Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Վրաց ստեղծագործ մտավորականությունն իր ժողովրդի հետ է

Մարտի 6, 2018
Վրաց ստեղծագործ մտավորականությունն իր ժողովրդի հետ է

Իրակլի Չխեիձե


Վրաստանում Միացյալ Նահանգների դեսպան Յան Քելին քանիցս մերթ թեթև ակնարկել, մերթ բաց տեքստով կոչ է արել Վրաստանի քաղաքական էլիտային շարունակաբար հայտարարել իր արևմտամետ ուղեգծի մասին։ Ինչպես հայտնի է բոլորին, վրացական քաղաքական էլիտաների շրջանում «արևմտամետ» ուղեգիծն արդեն ոչ մեկ տասնամյակ շարժման գլխավոր վեկտորն է հանդիսանում։ Բայց բանն այն է, որ բնակչության շրջանում այդ քաղաքական էլիտաների վարկանիշն անշեղորեն ընկնում է, և այստեղ ոչինչ անել չես կարող։ Եթե ուզում ես պահպանել քո հանդեպ սեփական ընտրազանգվածիդ հարգալից վերաբերմունքը, ապա պետք է կատարես քաղաքական խոստումները։


Քաղաքական էլիտաներից բացի՝ Վրաստանում գոյություն ունեն նաև բավական հեղինակավոր գործոններ, որոնց հանդեպ հարգանքը բնակչության մեծամասնության շրջանում կայուն բարձր մակարդակի վրա է պահպանվում. Վրաց Ուղղափառ եկեղեցին և ստեղծագործող մտավորականությունը։


Հենց վերջինն էլ իր մասին բարձրաձայն հայտարարել է մի շարք հասարակական գործիչների, գիտնականների, ռեժիսորների, դերասանների, բանաստեղծների բաց նամակով, ովքեր անկեղծորեն և բացահայտ հայտնել են իրենց կարծիքն առ այն, թե ինչ է բերել Վրաստանին հավատարմությունն այդ տխրահռչակ «արևմտամետ» ուղեգծին։ Մենք քանիցս բարձրացրել ենք այդ հարցը՝ փորձելով վերլուծել ոչ թե հորինված քաղաքական առասպելները, այլ իրերի իսկական դրությունը։


Այսօր նույն մոտիվներն են հնչել մշակույթի նշանավոր գործիչների բաց նամակում։ Որպեսզի ասվածը մերկապարանոց չհնչի, բավական է ասել, որ նամակի տակ կա ռեժիսոր, մշակույթի նշանավոր գործիչ Ռոբերտ Ստուրուայի ստորագրությունը, որի համբավն արդեն վաղուց դուրս է եկել փոքրիկ Վրաստանի սահմաններից։ Ռոբերտ Ստուրուայի կողքին կարելի է համարձակորեն դնել մեկ այլ ականավոր գործչի՝ ռեժիսոր Քեթի Դոլիձեի անունը։ Մեծ գովազդի կարիք չունեն դերասաններ Գոգի Քավթարաձեն և Գոգի Խարաբաձեն, որոնց արվեստը գերել և շարունակում է գերել միլիոնավոր մարդկանց։ Եվս մեկ «ստորագրյալի»՝ Գեորգի Քվեսիթաձեին, գործընկերներն ընտրել են Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիայի նախագահի պաշտոնում, իսկ Թամազ Ծիվծիվաձեն «Գրական թերթի» գլխավոր խմբագիրն է։ Նկարիչ Թեմուր Գոցաձեի և բանաստեղծ Ռեզո Ամաշուկելիի անունները նույնպես լավ հայտնի են ողջ երկրին։


Ակամա մտաբերում եմ չափազանց հայտնի արտահայտությունը. «Ո՞ւմ հետ եք դուք՝ մշակույթի վարպետներ, արվեստի վարպետներ»։


Ուրեմն, ի՞նչ են ուզում ասել այս պատվարժան և հարգարժան մարդիկ իրենց բաց նամակով՝ հասցեագրված Վրաստանում հավատարմագրված դիվանագիտական կորպուսին և միջազգային կազմակերպություններին։ Նրանք պարզապես փորձել են պարզել և բացատրել, հավանաբար՝ առաջին հերթին Արևմուտքի ներկայացուցիչներին, թե իրականում ինչ են բերել Վրաստանին այսպես կոչված «արևմտամետ ուղեգիծը» և քաղաքական էլիտաների գրեթե մոլագար դարձող ցանկությունը՝ ամեն գնով Վրաստանը ներքաշել ՆԱՏՕ-ի և Եվրամիության մեջ։ Նամակի հեղինակները միանշանակ պնդում են, որ ընտրված ուղեգիծը չափազանց բարդացրել է հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության հետ և արդյունքում հանգեցրել «տարածքային ամբողջականության խախտման և տարածքների կորստի», «երկրի բնակչության ահավոր աղքատացման և թվաքանակի նվազման», ընդ որում՝ իրենց արդարացիությունը նրանք ապացուցում են ոչ թե էմոցիաներով, այլ չոր փաստերով, թվերով և անաչառ վիճակագրությամբ։


ԽՍՀՄ փլուզման պահին Վրաստանը բարգավաճող հանրապետություն էր՝ բարձր զարգացած տնտեսությամբ, որտեղ արդյունաբերությունը և գյուղատնտեսությունը, որոնք բարձր մակարդակի վրա էին, օրգանապես լրացնում էին միմյանց։ Բնակչությունը կազմում էր 5,5 միլիոն մարդ։ Այսօր վրացական պետության վերահսկողության տակ գտնվող տարածքը փոքրացել է, երկրի զարգացումը՝ փաստացի դադարեցվել, իսկ բնակչությունը կրճատվել է մինչև 3,6 միլիոն մարդու։ Հատկապես նշենք, որ ժողովրդագրական նման փոփոխություններ Վրաստանն իր բազմադարյա պատմության ընթացքում ունեցել է միայն ավերիչ թշնամական ասպատակություններից հետո։


Նամակի հեղինակները չեն կասկածում այն հարցում, թե ինչպես է Վրաստանը վերաբերվում Արևմուտքին, բայց թե Արևմուտքն ինչպես է վերաբերվում Վրաստանին՝ այս հարցում նրանք լուրջ կասկածներ ունեն։ Նրանք այդ մասին ասում են անթաքույց և ուղղակի. «Վրաստանը երբեք չի դավաճանել ՆԱՏՕ-ին, ինչը չես ասի Վրաստանի հանդեպ դաշինքի գործողությունների մասին... Կարծում ենք, որ գործընկերությունը պետք է երկուստեք լինի»։


Այս խոսքերի արդարացիությունը դժվար է վիճարկել։ Բոլորին է հայտնի, որ Վրաստանը, ՆԱՏՕ անդամ չլինելով, ինքնակամ իր ուսերին բեռ է վերցրել, որը գերազանցում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի անդամ երկրների մեծամասնության բեռնվածությունը։ Վրաց զինվորականներն ամենամեծ խումբն են այն բոլոր երկրների շարքում, որոնք ցանկանում են մտնել ՆԱՏՕ և ոչ թե պարզապես դեկորատիվ ներկայություն են ապահովում, այլ կոնկրետ արյուն են թափում և տալիս իրենց երիտասարդ կյանքը հանուն դաշինքի և, ավելի ճշգրիտ ասած՝ նրա գերակա ու ղեկավար ուժի գլոբալ նպատակների։


Իսկ ի՞նչ ստացավ Վրաստանը դրա փոխարեն։


Բոլորին միանգամայն պարզ է, որ երկրի նախկին նախագահ Միխայիլ Սաակաշվիլին, իր ողջ անհամարժեքությամբ հանդերձ, առանց իր տերերի հույսն ունենալու՝ երբեք չէր համարձակվի 2008թ. օգոստոսյան արկածախնդրությանը, որի արդյունքում երկիրը զրկվեց իր տարածքի մի մասից։ Եվ ի՞նչ արեց այդ ժամանակ Արևմուտքը, որը փաստորեն տեղի ունեցածի մեղավորն էր, ինչո՞վ օգնեց Վրաստանին։ Այս երկու հարցին երկու հստակ պատասխան կա՝ ոչինչ և ոչնչով։


Արևմուտքի կողմից Վրաստանն իր նպատակների համար օգտագործելն ավելի ու ավելի անամոթ է դառնում։ Նամակի հեղինակներին՝ մարդիկ, ովքեր ինտելեկտուալ մակարդակ ունեն, շատ դժվար է խաբել։ Նրանք չէին կարող չնկատել ՆԱՏՕ-ում Վրաստանն ընդգրկելու հնարավորության առաջ եկող նոր տարբերակները՝ «կրճատված տեսքով», առանց Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի։ Նամակում այդ մասին ուղղակի ասված է. «2008թ. օգոստոսի պատերազմից հետո բնակչության մի հսկայական հատված մեծ հուսահատություն է ապրում։ Ի դեպ, բոլոր ակնկալիքները գերազանցեց ԱՄՆ դեսպանատան առաջարկությունը (որը ներկայացրեց փորձագետ պարոն Լյուկ Քոֆին) ՆԱՏՕ-ին Վրաստանի անդամակցության մասին՝ առանց դաշինքի կանոնադրության 5-րդ և 6-րդ հոդվածների, այսինքն՝ առանց անվտանգության երաշխիքների»։


Դաշինքին անդամակցությունը քանիցս կսաստկացնի ռազմական հակամարտության սպառնալիքը հզոր հյուսիսային հարևանի հետ։ Եվ ինչի վրա պետք է հույսը դնի Վրաստանը գոյություն ունեցող «միակողմանի դաշնակցության» պարագայում, երբ Վրաստանը պարտական է բոլորին, իսկ նրան պարտական չէ ոչ ոք։


«Իսկ ի՞նչ օգնության հույս կարող ենք ունենալ մենք այդ դեպքում, երբ արդեն ունենք 2008 թվականի փորձը։ ՆԱՏՕ-ն ռազմական դաշինք է, դրան անդամակցությունը գրավում էր Վրաստանին առաջին հերթին հենց անվտանգության երաշխիքների պատրանքի համար։ Եվ եթե այդ երաշխիքները չեն տարածվում Աբխազիայի և Ցխինվալի վրա, այդ դեպքում հետաքրքիր է իմանալ, թե ինչ օգուտ կարող է բերել այդ անդամակցությունը ժողովրդին և պետությանը»,- հարց են տալիս նամակի հեղինակները։


Արևմուտքն այս դեպքում շատ նման է անպատասխանատու մեկին, ով կռվեցրել է ձեզ ընկերոջ հետ և ինքն էլ իսկական ընկեր չի դարձել։ Իր բովանդակությամբ բաց նամակը ոչ հակաարևմտական է, ոչ էլ ռուսամետ։ Այն ավելի շուտ նման է, եթե իր ստեղծագործություններում Վրաստանը գովերգած մեծ բանաստեղծի խոսքերով ասենք, «խաբված որդու դառը քմծիծաղի ամեն ինչ վատնած հոր վրա»։ Ամփոփելով կարող ենք պատասխանել հոդվածում արդեն հնչած հարցին. ո՞ւմ հետ եք դուք՝ մշակույթի վարպետներ»։ Այս մարդիկ հաստատ իրենց ժողովրդի հետ են։



Աղբյուրը՝ EurAsia Daily






Դիտումների քանակ 33030


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Երբ ամերիկացին բութ է, խոսում է ի սրտե

Երբ ամերիկացին բութ է, խոսում է ի սրտե

Հոկտեմբերի 17, 2018


Ամերիկյան մտածողության պարզունակությունն ու մակերեսայնությունը երբեմն բթության են վերածվում: Այսպես, Հայաստան է ժամանել պետքարտ...

Երբ գառը վազում է գայլի մոտ…

Երբ գառը վազում է գայլի մոտ…

Հուլիսի 31, 2018


ՀՀ ԱԳՆ-ն հաղորդում է, որ Թրամփ-Փաշինյան հանդիպման կազմակերպման աշխատանքներ են տարվում: Եթե հանդիպում են կազմակերպում, ապա ինչ-ո...

Երկու անգամ` նույն ցեխի մեջ

Երկու անգամ` նույն ցեխի մեջ

Մարտի 29, 2018


Արևմուտքի կողմից հրահրված ցնդաբանական հակառուսական հիստերիային միանում է նաև Վրաստանը։ Ավելի ճիշտ՝ Վրաստանին միացնում են։ Մեծ Բ...

Հայաստանը` «ռազմական» սկանդալի ակունքներում

Հայաստանը` «ռազմական» սկանդալի ակունքներում

Փետրվարի 2, 2018


Տեղեկությունն այն մասին, թե մայիսի 14-ից 25-ը Հայաստանում կանցկացվի Saber Guardian 2018 հրամանատարաշտաբային զորավարժությունը, ո...

Զբոսաշրջիկ չեն հրավիրում, զբոսաշրջիկն ինքն է գալիս

Զբոսաշրջիկ չեն հրավիրում, զբոսաշրջիկն ինքն է գալիս

Հունվարի 12, 2018


Այս Ամանորի տոներին հազարավոր հայաստանցիներ իրենց հանգիստն անցկացրեցին Վրաստանում: Իսկ այսօր Վրաստանում ՀՀ դեսպան Ռուբեն Սադոյա...

Նախագահը, վրացին, Լարսը

Նախագահը, վրացին, Լարսը

Դեկտեմբերի 25, 2017


Վերին Լարսի անցակետը հաճախ է փակվում: Կարևոր չէ, թե տարվա որ եղանակն է: Ամռանը մի պատրվակ են գտնում, աշնանը` մեկ ուրիշ, իսկ ձմռ...

Վրացիներն ամաչում են Վրաստանից

Վրացիներն ամաչում են Վրաստանից

Նոյեմբերի 30, 2017


Երբ մի երկու ամիս առաջ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանն առաջարկեց Հայաստան անունը փոխել և այսուհետ երկիրն անվանել Արմենիա, բոլո...

Վրաստանի վարչապետը ամաչո՞ւմ է գալ

Վրաստանի վարչապետը ամաչո՞ւմ է գալ

Նոյեմբերի 30, 2017


Այսօր պաշտոնական հաղորդագրություն տարածվեց այն մասին, որ վաղը` դեկտեմբերի 1-ին Հայաստանի վարչապետ Կարեն Կարապետյանի հրավերով պա...

Ինչի՞ է պատրաստվում Ալիևը

Ինչի՞ է պատրաստվում Ալիևը

Նոյեմբերի 24, 2017


Մեզ համար առհասարակ երջանկություն կլիներ Ադրբեջանի կողմից իր ապագայի արևմտյան ուղղության ընտրությունը, քանի որ այդ պարագայում Ա...

Ի՞նչ հողի առևտուր է անում վրացին

Ի՞նչ հողի առևտուր է անում վրացին

Նոյեմբերի 22, 2017


Ադրբեջանում Վրաստանի դեսպան Թեյմուրազ Շարաշենիձեն այդ երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակի ...

Թանկի և էժանի տարբերությունը

Թանկի և էժանի տարբերությունը

Նոյեմբերի 3, 2017


Հայրենի դիվանագիտությունը եղել ու շարունակում է մնալ ամենախոցելի ոլորտներից մեկը: Խնդիրն առնչվում է ինչպես կադրերի ընտրությանը,...

Անտերության դրդապատճառները

Անտերության դրդապատճառները

Հոկտեմբերի 2, 2017


Ջավախքի հայկական Գումբուրդո գյուղում տեղի ունեցած բախումների մասին արդեն գրել ենք: Այսօր էլ այնտեղ իրավիճակը շարունակում է մնալ...

Աղբը թաքցնես, գարշահոտությունը դուրս կգա

Աղբը թաքցնես, գարշահոտությունը դուրս կգա

Սեպտեմբերի 30, 2017


Միայն վերջին մեկ ամսվա ընթացքում հայ-վրացական քաղաքական հարթության վրա բարձր մակարդակի փոխայցելությունների թիվն այնքան մեծ էր, ...

Թե ինչպես գրավեցինք Վրաստանը

Թե ինչպես գրավեցինք Վրաստանը

Սեպտեմբերի 1, 2017


Թբիլիսիի կառավարության շենքի հարակից տարածքում մի արտասովոր բողոքի ակցիա էր: Կանգնած էին մի քանի հոգի, վրացերեն ինչ-որ պաստառ է...

Հուդան եկել էր համբուրելու

Հուդան եկել էր համբուրելու

Հուլիսի 19, 2017


Պաշտոնական այցով Վրաստանում է գտնվում Ուկրաինայի նախագահ Պյոտր Պորոշենկոն: Թբիլիսիում նա շտապել է հայտարարել, թե իրեն զգում է ա...

Վրաստանի ԱԳՆ վրդովմունքի և Նալբանդյան Էդիկի պատասխան նրբանկատության առիթով

Վրաստանի ԱԳՆ վրդովմունքի և Նալբանդյան Էդիկի պատասխան նրբանկատության առիթով

Հունիսի 16, 2017


ВЗГЛЯД թերթը, հղում կատարելով Վրաստանի ԱԳՆ-ին, տեղեկացրել է, որ Վրաստանի քարտեզն առանց Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի, որը տեղակա...

Ավելորդ իրերը դուրս են նետվում

Ավելորդ իրերը դուրս են նետվում

Հունիսի 14, 2017


Վրաստանի նախկին նախագահ և Օդեսայի նախկին ղեկավար Միխեիլ Սաակաշվիլին հայտարարել է, որ իրեն հայտնի է Ուկրաինայի նախագահ Պյոտր Պոր...

Որտեղի՞ց գտնենք այդքան վրացի

Որտեղի՞ց գտնենք այդքան վրացի

Հունիսի 3, 2017


Պաշտոնական կառույցները բոլոր առիթներով սիրում են մատնանշել, թե հայ-վրացական հարաբերությունները գերազանց են: Իրականությունը, սակ...

Վրաստանը հայերին էլ կնվիրի՞ Բաքվին

Վրաստանը հայերին էլ կնվիրի՞ Բաքվին

Մայիսի 31, 2017


Սկզբում գրվեց, որ ադրբեջանցի լրագրող և քաղաքական ակտիվիստ Աֆղան Մուխթարլին անհետացել է Վրաստանում: Հետո լուր տարածվեց, թե նա առ...

Արժե՞ արդյոք, որ Ադրբեջանը փչացնի հարաբերությունները Վրաստանի հետ

Արժե՞ արդյոք, որ Ադրբեջանը փչացնի հարաբերությունները Վրաստանի հետ

Մայիսի 20, 2017


Հայրենասիրությունն ամենակարևոր մարդկային զգացումներից մեկն է։ Միանգամայն բնական է, որ մարդիկ սիրում են ծնողներին, երեխաներին, ս...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ