Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Ո՞վ է Ալիևին Եվրոպայի էներգետիկ փրկիչ նշանակել

Հուլիսի 18, 2017
Ո՞վ է Ալիևին Եվրոպայի էներգետիկ փրկիչ նշանակել

Ստանիսլավ Տարասով


Ադրբեջանը փոխում է արտաքին քաղաքականությունը

 

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն այցելել է Լատվիա։ Լատիշ պաշտոնակցի՝ Ռայմոնդ Վեյոնիսի հետ համատեղ մամլո ասուլիսում նա հանդես է եկել հետաքրքիր հայտարարությամբ։ Ըստ նրա խոսքերի՝ «Եվրոպայի խորհրդի և Ադրբեջանի միջև հարաբերություններում առաջին պլանում, իհարկե, էներգետիկ հարցերն են», իսկ «Ադրբեջանը որպես հուսալի գործընկեր խաղում և խաղալու է իր դերը Եվրոպայի էներգաանվտանգության ապահովման գործում»։ Սա՝ առաջին։ Երկրորդ։ Ալիևն ասում է, որ «ադրբեջանական գազը միակ նոր աղբյուրն է, նոր երթուղի, որը գցվելու է դեպի Եվրոպա, և մեր գերազանցությունը դա է»։ Նա նաև նշել է, որ «Հարավային գազային միջանցք» (ՀԳՄ) նախագծի առաջին փուլը, որն իրականացվում է Ադրբեջանի նախաձեռնությամբ, կավարտվի եկող տարի, երկրորդ և վերջին փուլերը՝ 2020թ.։ Եվ սա «բարձրացնում է մեր ռազմավարական հարաբերությունները Եվրոպայի հետ ավելի բարձր աստիճանի»։ Հիշեցնենք, որ այսօր Բաքուն աշխատում է Տրանսանատոլիական գազատար (TANAP) և Տրանսադրիատիկ խողովակաշար» (ТАР) նախագծերի վրա, որոնք էլ ձևավորում են ՀԳՄ-ն։


Ռիգայում ըստ էության Ալիևը կրկնեց այն թեզիսները, որոնք հնչեցրել էր իր՝ վերջերս XXII Համաշխարհային նավթային կոնգրեսում (Ստամբուլ) ունեցած ելույթում։ Դրանից հետո Բաքվի ԶԼՄ-ներում սկսեցին հայտնվել հրապարակումներ, որոնցում հաստատվում էր, որ «Ադրբեջանը կանգնած է «նոր գազային բումի» շեմին։ Իսկապես, Բաքուն նկատելիորեն ակտիվացրել է իր էներգետիկ դիվանագիտությունը, մանավանդ Ստամբուլում ԱՄՆ պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնի հետ նախագահ Ալիևի հանդիպումից հետո։ Ակնհայտ դարձավ, որ Վաշինգտոնն իր պատժամիջոցներով կարող է կպչել նաև իրանական էներգետիկ նախագծերին։ Հասկանալու համար, թե դա ինչ է նշանակում Ադրբեջանի համար, բավական է նշել հետևյալը. Թեհրանը զբաղեցնում է երկրորդ տեղը Ռուսաստանից հետո՝ բնական գազի ապացուցված պաշարներով։


ՀԳՄ-ն փորձում են դուրս բերել ռուսաստանյան «Թուրքական հոսքի» հետ մրցակցության մակարդակին, որի շինարարությունը սկսվել է այս տարվա մայիսին։ Ընդ որում՝ Ալիևն այն անվանում է «հին նախագիծ», իսկ իր երկիրը սահմանում է որպես Եվրոպային գազի մատակարարման «միակ նոր աղբյուր»։ ՀԳՄ-ն և «Թուրքական հոսքը» գտնվում են գործնական իրագործման փուլում, բայց շահագործումն սկսելու տարբեր ժամկետներով։ Պլանով «Թուրքական հոսքն» առաջ է անցել ՀԳՄ-ից։ Միևնույն ժամանակ, դրանց տարբեր գնահատականներ են տրվում։ Ռուսաստանյան նախագիծը Մոսկվան բիզնես է համարում։ Ադրբեջանականը, եթե հավատալու լինենք Ալիևին, ուղղված է Եվրոպայի և շատ այլ երկրների էներգետիկ անվտանգության ապահովմանը»։


Արդյո՞ք դա Ադրբեջանի քաշի բանն է

 

Սակայն Բաքվի էներգետիկ դիվանագիտության առանձնահատկությունն այն է, որ հրապարակավ մանիպուլացնում է իր էներգառեուրսների պաշարների տվյալներով։ Դրանք, իհարկե, հայտնի են մասնագետների որոշակի նեղ շրջանակի, որոնք «բացառիկ դեպքերում» «բերաններից թռցնում են»։ REGNUM լրատվական գործակալությունը վերջերս ներկայացրել է «Գազպրոմի» վարչության փոխնախագահ Ալեքսանդր Մեդվեդևի ասածն այն մասին, որ «Շահ Դենիզ 2» հանքավայրը, որը, ըստ Ալիևի, «կազմում է «Հարավային գազային միջանցքի» ռեսուրսային բազայի հիմքը, լուրջ խնդիրներ ունի, ինչի արդյունքում Տրանսադրիատիկ գազատարը ենթարկվում է թերբեռնված լինելու վտանգին։


«Ընթացիկ իրավիճակում Ադրբեջանն ունի դեպի նավթարդյունահանմանն աջակցելու պլաստ գազի արտամղման աճող պահանջմունք հիմնական հանքավայրերում,- ընդգծել է Մեդվեդևը։- Իրավիճակը, որի դեպքում գցված խողովակը կմնա թերլիցքավորված, հակաբնական է»։ Այս հայտարարությունը Բաքուն չի հերքել պաշտոնական մակարդակով։ Ինչպես կարծում են մասնագետները, նավթի արդյունահանման նվազման պատճառով Ադրբեջանում վերջին տարիներին դեպի պլաստ գազի արտամղման ծավալները լոկ աճելու են։ Հիշեցնենք, որ 2016թ. ադրբեջանական պետական SOCAR կոնցեռնը պայմանավորվածություն է ձեռք բերել տարեկան 2 մլրդ խոր. մետր գազ գնել «Գազպրոմից»։ Այսինքն՝ Բաքվին արդեն հիմա կարող է չբավականացնել սեփական գազը ներքին սպառման կամ էլ Վրաստանի ու Թուրքիայի հետ արդեն գոյություն ունեցող պայմանագրերի ապահովման համար Հարավկովկասյան գազատարով։ Ռուսաստանից կամ սեփական գազավայրերից գազ վերցնելն առայժմ անհնար է։ Իրանը չի արձագանքում նախագծին մասնակցելու առաջարկին, իսկ «Շահ Դենիզի» երկրորդ հերթի արդյունահանման ծավալները դրված են արտահանման տակ։


Ինչ վերաբերում է Տրանսանատոլիական խողովակաշարին, ապա դրա լրիվ բեռնումը նույնպես հնարավոր է լոկ Թուրքմենստանի կամ Իրանի մասնակցությամբ։ Առայժմ ենթադրվում է, որ TANAP-ով միայն ադրբեջանական գազ կհոսի։ Նման իրավիճակից դուրս գալու համար Բաքուն մի ժամանակ Իրաքին առաջարկում էր միանալ ՀԳՄ-ին, ինչն այդ երկրում բարդ ռազմաքաղաքական իրավիճակի պատճառով իրականանալի սցենար չի թվում։ Կա մեկ այլ պոտենցիալ գազային գործընկեր՝ Թուրքմենստանը։ Օրերս Բաքվում պետք է կայանար Թուրքիայի, Թուրքմենստանի և Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավարների հանդիպումը։ Աշգաբադին արդեն որերորդ անգամ փորձելու են համոզել միանալ TANAP-ին։ Ենթադրում ենք, որ Թուրքմենստանը (ինչպես և առաջ) տարբեր աշխարհաքաղաքական պատճառներով չի շտապի վերջնական պատասխան տալ։ Տեղեկություններ կան նաև այն մասին, որ TANAP-ին կարող էր միանալ ապագա գազատարը, որն իբր կձգվի իսրայելական «Լևիաֆան» հանքավայրից (Միջերկրածովյան շելֆ) մինչև Թուրքիայի ափեր։ Այս բոլոր տեսական դատողությունները ապացույցն են այն բանի, որ Բաքուն բլեֆ է անում, իսկ նրա գազային ռեսուրսները բավարար չեն ՀԳՄ շահագործումն ապահովելու համար։


Ադրբեջանն այլընտրանքային մատակարարումների հնարավորություններ է փնտրում այն դեպքում, երբ ռուսաստանյան «Թուրքական հոսքը» ռեսուրսային խնդիրներ չունի։ Հիշեցնենք, որ ՀԳՄ-ն իդեալական պայմանների դեպքում նախատեսում է 10 մլրդ խոր. մետր ադրբեջանական գազի տեղափոխում Վրաստանով և Թուրքիայով դեպի Եվրոպա, այն դեպքում, երբ «Թուրքական հոսքով» կմատակարարվի մոտ 70 մլրդ խոր. մետր։ Ուրեմն, ո՞վ է այդ դեպքում «փրկում» Եվրոպան։ Բրիտանական Financial Times թերթը, հղում կատարելով ֆրանսիացի վերլուծաբան Թիերի Բրոսին, պնդում է, որ «Շահ Դենիզ» նախագծին տրված ուղղությունը մի բան է նշանակում. նրա էներգետիկ պոտենցիալը գրեթե կորսված է Արևելյան Եվրոպայի համար»։

 

Բաքուն անցնում է միավեկտոր արտաքին քաղաքականության

 

Հասկանալի է՝ կարելի է չխտացնել գույները և Բաքվի գազատարների նախագծերը դիտարկել սովորական բիզնեսի տեսանկյունից։ Այլ հանգամանքներում այս ամենը հենց այդպես էլ կընկալվեր։ Բայց ոչ մի տեղ չես կարող մտցնել բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակի գործոնը։ Շատ դժվար է գուշակել, թե ինչ նոր շրջադարձ կբերի հաջորդ օրը։ Այսօր երևում է միայն այն, որ Բաքուն ինքն է իրեն քշում էյֆորիայի վիճակի մեջ՝ հուսալով, թե, իբր, իրադարձությունների հետագա ընթացքը տարածաշրջանում թույլ կտա իրեն «Արևմուտքն ապահովել կասպյան կամ մերձավորարևելյան գազով՝ շրջանցելով Ռուսաստանի տարածքը»։ Նման էներգետիկ դիվանագիտության օգնությամբ Ալիևը փորձում է վերակենդանացնել հոր՝ հանգուցյալ նախագահ Հեյդար Ալիևի նախագծի պարագծերը, որին հաջողվել էր 1994թ. կառուցել Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթատարը։


Բայց քաղաքական տեխնոլոգիաները, որպես գործոն, որը նպաստում է էներգետիկ դիվանագիտության հաջողվածությանը, հնացել են անգամ տեղեկատվահաղորդակցային աշխատանքի հմտությունների օգտագործման տեսակետից։ Դրանք Բաքվին չեն օգնի։ Բոլորն են հասկանում, որ իրականացվում է «Բլեֆ» գործողությունը, և շարունակում են մնալ թղթախաղի սեղանի շուրջ։ Էներգետիկ շուկաներում մրցակցության, անգամ առճակատման ուժեղացման պայմաններում ակտուալ են հնչում Հենրի Քիսինջերի խոսքերը. «Դուք երբեք չեք կարողանա էներգետիկ քաղաքականությունը վարել որպես զուտ տնտեսական ձեռնարկում։ Սկզբից ևեթ այն արտաքին քաղաքականության առարկա է հանդիսանում»։


Երբ ԱՄՆ-ում իշխանության եկավ նոր նախագահ Դոնալդ Թրամփը, նա աջակցություն հայտնեց «Հարավային գազային միջանցք» նախագծին՝ նշելով, որ «բարձր է գնահատում գործընկերային հարաբերություններն Ադրբեջանի հետ և ակնկալում է դրանց հետագա զարգացում»։ Հետաքրքիր է, բայց Թրամփի այդ հայտարարությունը համընկավ այն ժամանակի հետ, երբ Եվրամիությունում ինչ-որ մեկը փորձում էր արգելափակել ռուսաստանյան «Հյուսիսային հոսք 2» և «Թուրքական հոսք» նախաձեռնությունները։ Ըստ երևույթին, կան այնպիսիք, ովքեր շահագրգռված են, որպեսզի Բաքուն ձեռք բերի պետության իմիջ, որը հակադրվում է տարածաշրջանում Մոսկվայի ազդեցության աճին։ Ադրբեջանն այդ նպատակով կարելի է հետագայում օգտագործել որպես գործիք Անդրկովկասում։ Սակայն Վաշինգտոնի համար Բաքվի էներգետիկ նախագծերն առանձնակի նշանակություն չեն ներկայացնում։ Բանը բուրդ է։ Իսկ այս արտահայտությունը տարբեր իմաստներ ունի։



Աղբյուրը՝ REGNUM լրատվական գործակալություն






Դիտումների քանակ 85763


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Նվեր Փաշինյան Նիկոլը

Նվեր Փաշինյան Նիկոլը

Հոկտեմբերի 18, 2019


Ժողովրդի վարչապետը Ստեփանակերտի հանրահավաքում մի անգամ ասաց, որ Արցախը Հայաստան է, և վե՛րջ։ Վերջերս Իլհամ Ալիևը պատասխանեց իր պ...

2020-1920. շարժվում ենք հարյուրամյա վաղեմության պատմությունը կրկնելու ուղղությամբ

2020-1920. շարժվում ենք հարյուրամյա վաղեմության պատմությունը կրկնելու ուղղությամբ

Հոկտեմբերի 18, 2019


Մի քանի մեջբերում REGNUM տեղեկատվական գործակալությունում հրապարակված Ստանիսլավ Տարասովի հոդվածից. «Ելույթ ունենալով Թյուրքալեզո...

Ի՞նչն է միավորում Ալիևին, Փաշինյանին և Սերժ Սարգսյանին. հիտլերականներ

Ի՞նչն է միավորում Ալիևին, Փաշինյանին և Սերժ Սարգսյանին. հիտլերականներ

Հոկտեմբերի 14, 2019


Աշգաբադում ԱՊՀ երկրների ղեկավարների գագաթաժողովում Ադրբեջանի և Հայաստանի առաջնորդները պատմական կշտամբանքներ փոխանակեցին, որոնք ...

Լուսավոր Էդմոնը անցյալի մութ խորքերում

Լուսավոր Էդմոնը անցյալի մութ խորքերում

Հոկտեմբերի 13, 2019


Գարեգին Նժդեհը հայ դասական ռուսատյացության հիմնադիր գաղափարախոսն է, իսկ ռուսատյացությունն այն քիչ բաներից է, որն ի զորու է վերա...

Ադրբեջանցիները պետք է Հայաստանին նվիրեն 17 ՄիԳ-29 կործանիչ

Ադրբեջանցիները պետք է Հայաստանին նվիրեն 17 ՄիԳ-29 կործանիչ

Հուլիսի 25, 2019


Ադրբեջանի ՄիԳ-29 ինքնաթիռը կործանվել է ուսումնամարզական թռիչքների ժամանակ, տեղեկացրել են հանրապետության պաշտպանության նախարարու...

Փաշինյան Նիկոլի թիմն ու գաղափարակիցները չեն վստահում Վլադիմիր Պուտինին, ի տարբերություն Իլհամ Ալիևի

Փաշինյան Նիկոլի թիմն ու գաղափարակիցները չեն վստահում Վլադիմիր Պուտինին, ի տարբերություն Իլհամ Ալիևի

Հուլիսի 3, 2019


Փաշինյան Նիկոլի մոտ նախագահ աշխատող Սարգսյան Արմենը հունիսի 30-ին Մինսկում հանդիպել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ: Այսինքն,...

Փաշինյան Նիկոլը՝ Մեհրիբան Ալիևայի օժիտ

Փաշինյան Նիկոլը՝ Մեհրիբան Ալիևայի օժիտ

Հունիսի 27, 2019


Ադրբեջանական մամուլի տեսությունը թույլ է տալիս ամրագրել, որ Բաքվում ավելի լավ են հասկանում ու ներկայացնում հայկական իրողություն...

«Կիրթ» Ալիևի գործակալը՝ ՀՀ ՍԴ անդամ

«Կիրթ» Ալիևի գործակալը՝ ՀՀ ՍԴ անդամ

Հունիսի 18, 2019


Այսօր ՀՀ Ազգային ժողովը (ավելի ստույգ՝ Փաշինյան Նիկոլի խայտառակ խմբակցությունը) Սահմանադրական դատարանի դատավոր ընտրեց ՀՀ ամենաա...

Ղարաբաղում նորից տագնապալի է. Բաքուն անցնում է մարտական պատրաստության «ամառային ռեժիմի»

Ղարաբաղում նորից տագնապալի է. Բաքուն անցնում է մարտական պատրաստության «ամառային ռեժիմի»

Մայիսի 15, 2019


Համաձայն Ադրբեջանի նախագահ և հանրապետության ԶՈւ գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիևի հաստատած ծրագրի՝ պաշտպանության նախարար...

 Սորոս-Ալիև պրագմատիկ գործընկերություն

Սորոս-Ալիև պրագմատիկ գործընկերություն

Մայիսի 6, 2019


Ջորջ Սորոսն աշխատել է նաև Ադրբեջանում։ Նրա ֆոնդը գործել է 1999-2010թթ.։ 2010թ. վերջին ներկայացուցչության գործունեությունը սահմա...

Ո՞վ է խաղաղություն ուզում ադրբեջանցիների հետ

Ո՞վ է խաղաղություն ուզում ադրբեջանցիների հետ

Մայիսի 1, 2019


Հիանալի լուր ստացվեց բարեկամական Ադրբեջանից. Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահ, ակադեմիկոս Ակիֆ Ալիզադեն ամեն...

Ադրբեջանի դիրքորոշումը մնում է ամուր և հետևողական. բանակցությունները ներկա ձևաչափով պետք է շարունակվեն

Ադրբեջանի դիրքորոշումը մնում է ամուր և հետևողական. բանակցությունները ներկա ձևաչափով պետք է շարունակվեն

Ապրիլի 25, 2019


REGNUM գործակալությունը մշտապես աչքի է ընկել Հայաստանի հանդեպ համակրանքով Ղարաբաղին նվիրված իր հրապարակումներում, պարիտետը չի պ...

Փաշինյան Նիկոլի կետը

Փաշինյան Նիկոլի կետը

Ապրիլի 9, 2019


Հետաքրքիր բան է մանիպուլացիան: Փաշինյան Նիկոլն Ազգային ժողովում ասաց, թե Ադրբեջանի հետ բանակցությունները չի սկսել Սերժ Սարգսյան...

ԱՄՆ-ը ահաբեկիչներին տեղափոխում է Կենտրոնական Ասիա և Կովկաս

ԱՄՆ-ը ահաբեկիչներին տեղափոխում է Կենտրոնական Ասիա և Կովկաս

Մարտի 18, 2019


Ռուսաստանի նախագահին կից ազգամիջյան հարաբերությունների խորհրդի անդամ, «Ռուսաստանի թալիշական սփյուռք» հասարակական կազմակերպությա...

Հայե՛ր, զգոն եղեք

Հայե՛ր, զգոն եղեք

Մարտի 13, 2019


Մեկ շաբաթ է անցել հայ-ռուսական «Լազարյան ակումբի» երկրորդ նիստի աշխատանքի ավարտից հետո։ Իմաստավորելով նիստի արդյունքները՝ ավելի...

Հայաստանի արևմտյան ընտրությունը սպառնալիքի տակ է դրել Ղարաբաղը

Հայաստանի արևմտյան ընտրությունը սպառնալիքի տակ է դրել Ղարաբաղը

Մարտի 11, 2019


Գաղտնիք չէ, որ հետխորհրդային երկրները, որոնք խնդիրներ ունեն Ռուսաստանի հետ և վերանայում են իրենց աշխարհաքաղաքական ու քաղաքակրթա...

«Բոլթոնի ծրագիրը». ԱՄՆ-ը սաստկացրել է ճնշումը Հայաստանի վրա Լեռնային Ղարաբաղի պատճառով

«Բոլթոնի ծրագիրը». ԱՄՆ-ը սաստկացրել է ճնշումը Հայաստանի վրա Լեռնային Ղարաբաղի պատճառով

Փետրվարի 19, 2019


Հայաստանի հեղափոխական ավյունն աստիճանաբար մարում է. նոր խորհրդարանի ձևավորմամբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի համար ի հայտ են եկել իր...

Ո՞ւր կորչի Ալիևը՝ Արևմո՞ւտք, թե՞ Արևելք

Ո՞ւր կորչի Ալիևը՝ Արևմո՞ւտք, թե՞ Արևելք

Փետրվարի 16, 2019


Օրերս Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ընդարձակ հարցազրույց է տվել Real հեռուստաալիքի ղեկավար Միրշահին Աղաևին։ Սա վերջին տարիներին...

Ադրբեջանը լիովին հասունացել է նոր ջախջախիչ պարտության համար

Ադրբեջանը լիովին հասունացել է նոր ջախջախիչ պարտության համար

Փետրվարի 14, 2019


Մտաբերում եմ, մեկ տարի առաջ՝ 2018թ. օգոստոսի 20-ին ռուսաստանյան REGNUM տեղեկատվական գործակալությունը հրապարակեց իմ հոդվածը «Նիկ...

Բաքուն առավելություն ունի Ղարաբաղի հարցում բանակցությունների սեղանի շուրջ և մարտադաշտում

Բաքուն առավելություն ունի Ղարաբաղի հարցում բանակցությունների սեղանի շուրջ և մարտադաշտում

Փետրվարի 13, 2019


Այսօր Ադրբեջանն առավելություն ունի ինչպես ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցությունների սեղանի շուրջ, այնպես էլ մարտա...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը