Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Ո՞ւր կորչի Ալիևը՝ Արևմո՞ւտք, թե՞ Արևելք

Փետրվարի 16, 2019
Ո՞ւր կորչի Ալիևը՝ Արևմո՞ւտք, թե՞ Արևելք

Ստանիսլավ Տարասով


Երբ սկսի վրա հասնել Հարավը

 

Օրերս Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ընդարձակ հարցազրույց է տվել Real հեռուստաալիքի ղեկավար Միրշահին Աղաևին։ Սա վերջին տարիներին ադրբեջանական առաջնորդի առաջին բացառիկ հարցազրույցն էր ազգային լրատվամիջոցներին։ Իհարկե, գնահատելով հանրապետությունում հասարակական-քաղաքական կյանքի վիճակը, խոսելով իրականացվող բարեփոխումների և դրանց հիմնական նպատակների մասին, շոշափելով իրավիճակը ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցությունների շուրջ, նա ոչ մի նոր բան չասաց ըստ էության։ Հնչած թեզերը նախկինում նա արտահայտել էր այս կամ այն ձևով, հրապարակային այլ հայտարարություններում։ Փորձագետների ուշադրությունը գրավեց այլ բան։ Ալիևին հարցրին, թե ինչու, բնութագրելով երկրի արտաքին քաղաքականությունը, նա «հավասարակշռված քաղաքականություն» հասկացությանը հավելեց լրացուցիչ՝ «կառուցված է ազգային շահերի վրա»-ն։ Նախագահը պատասխանեց. «Այո, այդ հայտարարությունը պատահական չէր։ Որովհետև, էլի եմ ասում, որոշ արտասահմանյան լրատվամիջոցներում, փորձագիտական հանրույթներում այնպիսի կարծիք կա, թե Ադրբեջանը իրականացնում է հավասարակշռված քաղաքականություն և ասես հավասարակշռություն է փնտրում այս տարածաշրջանում։ Մենք հավասարակշռություն չենք փնտրում։ Մենք պարզապես մեր արտաքին քաղաքականությամբ պաշտպանում ենք մեր ազգային շահերը և կրճատում հնարավոր ռիսկերը։ Մեր արտաքին քաղաքականությունը կառուցված է հենց ազգային շահերի վրա։ Մենք պետք է արտաքին քաղաքականությունում անենք և անում ենք այն, ինչ թելադրում են ազգային շահերը։ Կարող եմ ասել, որ մենք հասել ենք դրան»։


Պետք է ասել, որ «հավասարակշռված արտաքին քաղաքականություն» տերմինը նրա ակադեմիական սահմանմամբ ենթադրում է զգույշ գծի իրականացում՝ ուղղված ուժեղ պետությունների միջև հավասարակշռությանը՝ թշնամական արտասահմանյան ուժերի կողմից սպառնալիքներին դիմակայելու համար աջակցություն որոնելիս։ Միևնույն ժամանակ, ցանկացած պետություն, ներառյալ Ադրբեջանը, որն իրականացնում է նման արտաքին քաղաքականություն, միևնույն է՝ շահերի գագաթնակետում պետք է դնի ազգային շահերը, որոնք ձեռք են բերվում (կամ չեն բերվում) ամենատարբեր մեթոդների, տնտեսության և դիվանագիտության օգնությամբ։ Այս ամենը տեղի է ունենում համակցված։ Երբ երկիրը սկսում է իր ազգային շահերն առաջ դնել՝ որպես արտաքին քաղաքական գծի կառուցման հիմք, նշանակում է՝ «հավասարակշռության» համակարգում տեղի է ունենում կամ տեղի է ունեցել խափանում։ Մեր կարծիքով՝ Ալիևը Real հեռուստաալիքին տված իր հարցազրույցում ամրագրել է այս փաստը։ Իսկ նման բան տեղի է ունենում միայն այն դեպքում, երբ թուլանում կամ ամրապնդվում է ուժի արտաքին կենտրոններից մեկը, որը նկատելի ազդեցություն է գործում տարածաշրջանում իրադարձությունների ընթացքի վրա։


Նշենք, որ ուժերի «հավասարակշռության» քաղաքականությունն Ադրբեջանում ցայժմ կրել է արևմտամետ թեքում։ Բաքուն փորձել է դուրս գալ Վաշինգտոնի հետ ռազմավարական գործընկերության մակարդակ, մտել է ռազմաքաղաքական դաշինքի մեջ Թուրքիայի հետ, կառուցել երկկողմ հարաբերություններ եվրոպական մայրաքաղաքների մեծ մասի հետ։ Նա ներկայացել և ներկայանում է որպես չմիացած երկիր, հավասար չափով հեռացած ռազմական դաշինքներից, թեև ակտիվորեն համագործակցում է ՆԱՏՕ տարբեր ծրագրերում։ Միևնույն ժամանակ, Բաքուն երկխոսություն էր պահում Մոսկվայի հետ, թեև մեր երկրները դաշնակիցներ անվանել չի կարելի տարածաշրջանային անվտանգության ապահովման հանդեպ մոտեցումների տարբերության պատճառով։ Հեշտ չեն կառուցվել նաև ադրբեջանա-իրանական հարաբերությունները։ Իր էներգառեսուրսները հանելով արտաքին շուկաներ՝ Բաքուն ռեսուրսային ապահովում ստացավ ներքին զարգացման համար և այս հարցում շարունակում է հաջողություն ունենալ։ Սակայն Ադրբեջանին այդպես էլ չհաջողվեց Արևմուտքի հետ համագործակցությունը փոխարկել ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման՝ իր սցենարով։


Եվ դա՝ չնայած ամենաանհավանական դիվանագիտական հնարքներին։ Բաքվի ներկայացուցիչներին ընդունում են Վաշինգտոնում, Մոսկվայում, Բրյուսելում, Անկարայում, Թեհրանում, Թել Ավիվում և անգամ Հավանայում։ Կարծես թե Ադրբեջանը Արևմուտքի շահերի կենտրոնում է՝ անգամ աշխարհի անկայուն հատվածում գտնվելով։ Իսկ եթե այդպես է, ուրեմն նա պետք է առաջին հերթին կատարի հետևյալ խնդիրը. Եվրոպայում դառնալ այնպիսին,, ինչպիսին բոլորը։ Այսինքն՝ «դեմոկրատական պետություն», եվրոպական քաղաքական և այլ արժեքների կրող, ինչպես ժամանակին Աթաթյուրքը։ Երբ Բաքվում հասկացան, թե ինչ է դրա հետևում կանգնած ու նահանջեցին, նրա վրա թափվեցին պատվիրված քարոզչական արշավներ «իրավապաշտպան լոբբիի» կողմից Եվրոպայի և ԱՄՆ մամուլում։ Այդ քարոզարշավները պատահական չէ, որ ժամանակագրորեն համընկնում էին և համընկնում են այս կամ այն ճգնաժամային սյուժեների հետ, որոնք տեղի են ունենում Մերձավոր Արևելքում։ Թեև ադրբեջանցի քաղաքական գործիչների մի մասը փորձում է ամեն ինչ բացատրել բացառապես «համաշխարհային հայության» մեքենայություններով։


Դա բնավ այդպես չէ։ Բայց անգամ այսպես տանելի կլիներ, եթե չլիներ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ Իրանի հետ հաշվեհարդարի բացահայտ հայտարարությունը, ինչն ուղղակիորեն կանդրադառնա Ադրբեջանի վրա, որն օբյեկտիվորեն դրված է ընտրության առաջ, և նա կորցնելու բան ունի։ «Մենք ապրում ենք այդ աշխարհագրությունում, այս տարածաշրջանում։ Իհարկե, հարևանների հետ կապերը հատուկ նշանակություն ունեն ցանկացած երկրի համար, - ասել է Ալիևը Real-ի հարցազրույցում։- Կարծում եմ, որ ցանկացած երկիր ուզում է իր հարևանությամբ բարեկամական երկիր տեսնել։ Վերջին տարիներին մենք էլ ավելի ենք ուժեղացրել բարեկամական հարաբերությունները բոլոր հարևանների հետ, բնականաբար՝ բացի Հայաստանից, դրանք նոր մակարդակի ենք բարձրացրել։ Ե՛վ երկկողմ ձևաչափով, և՛ մեր նախաձեռնությամբ, գոյություն ունեն արդեն հարևանների հետ համագործակցության եռակողմ եւ անգամ քառակողմ ձևաչափեր։ Եթե լավ հարաբերություններ չունենայինք հարևանների հետ, կկարողանայի՞նք իրականացնել էներգետիկ, տրանսպորային նախագծեր։ Իհարկե, ոչ։ Ես արդեն նշել եմ, որ այսօր Ադրբեջանը վերածվել է Եվրասիայի տրանսպորտային կենտրոնի։ Կկարողանայի՞նք մենք հասնել դրան առանց հարևանների։ Իհարկե, ոչ»։


Այս նրբությունները Ալիևի մոտեցումներում լավ է որսացել պետության ղեկավարի նախկին օգնական Էլդար Նամազովը։ Բաքվի Axar.az պորտալին տված հարցազրույցում փորձագետը նշել է, որ «ներկայում համաշխարհային մասշտաբի լուրջ պրոցես է գնում Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի միջև։ Չինաստանը, Եվրոպական միությունը, ՆԱՏՕ-ն հանդես են գալիս որպես այդ կոնֆլիկտի կողմեր։ Թեժ կետերից մեկը մեր տարածաշրջանն է։ Առավել լուրջ գործընթացներ ներկա հակամարտության շուրջ տեղի են ունենում մեր հարևան Իրանում։ Վերջերս Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն նշեց, որ Իրանում իսլամական հեղափոխության տարեդարձը հաջորդ տարի չի նշվելու։ Այսինքն՝ նա ազդարարեց, որ վճռական փուլ է մտնում Իրանում իշխանափոխության գործընթացը՝ լինի դա խաղաղ, թե ուժային ճանապարհով։ Այս գլոբալ դիմակայությունը մեր տարածաշրջանում կարող է լուրջ ազդեցություն թողնել Ադրբեջանի վրա»։ Այնուհետև. «Մեր տարածաշրջանում կարող են նաև տեղի ունենալ լուրջ փոխակերպումներ։ Եթե բախումներն սկսվեն Իրանի շուրջ, իրադարձություններ, որոնք տեղի կունենան մեր սահմանների մոտ, դրանք չեն կարող չանդրադառնալ Ադրբեջանի վրա։ Երբ մենք դիտարկում ենք տեսականորեն հնարավոր սցենարներ, տեսնում ենք, որ 5-6 տարբերակ կա։ Նոր աշխարհակարգի ձևավորման այդ տարբերակների մեջ կան շատ վտանգավորներն ու բացասականները, կան նաև տարբերակներ, որոնք նոր հնարավորություններ են բացում մեր երկրի համար կամ ընդլայնում են Ադրբեջանի առկա հնարավորությունները։ Դա կարող է կապված լինել ինչպես Ղարաբաղի, այնպես էլ Հարավային Ադրբեջանի հետ, ինչպես նաև Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև ցամաքային սահմանների ձևավորմանը (Զանգեզուր- Ս.Տ.)»։


Հենց այս «պահերով» է Նամազովը բացատրում «սահմանափակումներից հրաժարվելու անհրաժեշտությունը», որոնք նախատեսում են «ուժի համաշխարհային կենտրոնների դիմակայությունում հավասար հեռավորության վրա գտնվելը», իրեն «ինչ-որ գաղափարախոսական շրջանակներով կաշկանդել» չցանկանալը, «ազգային շահերի պաշտպանությամբ առաջնորդվելու անհրաժեշտությունը՝ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության վերականգնման, նրա անվտանգության ապահովման, վտանգներից պետության պաշտպանության, ընձեռված հնարավորությունների արդյունավետ օգտագործման, կատարվող գործընթացներում Ադրբեջանի ուժեղացման համար»։ Իհարկե, մեզ համար դժվար է նշել որևէ պետություն, որի հետ Բաքուն կառուցում է հարաբերություններ գաղափարախոսական հիմքի վրա՝ Անկարայից բացի, որդեգրելով «մեկ ազգ՝ երկու պետություն» կարգախոսը։ Միևնույն ժամանակ, Թուրքիան հիմա խորասուզվել է Սիրիայում և Իրաքում զինված հակամարտությունների մեջ, նա հիմա Ադրբեջանի ժամանակը չունի։ Իսլամական աշխարհը, ըստ Ալիևի, պառակտված է և նրա վրա լուրջ հույս դնելու հարկ չկա։ Արևմտյան դեմոկրատական արժեքները նույնպես Ադրբեջանի ճաշակով չեն։


Այդ դեպքում՝ ո՞ւմ հետ Բաքուն «գլուխ դնի տարածքային ամբողջականության համար և ապահովի իր անվտանգությունը»՝ տարածաշրջանում բացասական աշխարհաքաղաքական սցենարների իրականացման դեպքում։ Հիմա նկատվում է իրավիճակ, երբ Վաշինգտոնին դադարում են հուզել Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգության խնդիրները, ինչից էլ էներգետիկ լոգիստիկան Անդրկովկասում և նրա մասնակցությամբ հետաքրքիր չէ ամերիկացիներին։ Ադրբեջանն ԱՄՆ-ի համար ներկայում կարող է հանդես գալ ռազմավարական գործընկերոջ դերում միայն խիստ որոշակի պայմանների դեպքում՝ թելադրված Սպիտակ տան կողմից, որոնց չկատարումը կարող է դժվարացնել ռազմաքաղաքական իրադրությունը հանրապետության շուրջ։ Իսկ ի՞նչը կարող է այլընտրանք լինել Բաքվի համար։ Շուտով պարզ կդառնա, թե որն է Վաշինգտոնի գլխավոր նպատակը, որը հայտարարել է Թեհրանի հետ միջուկային գործարքից դուրս գալու մասին։ Կանխատեսումները, որ արվում են, խիստ տարբեր են և բնավ ոչ լավատեսական։

 

Աղբյուրը՝ REGNUM լրատվական գործակալություն

 






Դիտումների քանակ 161861


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Ղարաբաղը խիմերայի փոխարեն

Ղարաբաղը խիմերայի փոխարեն

Մարտի 25, 2020


Ռուսաստանցի փորձագետ, Քաղաքական և ռազմական վերլուծության ինստիտուտի փոխտնօրեն Ալեքսանդր Խրամչիխինը ավելի լավ է հասկանում ղարաբա...

Պատերազմը Ռուսաստանի դեմ աղետ է Թուրքիայի համար

Պատերազմը Ռուսաստանի դեմ աղետ է Թուրքիայի համար

Մարտի 3, 2020


Սիրիայում և Անդրկովկասում անցած շաբաթ տեղի ունեցած իրադարձությունները լուրջ մտահոգություն են առաջացնում։ Հարգելի ընթերցողը կարո...

Փաշինյան Նիկոլը՝ մեր օրերի իմամ Շամիլ

Փաշինյան Նիկոլը՝ մեր օրերի իմամ Շամիլ

Փետրվարի 22, 2020


Լև Տոլստոյն իր «Հաջի Մուրադում» նկարագրում է Շամիլի մուտքը Վեդենո ռուսների հետ հերթական բախումից հետո։ Իմամ Շամիլը իր վոտչինա է...

Վրաստանը մոլորվել է իր «առաջին պարոնների» հարցում

Վրաստանը մոլորվել է իր «առաջին պարոնների» հարցում

Փետրվարի 19, 2020


Վրաստանի արտաքին գործերի նախկին նախարար Թեդո Ջափարիձեն մեծ հոդվածով հանդես է եկել թուրքական Daily Sabah հեղինակավոր թերթում, որ...

Իդլիբից մինչև Ղարաբաղ. Թուրքիան նորի՞ց կվառի պատերազմի պատրույգը Կովկասում

Իդլիբից մինչև Ղարաբաղ. Թուրքիան նորի՞ց կվառի պատերազմի պատրույգը Կովկասում

Փետրվարի 17, 2020


Պատերազմից չի կարելի խուսափել, այն կարելի է միայն հետաձգել՝ ի շահ ձեր հակառակորդի։ Իտալացի մտածող Նիկոլո Մաքիավելիի այս թեզը, ց...

Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Փետրվարի 8, 2020


Բաքվում տեղի ունեցավ Թյուրքալեզու պետությունների համագործակցության խորհրդի (Թյուրքական խորհրդի) արտաքին գործերի նախարարների արտ...

Իրանի գծով ԱՄՆ հատուկ ներկայացուցիչ. կշարունակենք այսուհետ ևս խուլիգանություն անել

Իրանի գծով ԱՄՆ հատուկ ներկայացուցիչ. կշարունակենք այսուհետ ևս խուլիգանություն անել

Հունվարի 24, 2020


Իրանի գծով ԱՄՆ հատուկ ներկայացուցիչ Բրայան Հուքը հայտարարել է, որ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) «Կուդս» հ...

Այն ամենը, ինչ պետք է իմանալ իրանցիների և ամերիկացիների տարբերության մասին

Այն ամենը, ինչ պետք է իմանալ իրանցիների և ամերիկացիների տարբերության մասին

Հունվարի 11, 2020


Իրանն ընդունել է իր մեղքը Թեհրանից Կիև ուղևորվող ուկրանիական խփված ինքնաթիռի հարցում։ Իսլամական Հանրապետության նախագահ Հասան Ռո...

Ամերիկացիների խուլիգանությունն ու լկտիությունն այլևս հակառակ արդյունք են տալիս

Ամերիկացիների խուլիգանությունն ու լկտիությունն այլևս հակառակ արդյունք են տալիս

Հունվարի 9, 2020


Ամերիկացիներն այս տարին սկսեցին իրենց ոճով` միջազգային մակարդակի խուլիգանությամբ: Գեներալ Ղասեմ Սուլեյմանիի սպանությունը, իհարկ...

Ձեռքից ձեռք փոխանցվող իշխանություն. ադրբեջանական տարանցման ղարաբաղյան ճամփաբաժան

Ձեռքից ձեռք փոխանցվող իշխանություն. ադրբեջանական տարանցման ղարաբաղյան ճամփաբաժան

Դեկտեմբերի 30, 2019


Ադրբեջանում սպասվող իշխանության փոխանցումը փորձագետներին խորհրդածությունների հարուստ սնունդ է տվել։ Այս թեմայով մեկնաբանություն...

Ում էր պետք Ադրբեջանում նացիստներին օժանդակողների ռեաբիլիտացիան

Ում էր պետք Ադրբեջանում նացիստներին օժանդակողների ռեաբիլիտացիան

Դեկտեմբերի 25, 2019


2019թ. նոյեմբերին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը մեծ ճառով ելույթ ունեցավ Տաշքենդում, ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների գագաթաժողով...

Շարմազանովը ճիշտ է, քոչարյան անդոն` սխալ

Շարմազանովը ճիշտ է, քոչարյան անդոն` սխալ

Դեկտեմբերի 9, 2019


Թալանչի քոչարյան անդոն, որն այսօր աշխատում է Ազգային ժողովի հանձնաժողովի նախագահ և գլխավորում է Ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հանգ...

Հայաստանի և Արցախի փրկությունը «Իսլամական հեղափոխությունն» է

Հայաստանի և Արցախի փրկությունը «Իսլամական հեղափոխությունն» է

Դեկտեմբերի 7, 2019


Իսագուլյանի և Հայկ Նահապետյանի հետ զրուցել ենք Հայաստանի և Արցախի փրկության մասին և եկել ենք այն եզրակացության, որ մեր փրկությո...

Նախանձելի Ադրբեջանը

Նախանձելի Ադրբեջանը

Նոյեմբերի 29, 2019


Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրաժարվում է եվրաինտեգրումից: Բաքվի համալսարանի 100-ամյակին նվիրված միջոցառմանը Ալիևն ասել է. «Տն...

Նվեր Փաշինյան Նիկոլը

Նվեր Փաշինյան Նիկոլը

Հոկտեմբերի 18, 2019


Ժողովրդի վարչապետը Ստեփանակերտի հանրահավաքում մի անգամ ասաց, որ Արցախը Հայաստան է, և վե՛րջ։ Վերջերս Իլհամ Ալիևը պատասխանեց իր պ...

2020-1920. շարժվում ենք հարյուրամյա վաղեմության պատմությունը կրկնելու ուղղությամբ

2020-1920. շարժվում ենք հարյուրամյա վաղեմության պատմությունը կրկնելու ուղղությամբ

Հոկտեմբերի 18, 2019


Մի քանի մեջբերում REGNUM տեղեկատվական գործակալությունում հրապարակված Ստանիսլավ Տարասովի հոդվածից. «Ելույթ ունենալով Թյուրքալեզո...

Ի՞նչն է միավորում Ալիևին, Փաշինյանին և Սերժ Սարգսյանին. հիտլերականներ

Ի՞նչն է միավորում Ալիևին, Փաշինյանին և Սերժ Սարգսյանին. հիտլերականներ

Հոկտեմբերի 14, 2019


Աշգաբադում ԱՊՀ երկրների ղեկավարների գագաթաժողովում Ադրբեջանի և Հայաստանի առաջնորդները պատմական կշտամբանքներ փոխանակեցին, որոնք ...

Լուսավոր Էդմոնը անցյալի մութ խորքերում

Լուսավոր Էդմոնը անցյալի մութ խորքերում

Հոկտեմբերի 13, 2019


Գարեգին Նժդեհը հայ դասական ռուսատյացության հիմնադիր գաղափարախոսն է, իսկ ռուսատյացությունն այն քիչ բաներից է, որն ի զորու է վերա...

Ադրբեջանցիները պետք է Հայաստանին նվիրեն 17 ՄիԳ-29 կործանիչ

Ադրբեջանցիները պետք է Հայաստանին նվիրեն 17 ՄիԳ-29 կործանիչ

Հուլիսի 25, 2019


Ադրբեջանի ՄիԳ-29 ինքնաթիռը կործանվել է ուսումնամարզական թռիչքների ժամանակ, տեղեկացրել են հանրապետության պաշտպանության նախարարու...

Ե՞րբ կփակվի հայ-իրանական սահմանը

Ե՞րբ կփակվի հայ-իրանական սահմանը

Հուլիսի 24, 2019


Հայաստանյան որոշ լրատվամիջոցներ գրում են զանազան բաներ աբաջյան գոհարի մարդու հերթական պատմական այցի մասին Միացյալ Նահանգներ: Ան...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը