաշիվներ փակելով հարևանների հետ։ Եվ այդ կասկածը հիմնավորում ունի։

 

Տաշքենդում ալիևյան նշանավոր ճառից երկու ամիս հետո՝ 2019թ. դեկտեմբերին, տեղեկատվական գործակալությունները տեղեկացրին, որ Ադրբեջանում քննարկում են 1918-1920-ական թթ. առաջին Ադրբեջանական հանրապետության հիմնադիրներից և հետագայում ադրբեջանական էմիգրացիայի առաջնորդներից մեկի՝ Մամեդ Էմին Ռասուլզադեի հուշարձանի ստեղծման գաղափարը։ Ինչպես ասում են ակցիայի նախաձեռնողները, այդպիսի քայլն անհրաժեշտ է, որպեսզի «ցուցադրվի պետականությանը և պատմամշակութային ավանդույթներին հավատարմությունն ու դրանց հաջորդականությունը»։

 

Սա դրվագ չէ, այլ ադրբեջանական նացիոնալիզմի գաղափարախոսներից մեկի հավերժացման հերթական քայլ, որը, խորհրդային իշխանության դեմ պայքարի շահերից ելնելով՝ պատերազմի տարիներին շփման մեջ էր մտել հիտլերականների, իսկ հետո նոր տերերի՝ ամերիկացիների հետ։ Դեռևս 2013թ. նոյեմբերի 22-ին Իլհամ Ալիևը ստորագրել է կարգադրություն 2014 թվականին 1918-1920-ական թթ. առաջին Ադրբեջանական հանրապետության հիմնադիրներից և հետագայում՝ ադրբեջանական էմիգրացիայի առաջնորդներից մեկի՝ Մամեդ Էմին Ռասուլզադեի 130-ամյակը նշելու մասին։

 

Հոբելյանը լայնորեն նշվեց։ Ավելին, Ադրբեջանում՝ Նովխանայում ու Զաքաթալայում արդեն դրված են այդ մարդու հուշարձանները, իսկ Ադրբեջանի՝ մեծությամբ երկրորդ քաղաքում՝ Գյանջայում դրված է նրա կիսանդրին։

 

Հանուն արդարության արժե նշել, որ Իլհամ Ալիևի հայրն ու նրա նախորդը՝ Հեյդար Ալիևը, այս պաշտամունքը չէր խրախուսում և անգամ վերացնում էր Ադրբեջանում 1992-1993թթ. կառավարող Աբուլֆազ Էլչիբեյի հրամանով դրված Ռասուլզադեի արձանները։

 

Խորհրդային ԿԳԲ-ի պաշտոնաթող գեներալ Հեյդար Ալիևը լավ էր հասկանում, որ հակախորհրդային թեման խաղարկելը անձամբ իր համար ոչ մի լավ բանի չի հանգեցնի։ Չէ՞ որ որքան էլ ինքը՝ Հեյդար Ալիևիչը վկայակոչեր իր իբր գաղտնի դիմադրությունը համակարգին, այդ համակարգում իր ձեռք բերած դիրքը ստիպում էր կասկածել նրա անկեղծությանը։

 

Իսկ ահա Իլհամ Ալիևի համար նման թաբուներ չկան։ Ի տարբերություն իր հոր՝ նա բարձր պաշտոններ չի զբաղեցրել Կոմունիստական կուսակցությունում, որն այն ամենի գաղափարախոսական հակոտնյան էր, որ հռչակում էր Ռասուլզադեն, և չէր կրում պետանվտանգության սպայի համազգեստ, որը կոչված էր այն ժամանակվա խորհրդային օրենքի ամենայն խստությամբ պայքարելու Ռասուլզադեի հետևորդների դեմ։ Մի պարզ հարց տանք. «Իսկ կարո՞ղ է արդյոք Ռասուլզադեի պաշտամունքը խաղարկող մարդը միաժամանակ դատապարտել Նժդեհին։ Արդյո՞ք դրա իրավունքը նա ունի»։

 

Եթե պարզապես նայենք Նժդեհի ու Ռասուլզադեի կենսագրությունները, ապա կպարզվի, որ դրանցում ընդհանուր շատ բան կա։ Երկու գործիչն էլ՝ Նժդեհն ու Ռասուլզադեն, իրենց երկրների խորհրդայնացումից հետո հայտնվել են էմիգրացիայում։ Երկուսն էլ որոշակի փուլում որպես իրենց ապրելու վայր ընտրել են Բալկանները։ Մեկն ապրել է Բուլղարիայում։ Մյուսը՝ Լեհաստանում և Ռումինիայում։ Երկուսն էլ իրենց կյանքի որոշակի փուլում հարաբերությունների մեջ են մտել նացիստական Գերմանիայի հետ։ Եվ ահա այստեղ սկսվում է ամենահետաքրքիրը։

 

Նժդեհը, եթե հավատալու լինենք քննությանը տված նրա հետագա բացատրություններին և խորհրդային առաջնորդներին գրած նամակներին, ցանկանում էր, որպեսզի նացիստական Գերմանիան չօգտագործեր Թուրքիան հակախորհրդային պայքարում, և գերմանական ռասայական օրենքները չտարածվեն հայերի վրա, ինչպես դրանք տարածվում էին հրեաների վրա։

 

Ռասուլզադեի նպատակները անհամեմատ ավելի հավակնոտ էին։ Իր հարաբերությունները նացիստների հետ Ռասուլզադեն հաստատել էր Նժդեհից առաջ, դեռևս 1930-ական թթ. սկզբին։ Եվ թե որքան հեռուն են գնացել նրանք՝ վկայում է թեկուզև այն փաստը, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո գերմանական ներկայացուցիչները տեղեկացրին ռումինական թագավորության իշխանություններին, որ Ռասուլզադեն իրենց քաղաքական դաշնակիցն է՝ պահանջելով նրա համար ձևակերպել փաստաթղթեր, որոնք թույլ կտային մշտապես ուղևորվել Ռեյխ։

 

1942թ. մայիսին Ռասուլզադեն մասնակցել է կովկասյան էմիգրացիայի ներկայացուցիչների հետ գերմանացիների խորհրդակցություններին։ Նա նաև ակտիվորեն ներառվել է լեգեոնականների հավաքագրմանը գեմանական վերմախտի համար ռազմագերի ադրբեջանցիների թվից։ Բայց չէ՞ որ նույն բանը մեղսագրում են և Նժդեհին։

 

Եվ նորից կրկնենք, որ եթե Նժդեհը ընդամենը փորձում էր ներգործել գեմանական իշխանությունների վրա, որպեսզի նրանք չօգտագործեն ԽՍՀՄ-ի դեմ թուրքական գործոնը, ինչից կարող էին տուժել հայերը, ապա Ռասուլզադեն պնդում էր, որ ստեղծվի անկախ ադրբեջանական պետություն՝ այստեղից բխող բոլոր հետևանքներով (ներառյալ ազգային բանակի ստեղծումը)։

 

Իր հավակնություններով Ռասուլզադեն վախեցրեց Ռեյխի իշխանություններին, և նրանք սկսեցին գործ ունենալ շատ ավելի հնազանդ ու կառավարվող ադրբեջանցի առաջնորդների հետ իրենց հարած խորհրդային ռազմագերիների թվից։

 

Բայց գերմանացիները Ռասուլզադեին չեն բռնաճնշել։ Ավելին, նա հանգիստ ապրել է Գերմանիայում մինչև 1947թ.։ Փաստը, որ 1945-1947թթ. արևմտյան դաշնակիցները Ռասուլզադեին չհանձնեցին ԽՍՀՄ-ին, վկայում է այն մասին, որ նա ընդհանուր հակախորհրդային լեզու էր գտել նաև նրանց հետ։ Ինչն էլ հաստատեց նրա հետագա համագործակցությունը ԽՍՀՄ ժողովուրդների ազատության ամերիկյան կոմիտեի հետ։

 

Եվ սա է նրա արմատական տարբերությունը Նժդեհից, որը, հասկանալով Սառը պատերազմի իրավիճակը, փորձում էր կանգնել ԽՍՀՄ-ի կողքին։ Եվ առաջարկել իր ծառայությունները Թուրքիայի դեմ պայքարում։ Եվ այստեղ նորից վերադառնանք Ալիևին։ Կամ Ադրբեջանի առաջնորդը սա մտահան է արել, կամ անամոթաբար օգտագործում է երկակի չափորոշիչներ իր նպատակը՝ հայերի ու Հայաստանի դեմոնացումը, առաջ տանելու համար։ Ի՞նչ կապ ունեն այդ դեպքում «վետերանների բողոքն» ու հիշողությունը Մեծ հայրենականի մասին։

 

Աղբյուրը՝ REGNUM տեղեկատվական գործակալություն






Դիտումների քանակ 63894


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Սկանդալ Սլովակիայում, որը կարող է վարկաբեկել Եվրոպական միությունը Կովկասում

Սկանդալ Սլովակիայում, որը կարող է վարկաբեկել Եվրոպական միությունը Կովկասում

Հուլիսի 6, 2020


Եվրոպական բյուրոկրատիան վարկաբեկել սպառնացող «հետաքրքրական» սկանդալ է ծավալվում այժմ Սլովակիայում։ Օրերս Աշոտ Գրիգորյանը (ֆիզիկ...

Փաշինյան Նիկոլն ուզում է պառակտել Ադրբեջանը

Փաշինյան Նիկոլն ուզում է պառակտել Ադրբեջանը

Հունիսի 17, 2020


Փաշինյան Նիկոլն այսօր Ազգային ժողովում ասաց, որ պիտի քանդի Ադրբեջանի հասարակությունը: Բնականաբար, նա այդպիսի նպատակ չունի, քանի...

Անդրկովկասը՝ համավարակից պատերազմ դուրս գալու շեմին. հանգույց ՀԱՊԿ գոտում

Անդրկովկասը՝ համավարակից պատերազմ դուրս գալու շեմին. հանգույց ՀԱՊԿ գոտում

Մայիսի 18, 2020


Իհարկե, թուրքերն իրենք պետք է որոշեն՝ արդյո՞ք պատերազմի մեջ մտնեն Ռուսաստանի դեմ տասնյոթերորդ անգամ, թե՞ ոչ։ Կարծում ենք, մենք ...

Հայտարարվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (Իրևան) ստեղծման մասին՝ արտաքսման մեջ գտնվող կառավարությամբ

Հայտարարվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (Իրևան) ստեղծման մասին՝ արտաքսման մեջ գտնվող կառավարությամբ

Մայիսի 10, 2020


Թուրքիայի Քայսերիի համալսարանի պրոֆեսոր և հայտնի հայագետ-գիտնական Գաֆար Չախմաղլին ընտրվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (...

Ղարաբաղը խիմերայի փոխարեն

Ղարաբաղը խիմերայի փոխարեն

Մարտի 25, 2020


Ռուսաստանցի փորձագետ, Քաղաքական և ռազմական վերլուծության ինստիտուտի փոխտնօրեն Ալեքսանդր Խրամչիխինը ավելի լավ է հասկանում ղարաբա...

Պատերազմը Ռուսաստանի դեմ աղետ է Թուրքիայի համար

Պատերազմը Ռուսաստանի դեմ աղետ է Թուրքիայի համար

Մարտի 3, 2020


Սիրիայում և Անդրկովկասում անցած շաբաթ տեղի ունեցած իրադարձությունները լուրջ մտահոգություն են առաջացնում։ Հարգելի ընթերցողը կարո...

Վրաստանը մոլորվել է իր «առաջին պարոնների» հարցում

Վրաստանը մոլորվել է իր «առաջին պարոնների» հարցում

Փետրվարի 19, 2020


Վրաստանի արտաքին գործերի նախկին նախարար Թեդո Ջափարիձեն մեծ հոդվածով հանդես է եկել թուրքական Daily Sabah հեղինակավոր թերթում, որ...

Իդլիբից մինչև Ղարաբաղ. Թուրքիան նորի՞ց կվառի պատերազմի պատրույգը Կովկասում

Իդլիբից մինչև Ղարաբաղ. Թուրքիան նորի՞ց կվառի պատերազմի պատրույգը Կովկասում

Փետրվարի 17, 2020


Պատերազմից չի կարելի խուսափել, այն կարելի է միայն հետաձգել՝ ի շահ ձեր հակառակորդի։ Իտալացի մտածող Նիկոլո Մաքիավելիի այս թեզը, ց...

Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Փետրվարի 8, 2020


Բաքվում տեղի ունեցավ Թյուրքալեզու պետությունների համագործակցության խորհրդի (Թյուրքական խորհրդի) արտաքին գործերի նախարարների արտ...

Ձեռքից ձեռք փոխանցվող իշխանություն. ադրբեջանական տարանցման ղարաբաղյան ճամփաբաժան

Ձեռքից ձեռք փոխանցվող իշխանություն. ադրբեջանական տարանցման ղարաբաղյան ճամփաբաժան

Դեկտեմբերի 30, 2019


Ադրբեջանում սպասվող իշխանության փոխանցումը փորձագետներին խորհրդածությունների հարուստ սնունդ է տվել։ Այս թեմայով մեկնաբանություն...

Գարեգին Նժդեհի շուրջ բանավեճի առիթով

Գարեգին Նժդեհի շուրջ բանավեճի առիթով

Դեկտեմբերի 6, 2019


Ազգամիջյան քաղաքականությունն ու ազգամիջյան հարաբերությունները, հատկապես բազմազգ երկրում, շատ նուրբ բան են։ Մի ժողովրդի հերոսներ...

Նախանձելի Ադրբեջանը

Նախանձելի Ադրբեջանը

Նոյեմբերի 29, 2019


Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրաժարվում է եվրաինտեգրումից: Բաքվի համալսարանի 100-ամյակին նվիրված միջոցառմանը Ալիևն ասել է. «Տն...

Նվեր Փաշինյան Նիկոլը

Նվեր Փաշինյան Նիկոլը

Հոկտեմբերի 18, 2019


Ժողովրդի վարչապետը Ստեփանակերտի հանրահավաքում մի անգամ ասաց, որ Արցախը Հայաստան է, և վե՛րջ։ Վերջերս Իլհամ Ալիևը պատասխանեց իր պ...

2020-1920. շարժվում ենք հարյուրամյա վաղեմության պատմությունը կրկնելու ուղղությամբ

2020-1920. շարժվում ենք հարյուրամյա վաղեմության պատմությունը կրկնելու ուղղությամբ

Հոկտեմբերի 18, 2019


Մի քանի մեջբերում REGNUM տեղեկատվական գործակալությունում հրապարակված Ստանիսլավ Տարասովի հոդվածից. «Ելույթ ունենալով Թյուրքալեզո...

Նոր սկանդալ Նժդեհի անվան շուրջ. մեղավորն այս անգամ Արա Աբրահամյանն է

Նոր սկանդալ Նժդեհի անվան շուրջ. մեղավորն այս անգամ Արա Աբրահամյանն է

Հոկտեմբերի 15, 2019


Ըստ երևույթին, Գարեգին Նժդեհի անվան շուրջ Ռուսաստանում մի սկանդալ էլ է բորբոքվում։ Կրասնոդարի երկրամասի ադրբեջանական համայնքի ն...

Ի՞նչն է միավորում Ալիևին, Փաշինյանին և Սերժ Սարգսյանին. հիտլերականներ

Ի՞նչն է միավորում Ալիևին, Փաշինյանին և Սերժ Սարգսյանին. հիտլերականներ

Հոկտեմբերի 14, 2019


Աշգաբադում ԱՊՀ երկրների ղեկավարների գագաթաժողովում Ադրբեջանի և Հայաստանի առաջնորդները պատմական կշտամբանքներ փոխանակեցին, որոնք ...

Լուսավոր Էդմոնը անցյալի մութ խորքերում

Լուսավոր Էդմոնը անցյալի մութ խորքերում

Հոկտեմբերի 13, 2019


Գարեգին Նժդեհը հայ դասական ռուսատյացության հիմնադիր գաղափարախոսն է, իսկ ռուսատյացությունն այն քիչ բաներից է, որն ի զորու է վերա...

Ադրբեջանցիները պետք է Հայաստանին նվիրեն 17 ՄիԳ-29 կործանիչ

Ադրբեջանցիները պետք է Հայաստանին նվիրեն 17 ՄիԳ-29 կործանիչ

Հուլիսի 25, 2019


Ադրբեջանի ՄիԳ-29 ինքնաթիռը կործանվել է ուսումնամարզական թռիչքների ժամանակ, տեղեկացրել են հանրապետության պաշտպանության նախարարու...

Փաշինյան Նիկոլը՝ Մեհրիբան Ալիևայի օժիտ

Փաշինյան Նիկոլը՝ Մեհրիբան Ալիևայի օժիտ

Հունիսի 27, 2019


Ադրբեջանական մամուլի տեսությունը թույլ է տալիս ամրագրել, որ Բաքվում ավելի լավ են հասկանում ու ներկայացնում հայկական իրողություն...

Ո՞վ է խաղաղություն ուզում ադրբեջանցիների հետ

Ո՞վ է խաղաղություն ուզում ադրբեջանցիների հետ

Մայիսի 1, 2019


Հիանալի լուր ստացվեց բարեկամական Ադրբեջանից. Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահ, ակադեմիկոս Ակիֆ Ալիզադեն ամեն...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ






ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ