Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Մոռանալ «հերոսական անցյալը», կամ՝ ի՞նչ անել պատմության հետ

Սեպտեմբերի 26, 2018
Մոռանալ «հերոսական անցյալը», կամ՝ ի՞նչ անել պատմության հետ

Ալեքսանդր Թովմասյան

 

Մի երիտասարդ պատմաբան ոչ շատ ժամանակ առաջ հոդված էր գրել, որի բովանդակությունը կներկայացնեմ այնպես, ինչպես որ կա։ Բայց մինչ այն մեջբերելը՝ ընթերցողի հետ կիսեմ միտքս առ այն, որ մեր Քրեական օրենսգրքում հաստատ մի հոդված բացակայում է՝ այնպիսի սրբազան հասկացություններ, ինչպիսին են Հայաստանի, հայ ժողովրդի պատմությունն ու պատիվը, ամեն տեսակ հարձակումներից պաշտպանելու մասին, թեկուզև այնպիսի անձանց կողմից, որոնք օժտված են հայկական քաղաքացիությամբ։ Ամերիկացի Ռոնալդ Սյունիի կամ Ռիչարդ Հովհաննիսյանի (Րաֆֆիի հայրը) տիպի պատմաբանների որոշ կեղծ-պատմական հարձակումների մասին մեր թերթը և էլի շատ աղբյուրներ ու գործիչներ մեկ անգամ չէ, որ գրել են։

 

Այժմ պարզապես առաջարկում եմ, որ ինքներդ ծայրից ծայր կարդաք «Մոռանալ հերոսական անցյալը» վերնագրով հոդվածը։

 

 Մոռանալ «հերոսական անցյալը»

 

«Ամենատարածված կոչը՝ ուղղված հայ ժողովրդին քաղաքական և գիտական ամբիոններից, վերաբերում է պատմությունից դասեր քաղելու անհրաժեշտությանը։

 

ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ, ՍԱԿԱՅՆ, ՎՃՌԱԿԱՆԱՊԵՍ ՀՐԱԺԱՐՎՈՒՄ Է ԼՍԵԼ ԻՐ ՄՏԱՎՈՐԱԿԱՆԻՆ, և այդ մասին վկայում է այն, որ պատմությունից դասեր քաղելու հորդորներն ավելի ու ավելի տարածված են դառնում։ Պատճառը, գուցե, այն է, որ պատմությունից սովորել հորդորող մտավորականը հաջորդ պահին սկսում է հորինել լեգենդ հայ ժողովրդի հերոսական անցյալի մասին, գովերգել և փառաբանել մեր նախնիներին։ Ընդհանրապես, մի բան է օբյեկտիվորեն գնահատել նախնիներին և միանգամայն այլ բան՝ գովերգել նրանց։

 

Եկեք վերջ տանք մեր նախնիներին գովերգելուց և ինքներս մեզ մի շատ պրագմատիկ հարց տանք. իսկ ի՞նչ են մեզ կտակել այդ նախնիները, ի՞նչ են թողել իրենցից հետո։ Ոչինչ, ավելի քան ոչինչ։ Որովհետև «ոչինչը» այն է, երբ պետք է սկսես զրոյից, իսկ մենք պետք է սկսենք չգիտեմ թե ինչ մինուսից, քանի որ մեր նախնիները մեզ ընդամենը ցեղասպանությունների, ստորացումների, դավաճանությունների և անբարոյականության այնպիսի պաշար են թողել, որը հաղթահարելը, ինչպես պարզվում է, դժվար է, ծայրահեղ դժվար։

 

Ես դատապարտում եմ մեր նախնիներին, նզովում եմ նրանց, որովհետև նրանք ոչինչ չեն արել, որպեսզի մենք այսօր ավելի արժանապատիվ և ավելի հպարտ ապրենք։ Մեր նախնիները չեն հոգացել իրենց սերունդների մասին գոնե այնպես, ինչպես բնազդորեն հոգ են տանում կենդանիները։ Ես դատապարտում եմ բոլոր նրանց, ովքեր գովերգում են մեր նախնիներին, քանի որ դրանով լոկ մերժում են հաջորդ սերնդի՝ արժանապատիվ և ուժեղ հայրենիք ունենալու իրավունքը, մեզ՝ ապրողներիս, օժտում են գալիք սերնդին ոչինչ չկտակելու իրավունքով։ Փառաբանելով մեր նախնիներին՝ նրանք ընդամենը նոր թափ են հաղորդում այն արատավոր գործընթացին, որում մենք գտնվում ենք արդեն ավելի քան երկու հազար տարի՝ սկսած այն ժամանակվանից, երբ Տիգրանը, որը Մեծ էր անվանվել, թագը դրեց Հռոմի կուսակալի ոտքերի տակ և որին դավաճանել է սեփական որդին այն պարզ պատճառով, որ չի ստացել պարզ դաստիարակություն՝ ժամանակակից հայ չինովնիկների լկտի լակոտների նման։

 

ԵՍ ՆԶՈՎՈՒՄ ԵՄ ՄԵՐ ՆԱԽՆԻՆԵՐԻՆ այն բանի համար, որ նրանք հնարավորություն տվեցին իրանցի գավառական գիտնականին, որպեսզի նա, շրջելով Սպահան քաղաքի փողոցներով, մեզ բացատրի, որ շահ Աբասը Ջուղայից այստեղ է քշել հայերին և նրանց այստեղ քաղաք կառուցելու կոչ արել։ Ի՞նչ դաս կարող ենք մենք քաղել այս պատմությունից։ Ինչ-որ մեկին այս պատմությունը հպարտություն է ներշնչում. «Ուրեմն, հայերը շինարարներ էին»,- ասում են նրանք։ Եվ ոչ ոք չի նկատում, որ այդ շինարարներին նախրի նման տեղից տեղ էին քշել և նրանց մի մասը մնացել էր ճանապարհին՝ իրանական տափաստանները վերածելով «հայկական սրբավայրերի»։

 

Ի՞նչ դաս կարող ենք քաղել մեր պատմությունից։ Երբեմն ես հասկանում եմ այն պատմաբաններին, որոնք մեր խայտառակ և ստորացուցիչ անցյալը հերոսությամբ լցված են ցույց տալիս։ Նրանք կարծում են, թե իրական պատմությունը կարող է մեզ կոտրել, ստորացնել։ Բայց կեղծարարությունն էլ ավելի մեծ ավերածություններ է բերում և թույլ չի տալիս, որպեսզի մենք կանգ առնենք և բեկենք մեր հազարամյա նվաստացումը։ Եվ ուրեմն, ի՞նչ դաս մենք կարող ենք քաղել մեր պատմությունից։ Եկեք մոռանանք այն, եկեք իսկապես ամեն ինչ սկսենք զրոյից, ասես Տերը հենց նոր է ստեղծել մեզ և մենք անցյալում ոչինչ չենք ունեցել։ Պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչ հեշտ կլինի շնչելը։ Եկեք պատկերացնենք, թե Մեսրոպ Մաշտոցը հենց նոր է ստեղծել մեր տառերը, որ Նարեկացին ապրում է մեր կողքին, գուցե նաև Մխիթար Գոշը, Դավիթ Անհաղթը և էլի մի քանի հարազատներ, և ուրիշ ոչինչ։ Մնացածին թողնենք անցյալում, թող նրանք կոտորեն, դավաճանեն մեկը մյուսին, աքսորվեն, ցեղասպանվեն և նվաստանան ինչքան ուզում են։ Եվ այս դեպքում մենք, գուցե, կարողանանք իսկապես դասեր քաղել մեր պատմությունից, որովհետև այն արդեն մեր պատմությունը չի լինի» (թարգմ. ռուսերենից)։

 

Համաձա՞յն եք առաջնորդի հանճարեղ մտքերի հետ։

 

Հավանեցի՞ք։ Կարող եք չպատասխանել։ Իսկ ի՞նչ եք մտածում ընտանիքի մասին, որտեղ դաստիարակվել է այս երիտասարդ պատմաբանը։ Նրա պատմության ուսուցչի, հոր և մոր մասին...

 

Կարող եք սրան էլ չպատասխանել։ Թեև դա անելը դժվար է, մանավանդ գրական լեզվի և նորմատիվ բառապաշարի շրջանակներում։ Ավելի լավ է՝ կանգ առնենք։

 

ԻՍԿ ՀԻՄԱ ՊԵՏՔ Է ԲԱՑ ԱՆԵՆՔ, ԱՎԱՂ, ԱՅԺՄ ՈՉ ԱՅՆՔԱՆ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴ ԵՎ, ԱՆԿԵՂԾ ԱՍԱԾ, ԲՆԱՎ ՈՉ ՊԱՏՄԱԲԱՆԻ ԿՈՈՐԴԻՆԱՏՆԵՐԸ։ Նրա, ով մի շարք բնութագրական հատկանիշներ ունի։ Նա չի սափրվում, կեպի և ուսապարկ էր կրում, սիրում է երևալ հանրության մեջ և սոցցանցերում, գիշերուզօր սեր է խոստովանում հայ ժողովրդին և բոլորին լուսավոր ապագա խոստանում։

 

Տեսնում եմ՝ դեռ բոլորդ չէ, որ հասկացել եք։ Ստիպված եմ նշել անունը, հայրանունը և ազգանունը։ Նիկոլ Վովայի Փաշինյան։ Հոդվածը տպագրվել է 2005թ. դեկտեմբերի 9-ին «Հայկական ժամանակ» թերթում։ «Голос Армении»-ն արտատպել է այն 2006թ. մարտի 14-ին։ Պատահաբար այն գտա, երբ աշխատում էի իմ «Խառնակ ժամանակների ժամանակագրությունը» տարեգրության երկրորդ հատորի վրա, որտեղ լինելու է ինֆորմացիա 1998-2008թթ. ժամանակաշրջանի մասին։ Պայմանականորեն ասած՝ դա Ռոբերտ Քոչարյանի դարաշրջանն էր։ Հրատարակված և բաժանված առաջին հատորը ամրագրել է Լևոն Տեր-Պետրոսյանի դարաշրջանը (1988թ. փետրվար- 1998թ. փետրվար)։ Երրորդը, եթե ուժերս հերիքեն, կընդգրկի Սերժ Սարգսյանի դարաշրջանը (2008-2018)։

 

Առաջ անցնելով՝ վստահություն հայտնեմ, որ երեք նախագահներին բաժին ընկած նման ժամանակահատված լրագրող և «պատմաբան» Ն.Փաշինյանին, իհարկե, բաժին չի հասնի։ Ավելի ճիշտ՝ եթե նա տարուց ավելի բազմի, մեր բոլորի համար այնպիսի խնդիրներ կծագեն, որոնց մասին ավելի լավ է չմտածենք։

 

Պրն Փաշինյանն անկեղծորեն առաջարկում էր մեզ մոռանալ հայոց պատմությունը և «հերոսական անցյալ» հասկացությունը վերցրել է չակերտների մեջ։ Այսինքն՝ արել է այն, որ անգամ ամեն թուրք կամ ադրբեջանցի չի անի։

 

Այսօր նա զոմբիացված ամբոխի և Ֆեյսբուքի մի մասի աստղն է։ Հետաքրքիր է, գիտե՞ն արդյոք նրանք իրենց առաջնորդի «հերոսական անցյալը» բնութագրող նմանատիպ օպուսների մասին։ Եվ համաձա՞յն են արդյոք այն բանի հետ, որ «մենք, գուցե, կկարողանանք դասեր քաղել մեր պատմությունից, որովհետև այն արդեն մեր պատմությունը չի լինի»։

 

Իսկ ո՞վ կլինի հերոսը դրանում։ Նախնիներին նզովող, հեղափոխական Նիկո՞լը։ Պատմության մեջ նա, իհարկե, կհայտնվի։ Բայց բնավ ոչ այն դերում, որը խաղում է հրապարակում և ինտերնետում, և որն արդեն սկսում է կարգին ձանձրացնել նրա շատ կողմնակիցների։ Գալիս է ինտերնետ-երկնքից մեղսավոր քաղաքական հող իջնելու ժամանակը։

 

Աղբյուրը՝ Голос Армении






Դիտումների քանակ 37291


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Պեդերաստներին՝ բարձր պաշտոններ և (ցանկալի է) շքանշաններ

Պեդերաստներին՝ բարձր պաշտոններ և (ցանկալի է) շքանշաններ

Հունիսի 17, 2019


Ժողովրդական վարչապետի կադրային քաղաքականությունն առաջ է բերում ավելի մեծ հիացմունք քաղաքակիրթ աշխարհում։ Եթե Արևմուտքում սքանչա...

Փաշինյանի մոտ մեկնարկել է երկարատև ցռիկը

Փաշինյանի մոտ մեկնարկել է երկարատև ցռիկը

Հունիսի 15, 2019


Փաշինյան Նիկոլն իրոք ուզում է դիկտատոր դառնալ: Փոխանակ կարդար Բելովեժյան համաձայնագիրը և իմանար, որ Նազարբաևը կապ չի ունեցել դր...

Ինչո՞ւ Փաշինյան Նիկոլը դուրս թողեց ՀՀԿ-ին պառլամենտից

Ինչո՞ւ Փաշինյան Նիկոլը դուրս թողեց ՀՀԿ-ին պառլամենտից

Հունիսի 14, 2019


Բոլորս հիշում ենք, թե ինչ դաժան կռիվ տվեց Փաշինյան Նիկոլը հանրապետականների հետ անցած ընտրություններին: Նրա միակ թիրախը հանրապետ...

Գիտեի՞ք որ…

Գիտեի՞ք որ…

Հունիսի 13, 2019


Պարզվում է, մեր Նիկոլ-վարչապետը խիստ խրտնում Սուրենավան անունից՝ այն էլ շատ լուրջ պատճառով: Արարատի մարզի Սուրենավանի 85-ամյա կ...

Փաշինյան Նիկոլը փողի ալիք է վառել

Փաշինյան Նիկոլը փողի ալիք է վառել

Հունիսի 13, 2019


Երեկ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպան Հայկ Ալումյանը հրաժարվեց իրենց հայցից ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի, երբ վերջինիս փաստաբանը հայտարարեց, ...

Փաշինյանը դատարանում հրաժարվեց իր խոսքերից

Փաշինյանը դատարանում հրաժարվեց իր խոսքերից

Հունիսի 12, 2019


Այսօր կայացավ Փաշինյան Նիկոլի դեմ Ռոբերտ Քոչարյանի հայցով առաջին նիստը, որը եղավ վերջինը: Հիշեցնենք, որ ժողովրդի վարչապետը Փարի...

Փաշինյան Նիկոլի մուրազները կդառնան հակամուրազ

Փաշինյան Նիկոլի մուրազները կդառնան հակամուրազ

Հունիսի 12, 2019


Փաշինյան Նիկոլը հասավ ևս մեկ մուրազի՝ հունիսի 11-ին Բակո Սահակյանի հրամանագրով Վիտալի Բալասանյանն ազատվեց Արցախի ԱԱԽ քարտուղարի...

Փաշինյան Նիկոլն ընդդեմ Հայաստանի ու Արցախի

Փաշինյան Նիկոլն ընդդեմ Հայաստանի ու Արցախի

Հունիսի 11, 2019


Հայաստանի և Արցախի իշխանությունների հարաբերությունները արագացված տեմպերով փչանում են: Այսինքն, Փաշինյան Նիկոլը ձեռնոց է նետել Ա...

Մենք մի հայրենիք ունենք՝ միացյալ Հայաստանը

Մենք մի հայրենիք ունենք՝ միացյալ Հայաստանը

Հունիսի 7, 2019


Արդեն գրել եմ պետությունների քանդման արդի տեխնոլոգիաների մասին, որոնցից որոշներն իրականացվեցին Հայաստանում 2018թ. ապրիլ-մայիսին...

Փաշինյան Նիկոլը չսիրեց սև գույնը և նեգրերին ընդհանրապես

Փաշինյան Նիկոլը չսիրեց սև գույնը և նեգրերին ընդհանրապես

Հունիսի 6, 2019


Փաշինյան Նիկոլի աչքին սևազգեստ մարդիկ են երևում: Հավանաբար, վախեցած է ժողովրդի վարչապետը: Վալերի Օսիպյանին և վանեցյան արթուրին ...

Նիկոլ Փաշինյանն ընդդեմ Արցախի ղեկավարության

Նիկոլ Փաշինյանն ընդդեմ Արցախի ղեկավարության

Հունիսի 6, 2019


Երեկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անդրադարձել է իր կողմից հնչեցրած՝ դավադիրներին և հողեր հանձնելու խնդրին՝ ասելով, թե դրա մասին խոս...

Բոզերի վաստակներն անպատժելի են Նոր Հայաստանում

Բոզերի վաստակներն անպատժելի են Նոր Հայաստանում

Հունիսի 4, 2019


Փաշինյան Նիկոլի ոստիկանությունը որոշեց քրեական պատասխանատվության չենթարկել Նոր Հայաստանի ամենախայտառակ բոզի վաստակներից մեկին՝ ...

Ծառուկյան Գագիկին ազգովի իմոդիում մատակարարենք

Ծառուկյան Գագիկին ազգովի իմոդիում մատակարարենք

Հունիսի 3, 2019


Իմոդիումը լուծի (ցռիկի) դեղ է: Օգտագործողներն ասում են, որ օգնում է: Հիմա գործը հասել է նրան, որ մեր ազգային առյուծին է իմոդիու...

Փաշինյան Նիկոլի հերթական հարվածը հայոց բանակին

Փաշինյան Նիկոլի հերթական հարվածը հայոց բանակին

Հունիսի 1, 2019


47 պատգամավորի խնդրանքով խորհրդարանը ստեղծել է խորհրդարանական հանձնաժողով, որը կզբաղվի 2016 թվականի ապրիլյան իրադարձությունների...

Ո՞վ է վարչապետի տղամարդը

Ո՞վ է վարչապետի տղամարդը

Մայիսի 30, 2019


Ղազախստանի մայրաքաղաք Նուր Սուլթանի օդանավակայանում ինքնաթիռից իջնելիս Փաշինյան Նիկոլի ձեռքին ծաղկեփունջ կար: Սակայն հետաքրքիրն...

Փաշինյան Նիկոլը խայտառակվում է միջազգային ասպարեզում

Փաշինյան Նիկոլը խայտառակվում է միջազգային ասպարեզում

Մայիսի 29, 2019


Այսօր պարզվեց, որ ժողովրդի վարչապետ Փաշինյան Նիկոլը լիակատար անգրագետ է: Աշխատանքային այցով Ղազախստանում գտնվող Փաշինյան Նիկոլը...

Փաշինյան Նիկոլի և Գագիկ Ծառուկյանի ընդհանուր հետաքրքրությունը խաղատնային բիզնեսն է

Փաշինյան Նիկոլի և Գագիկ Ծառուկյանի ընդհանուր հետաքրքրությունը խաղատնային բիզնեսն է

Մայիսի 29, 2019


Ինչպես սպասվում էր, ՀՀ քաղաքացիների ամենաակտիվ խավը բուքմեյքերական ընկերությունների աշխատակիցներն ու հաճախորդներն են: Վերջիններ...

Փաշինյանն, ի զորու չլինելով հասնել կայուն վերափոխումների Հայաստանում, գլորվելու է դեպի պոպուլիզմ

Փաշինյանն, ի զորու չլինելով հասնել կայուն վերափոխումների Հայաստանում, գլորվելու է դեպի պոպուլիզմ

Մայիսի 27, 2019


Եվ այսպես, 2018թ. մայիսի 18-ին Երևանի Ավան և Նոր Նորք համայնքի ընդհանուր իրավասության դատարանը կալանքից ազատեց Լեռնային Ղարաբաղ...

Փաշինյանի կուսակից լակոտներն ուզում են ցխել Բակո Սահակյանի գլուխը և լուծարել դատարանները

Փաշինյանի կուսակից լակոտներն ուզում են ցխել Բակո Սահակյանի գլուխը և լուծարել դատարանները

Մայիսի 26, 2019


Փաշինյան Նիկոլը երեկ լակոտախումբ էր ուղարկել Ազատության հրապարակ միտինգ անելու: Այս անթրաշ, անլվա ու անչափահաս պոռնիկի վաստակնե...

Ինչո՞ւ է Փաշինյանը որդուն էվակուացրել Ղարաբաղից

Ինչո՞ւ է Փաշինյանը որդուն էվակուացրել Ղարաբաղից

Մայիսի 24, 2019


Փաշինյան Նիկոլն իր որդուն տեղափոխել է Նուբարաշեն: Այս մասին գրում է ֆեյսբուքյան լուրջ օգտատեր, որին դժվար է չհավատալ: Եթե դա իր...

Գիտեի՞ք որ…
13.06.2019 | 18:59


Գիտեի՞ք որ…

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ