Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Մոռանալ «հերոսական անցյալը», կամ՝ ի՞նչ անել պատմության հետ

Սեպտեմբերի 26, 2018
Մոռանալ «հերոսական անցյալը», կամ՝ ի՞նչ անել պատմության հետ

Ալեքսանդր Թովմասյան

 

Մի երիտասարդ պատմաբան ոչ շատ ժամանակ առաջ հոդված էր գրել, որի բովանդակությունը կներկայացնեմ այնպես, ինչպես որ կա։ Բայց մինչ այն մեջբերելը՝ ընթերցողի հետ կիսեմ միտքս առ այն, որ մեր Քրեական օրենսգրքում հաստատ մի հոդված բացակայում է՝ այնպիսի սրբազան հասկացություններ, ինչպիսին են Հայաստանի, հայ ժողովրդի պատմությունն ու պատիվը, ամեն տեսակ հարձակումներից պաշտպանելու մասին, թեկուզև այնպիսի անձանց կողմից, որոնք օժտված են հայկական քաղաքացիությամբ։ Ամերիկացի Ռոնալդ Սյունիի կամ Ռիչարդ Հովհաննիսյանի (Րաֆֆիի հայրը) տիպի պատմաբանների որոշ կեղծ-պատմական հարձակումների մասին մեր թերթը և էլի շատ աղբյուրներ ու գործիչներ մեկ անգամ չէ, որ գրել են։

 

Այժմ պարզապես առաջարկում եմ, որ ինքներդ ծայրից ծայր կարդաք «Մոռանալ հերոսական անցյալը» վերնագրով հոդվածը։

 

 Մոռանալ «հերոսական անցյալը»

 

«Ամենատարածված կոչը՝ ուղղված հայ ժողովրդին քաղաքական և գիտական ամբիոններից, վերաբերում է պատմությունից դասեր քաղելու անհրաժեշտությանը։

 

ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ, ՍԱԿԱՅՆ, ՎՃՌԱԿԱՆԱՊԵՍ ՀՐԱԺԱՐՎՈՒՄ Է ԼՍԵԼ ԻՐ ՄՏԱՎՈՐԱԿԱՆԻՆ, և այդ մասին վկայում է այն, որ պատմությունից դասեր քաղելու հորդորներն ավելի ու ավելի տարածված են դառնում։ Պատճառը, գուցե, այն է, որ պատմությունից սովորել հորդորող մտավորականը հաջորդ պահին սկսում է հորինել լեգենդ հայ ժողովրդի հերոսական անցյալի մասին, գովերգել և փառաբանել մեր նախնիներին։ Ընդհանրապես, մի բան է օբյեկտիվորեն գնահատել նախնիներին և միանգամայն այլ բան՝ գովերգել նրանց։

 

Եկեք վերջ տանք մեր նախնիներին գովերգելուց և ինքներս մեզ մի շատ պրագմատիկ հարց տանք. իսկ ի՞նչ են մեզ կտակել այդ նախնիները, ի՞նչ են թողել իրենցից հետո։ Ոչինչ, ավելի քան ոչինչ։ Որովհետև «ոչինչը» այն է, երբ պետք է սկսես զրոյից, իսկ մենք պետք է սկսենք չգիտեմ թե ինչ մինուսից, քանի որ մեր նախնիները մեզ ընդամենը ցեղասպանությունների, ստորացումների, դավաճանությունների և անբարոյականության այնպիսի պաշար են թողել, որը հաղթահարելը, ինչպես պարզվում է, դժվար է, ծայրահեղ դժվար։

 

Ես դատապարտում եմ մեր նախնիներին, նզովում եմ նրանց, որովհետև նրանք ոչինչ չեն արել, որպեսզի մենք այսօր ավելի արժանապատիվ և ավելի հպարտ ապրենք։ Մեր նախնիները չեն հոգացել իրենց սերունդների մասին գոնե այնպես, ինչպես բնազդորեն հոգ են տանում կենդանիները։ Ես դատապարտում եմ բոլոր նրանց, ովքեր գովերգում են մեր նախնիներին, քանի որ դրանով լոկ մերժում են հաջորդ սերնդի՝ արժանապատիվ և ուժեղ հայրենիք ունենալու իրավունքը, մեզ՝ ապրողներիս, օժտում են գալիք սերնդին ոչինչ չկտակելու իրավունքով։ Փառաբանելով մեր նախնիներին՝ նրանք ընդամենը նոր թափ են հաղորդում այն արատավոր գործընթացին, որում մենք գտնվում ենք արդեն ավելի քան երկու հազար տարի՝ սկսած այն ժամանակվանից, երբ Տիգրանը, որը Մեծ էր անվանվել, թագը դրեց Հռոմի կուսակալի ոտքերի տակ և որին դավաճանել է սեփական որդին այն պարզ պատճառով, որ չի ստացել պարզ դաստիարակություն՝ ժամանակակից հայ չինովնիկների լկտի լակոտների նման։

 

ԵՍ ՆԶՈՎՈՒՄ ԵՄ ՄԵՐ ՆԱԽՆԻՆԵՐԻՆ այն բանի համար, որ նրանք հնարավորություն տվեցին իրանցի գավառական գիտնականին, որպեսզի նա, շրջելով Սպահան քաղաքի փողոցներով, մեզ բացատրի, որ շահ Աբասը Ջուղայից այստեղ է քշել հայերին և նրանց այստեղ քաղաք կառուցելու կոչ արել։ Ի՞նչ դաս կարող ենք մենք քաղել այս պատմությունից։ Ինչ-որ մեկին այս պատմությունը հպարտություն է ներշնչում. «Ուրեմն, հայերը շինարարներ էին»,- ասում են նրանք։ Եվ ոչ ոք չի նկատում, որ այդ շինարարներին նախրի նման տեղից տեղ էին քշել և նրանց մի մասը մնացել էր ճանապարհին՝ իրանական տափաստանները վերածելով «հայկական սրբավայրերի»։

 

Ի՞նչ դաս կարող ենք քաղել մեր պատմությունից։ Երբեմն ես հասկանում եմ այն պատմաբաններին, որոնք մեր խայտառակ և ստորացուցիչ անցյալը հերոսությամբ լցված են ցույց տալիս։ Նրանք կարծում են, թե իրական պատմությունը կարող է մեզ կոտրել, ստորացնել։ Բայց կեղծարարությունն էլ ավելի մեծ ավերածություններ է բերում և թույլ չի տալիս, որպեսզի մենք կանգ առնենք և բեկենք մեր հազարամյա նվաստացումը։ Եվ ուրեմն, ի՞նչ դաս մենք կարող ենք քաղել մեր պատմությունից։ Եկեք մոռանանք այն, եկեք իսկապես ամեն ինչ սկսենք զրոյից, ասես Տերը հենց նոր է ստեղծել մեզ և մենք անցյալում ոչինչ չենք ունեցել։ Պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչ հեշտ կլինի շնչելը։ Եկեք պատկերացնենք, թե Մեսրոպ Մաշտոցը հենց նոր է ստեղծել մեր տառերը, որ Նարեկացին ապրում է մեր կողքին, գուցե նաև Մխիթար Գոշը, Դավիթ Անհաղթը և էլի մի քանի հարազատներ, և ուրիշ ոչինչ։ Մնացածին թողնենք անցյալում, թող նրանք կոտորեն, դավաճանեն մեկը մյուսին, աքսորվեն, ցեղասպանվեն և նվաստանան ինչքան ուզում են։ Եվ այս դեպքում մենք, գուցե, կարողանանք իսկապես դասեր քաղել մեր պատմությունից, որովհետև այն արդեն մեր պատմությունը չի լինի» (թարգմ. ռուսերենից)։

 

Համաձա՞յն եք առաջնորդի հանճարեղ մտքերի հետ։

 

Հավանեցի՞ք։ Կարող եք չպատասխանել։ Իսկ ի՞նչ եք մտածում ընտանիքի մասին, որտեղ դաստիարակվել է այս երիտասարդ պատմաբանը։ Նրա պատմության ուսուցչի, հոր և մոր մասին...

 

Կարող եք սրան էլ չպատասխանել։ Թեև դա անելը դժվար է, մանավանդ գրական լեզվի և նորմատիվ բառապաշարի շրջանակներում։ Ավելի լավ է՝ կանգ առնենք։

 

ԻՍԿ ՀԻՄԱ ՊԵՏՔ Է ԲԱՑ ԱՆԵՆՔ, ԱՎԱՂ, ԱՅԺՄ ՈՉ ԱՅՆՔԱՆ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԵՎ, ԱՆԿԵՂԾ ԱՍԱԾ, ԲՆԱՎ ՈՉ ՊԱՏՄԱԲԱՆԻ ԿՈՈՐԴԻՆԱՏՆԵՐԸ։ Նրա, ով մի շարք բնութագրական հատկանիշներ ունի։ Նա չի սափրվում, կեպի և ուսապարկ էր կրում, սիրում է երևալ հանրության մեջ և սոցցանցերում, գիշերուզօր սեր է խոստովանում հայ ժողովրդին և բոլորին լուսավոր ապագա խոստանում։

 

Տեսնում եմ՝ դեռ բոլորդ չէ, որ հասկացել եք։ Ստիպված եմ նշել անունը, հայրանունը և ազգանունը։ Նիկոլ Վովայի Փաշինյան։ Հոդվածը տպագրվել է 2005թ. դեկտեմբերի 9-ին «Հայկական ժամանակ» թերթում։ «Голос Армении»-ն արտատպել է այն 2006թ. մարտի 14-ին։ Պատահաբար այն գտա, երբ աշխատում էի իմ «Խառնակ ժամանակների ժամանակագրությունը» տարեգրության երկրորդ հատորի վրա, որտեղ լինելու է ինֆորմացիա 1998-2008թթ. ժամանակաշրջանի մասին։ Պայմանականորեն ասած՝ դա Ռոբերտ Քոչարյանի դարաշրջանն էր։ Հրատարակված և բաժանված առաջին հատորը ամրագրել է Լևոն Տեր-Պետրոսյանի դարաշրջանը (1988թ. փետրվար- 1998թ. փետրվար)։ Երրորդը, եթե ուժերս հերիքեն, կընդգրկի Սերժ Սարգսյանի դարաշրջանը (2008-2018)։

 

Առաջ անցնելով՝ վստահություն հայտնեմ, որ երեք նախագահներին բաժին ընկած նման ժամանակահատված լրագրող և «պատմաբան» Ն.Փաշինյանին, իհարկե, բաժին չի հասնի։ Ավելի ճիշտ՝ եթե նա տարուց ավելի բազմի, մեր բոլորի համար այնպիսի խնդիրներ կծագեն, որոնց մասին ավելի լավ է չմտածենք։

 

Պրն Փաշինյանն անկեղծորեն առաջարկում էր մեզ մոռանալ հայոց պատմությունը և «հերոսական անցյալ» հասկացությունը վերցրել է չակերտների մեջ։ Այսինքն՝ արել է այն, որ անգամ ամեն թուրք կամ ադրբեջանցի չի անի։

 

Այսօր նա զոմբիացված ամբոխի և Ֆեյսբուքի մի մասի աստղն է։ Հետաքրքիր է, գիտե՞ն արդյոք նրանք իրենց առաջնորդի «հերոսական անցյալը» բնութագրող նմանատիպ օպուսների մասին։ Եվ համաձա՞յն են արդյոք այն բանի հետ, որ «մենք, գուցե, կկարողանանք դասեր քաղել մեր պատմությունից, որովհետև այն արդեն մեր պատմությունը չի լինի»։

 

Իսկ ո՞վ կլինի հերոսը դրանում։ Նախնիներին նզովող, հեղափոխական Նիկո՞լը։ Պատմության մեջ նա, իհարկե, կհայտնվի։ Բայց բնավ ոչ այն դերում, որը խաղում է հրապարակում և ինտերնետում, և որն արդեն սկսում է կարգին ձանձրացնել նրա շատ կողմնակիցների։ Գալիս է ինտերնետ-երկնքից մեղսավոր քաղաքական հող իջնելու ժամանակը։

 

Աղբյուրը՝ Голос Армении






Դիտումների քանակ 36321


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Փաշինյան Նիկոլը` Նոր Հայաստանի գլխավոր «культмассовик»

Փաշինյան Նիկոլը` Նոր Հայաստանի գլխավոր «культмассовик»

Դեկտեմբերի 17, 2018


ԽՍՀՄ-ում շատ կարևոր մասնագետներ կային, կոչվում էին культмассовик. Սրանք հիմնականում կոմսոմոլի աշխատողներ էին, սրանց առաքելությո...

Փաշինյան Նիկոլը անգլերեն է գրում հայկական հարցերի վերաբերյալ

Փաշինյան Նիկոլը անգլերեն է գրում հայկական հարցերի վերաբերյալ

Դեկտեմբերի 14, 2018


Փաշինյան Նիկոլն հիմա էլ անգլերեն է գրում` Twitter-ում: Աշխարհին հայտնում է իր կարծիքները, մասնավորապես, այսօր գրել է ղարաբաղյան...

Ալիև. ղարաբաղյան կարգավորման համար նպաստավոր իրավիճակ է ստեղծվել

Ալիև. ղարաբաղյան կարգավորման համար նպաստավոր իրավիճակ է ստեղծվել

Դեկտեմբերի 14, 2018


Ալիևը կոնկրետ ոչինչ չի ասել, բայց որոշակիություն նրա ուղեղում առկա եղել է։ Չցանկանալով վարկաբեկել իր հայ պաշտոնակցին, որի հետ մ...

Այն մասին, թե ինչու է Փաշինյան Նիկոլը թշնամի հայ ժողովրդին ու Հայաստանին - II

Այն մասին, թե ինչու է Փաշինյան Նիկոլը թշնամի հայ ժողովրդին ու Հայաստանին - II

Դեկտեմբերի 13, 2018


Հավանաբար, քչերն են մտածել այն մասին, թե ինչու, ասենք, գերմանացիները, շոտլանդացիները կամ անգլիացիները սփյուռք չունեն, և ինչու ա...

Այն մասին, թե ինչու է Փաշինյան Նիկոլը թշնամի հայ ժողովրդին ու Հայաստանին

Այն մասին, թե ինչու է Փաշինյան Նիկոլը թշնամի հայ ժողովրդին ու Հայաստանին

Դեկտեմբերի 11, 2018


Ընդհանրապես, մարդուն, նրա էությունը, կերպարը, քաղաքական հայացքներն ու մտադրությունները բոլորից լավ բնութագրում են նրա ընկերներն...

Փաշինյան Նիկոլի վախերի կապակցությամբ

Փաշինյան Նիկոլի վախերի կապակցությամբ

Դեկտեմբերի 8, 2018


News.am կայքը պարբերաբար ցուցադրել է նախընտրական քարոզչության շրջանակներում ՀՀԿ փոխնախագահ Շարմազանովի ուղիղ միացումները: Դա դո...

Երբ Պուտինին տանձի տեղ չեն դնում, դրամատիզմ է ավելանում կյանքում

Երբ Պուտինին տանձի տեղ չեն դնում, դրամատիզմ է ավելանում կյանքում

Դեկտեմբերի 7, 2018


Փաշինյան Նիկոլն այսօր Presto տեմպ հաղորդեց իր կործանման պրոցեսին, ավելացրեց իր կործանման օպերացիայի մասնակիցների թիվը, ընդ որու...

Փաշինյան Նիկոլը Մերիլին Մոնրոյի նախկին ամուսնու հետ

Փաշինյան Նիկոլը Մերիլին Մոնրոյի նախկին ամուսնու հետ

Դեկտեմբերի 7, 2018


ՙԶանգակ» գրատունը հետաքրքիր դասակարգումով է գրքերը շարել: Ցուցափեղկին՝ նույն շարքում տարբեր երկրների ղեկավարների գրքերն են: Կող...

Բացահայտվեց Փաշինյան Նիկոլի սիամական երկվորյակ եղբայրը

Բացահայտվեց Փաշինյան Նիկոլի սիամական երկվորյակ եղբայրը

Դեկտեմբերի 7, 2018


Ֆարմանյան Սամվելի կարծիքով՝ «Ապրիլ-մայիսյան իրադարձությունները, ապա նաև այս արտահերթ նախընտրական գործընթացը, ըստ էության, եկան ...

За чужой счет пьют даже язвенники и трезвенники

За чужой счет пьют даже язвенники и трезвенники

Դեկտեմբերի 6, 2018


Սարգսյան Վազգենի եղբայր Սարգսյան Արամն այսօր միտք է հայտնել: Այդպես էլ է լինում: Սա ասել է, որ Փաշինյան Նիկոլը փողի մարդ չէ, նա...

Շտապ Ապոլոն է պահանջվում

Շտապ Ապոլոն է պահանջվում

Դեկտեմբերի 6, 2018


«Երեկ Հ1–ի եթերում Սարգսյան Վիգենը շատ արագ մերկացրեց Փաշինյան Նիկոլի գիտելիքի, փորձի և տեսլականի բացակայությունը։ Շատ վտանգավո...

Շպիոնական տեխնիկան ընդդեմ հեղափոխության և Փաշինյան Նիկոլի

Շպիոնական տեխնիկան ընդդեմ հեղափոխության և Փաշինյան Նիկոլի

Դեկտեմբերի 5, 2018


Դեռ օրեր առաջ օպերատիվ ինֆորմացիա ունեինք և տեղեկացրել էինք մեր ընթերցողներին, որ նախընտրական շրջանում կհրապարակվի ևս երկու գաղ...

Փաշինյան Նիկոլը կարող է զրկվել աշխատանքի իրավունքից

Փաշինյան Նիկոլը կարող է զրկվել աշխատանքի իրավունքից

Դեկտեմբերի 5, 2018


Վերջերս բավականին ակտիվացել է ՀՀ ԿԱ սննդամթերքի անվտանգության տեսչությունը: Սրանք որոշել են պետական բյուջե լցնել: Տեսչության մա...

Լակոտակրատիայի լակոտությունն արդեն անտանելի ու վտանգավոր է դառնում պետության համար

Լակոտակրատիայի լակոտությունն արդեն անտանելի ու վտանգավոր է դառնում պետության համար

Դեկտեմբերի 4, 2018


Երեկ Փաշինյան Նիկոլն ասաց, թե իբր Պուտինն իրեն զանգել է (կամ հակառակը) և առաջարկել ՀԱՊԿ գագաթաժողովը հետաձգել, այսինքն` դեկտեմբ...

Փաշինյան Նիկոլն ու Ալիևը ամերիկյան սցենարում նույն դերն են խաղում

Փաշինյան Նիկոլն ու Ալիևը ամերիկյան սցենարում նույն դերն են խաղում

Դեկտեմբերի 4, 2018


Շահնազարյան Դավիթը կրկին հիշեցրեց, որ հայ-ադրբեջանական սահմանի նախիջևանյան հատվածում ադրբեջանցիների առաջխաղացում է նկատվել: Ըստ...

Փաշինյան Նիկոլին ընթրիքի չեն հրավիրի

Փաշինյան Նիկոլին ընթրիքի չեն հրավիրի

Դեկտեմբերի 4, 2018


Տեղեկացնելով իր ու Պուտինի հեռախոսազրույցի մասին՝ ՀԱՊԿ քարտուղարի ընտրության առնչությամբ, Փաշինյան Նիկոլն ասել է. պայմանավորվել...

Փաշինյան Նիկոլն ասֆալտ փռել չգիտի

Փաշինյան Նիկոլն ասֆալտ փռել չգիտի

Դեկտեմբերի 3, 2018


ՀՀ ԱԺ փոխխոսնակ, ՀՀԿ-ական Շարմազանովն ասում է. «Փաշինյան Նիկոլը շատ լավ հասկանում է, որ այս ընթացքում ձախողել է բոլոր ոլորտներո...

Փաշինյան Նիկոլը թրջելու է Սարգսյան Արամին

Փաշինյան Նիկոլը թրջելու է Սարգսյան Արամին

Դեկտեմբերի 1, 2018


Սարգսյան Վազգենի եղբայր Սարգսյան Արամն իր ֆեյսբուքյան էջում ֆոտոնկար է տեղադրել և անգամ կարծիք հայտնել: Սա գրել է. «Ասում են, ո...

Փաշինյան Նիկոլի մակարդակին չարժե հավասարվել

Փաշինյան Նիկոլի մակարդակին չարժե հավասարվել

Նոյեմբերի 30, 2018


Փաշինյան Նիկոլի թիմը սկսել է ընտրախախտումներ իրականացնել: Դրանք բազմաբնույթ են: Կան վարչական ռեսուրսի չարաշահման, ընտրողների ահ...

Փաշինյան Նիկոլի աշնանային սրացման վերջին օրը

Փաշինյան Նիկոլի աշնանային սրացման վերջին օրը

Նոյեմբերի 30, 2018


Փաշինյան Նիկոլն այսօր կրկին խոսեց: Այս անգամ ասֆալտի մասին նրա դատողություններին փոխարինման եկան ծակերի մասին շատ ավելի ուշագրա...

Голод не тетка
07.12.2018 | 12:44


Голод не тетка

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը
Տիտանների պայքար
Դեկտեմբերի 15, 2018


Տիտանների պայքար

Վենդետան թափ է հավաքում
Դեկտեմբերի 13, 2018


Վենդետան թափ է հավաքում

Տիտանների պայքար
Դեկտեմբերի 15, 2018


Տիտանների պայքար

Վենդետան թափ է հավաքում
Դեկտեմբերի 13, 2018


Վենդետան թափ է հավաքում

Տիտանների պայքար
Դեկտեմբերի 15, 2018


Տիտանների պայքար

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ