Խայտառակություն առանց մեկնաբանության

Ո՞վ է Ալիևին Եվրոպայի էներգետիկ փրկիչ նշանակել

Հուլիսի 18, 2017
Ո՞վ է Ալիևին Եվրոպայի էներգետիկ փրկիչ նշանակել

Ստանիսլավ Տարասով


Ադրբեջանը փոխում է արտաքին քաղաքականությունը

 

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն այցելել է Լատվիա։ Լատիշ պաշտոնակցի՝ Ռայմոնդ Վեյոնիսի հետ համատեղ մամլո ասուլիսում նա հանդես է եկել հետաքրքիր հայտարարությամբ։ Ըստ նրա խոսքերի՝ «Եվրոպայի խորհրդի և Ադրբեջանի միջև հարաբերություններում առաջին պլանում, իհարկե, էներգետիկ հարցերն են», իսկ «Ադրբեջանը որպես հուսալի գործընկեր խաղում և խաղալու է իր դերը Եվրոպայի էներգաանվտանգության ապահովման գործում»։ Սա՝ առաջին։ Երկրորդ։ Ալիևն ասում է, որ «ադրբեջանական գազը միակ նոր աղբյուրն է, նոր երթուղի, որը գցվելու է դեպի Եվրոպա, և մեր գերազանցությունը դա է»։ Նա նաև նշել է, որ «Հարավային գազային միջանցք» (ՀԳՄ) նախագծի առաջին փուլը, որն իրականացվում է Ադրբեջանի նախաձեռնությամբ, կավարտվի եկող տարի, երկրորդ և վերջին փուլերը՝ 2020թ.։ Եվ սա «բարձրացնում է մեր ռազմավարական հարաբերությունները Եվրոպայի հետ ավելի բարձր աստիճանի»։ Հիշեցնենք, որ այսօր Բաքուն աշխատում է Տրանսանատոլիական գազատար (TANAP) և Տրանսադրիատիկ խողովակաշար» (ТАР) նախագծերի վրա, որոնք էլ ձևավորում են ՀԳՄ-ն։


Ռիգայում ըստ էության Ալիևը կրկնեց այն թեզիսները, որոնք հնչեցրել էր իր՝ վերջերս XXII Համաշխարհային նավթային կոնգրեսում (Ստամբուլ) ունեցած ելույթում։ Դրանից հետո Բաքվի ԶԼՄ-ներում սկսեցին հայտնվել հրապարակումներ, որոնցում հաստատվում էր, որ «Ադրբեջանը կանգնած է «նոր գազային բումի» շեմին։ Իսկապես, Բաքուն նկատելիորեն ակտիվացրել է իր էներգետիկ դիվանագիտությունը, մանավանդ Ստամբուլում ԱՄՆ պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնի հետ նախագահ Ալիևի հանդիպումից հետո։ Ակնհայտ դարձավ, որ Վաշինգտոնն իր պատժամիջոցներով կարող է կպչել նաև իրանական էներգետիկ նախագծերին։ Հասկանալու համար, թե դա ինչ է նշանակում Ադրբեջանի համար, բավական է նշել հետևյալը. Թեհրանը զբաղեցնում է երկրորդ տեղը Ռուսաստանից հետո՝ բնական գազի ապացուցված պաշարներով։


ՀԳՄ-ն փորձում են դուրս բերել ռուսաստանյան «Թուրքական հոսքի» հետ մրցակցության մակարդակին, որի շինարարությունը սկսվել է այս տարվա մայիսին։ Ընդ որում՝ Ալիևն այն անվանում է «հին նախագիծ», իսկ իր երկիրը սահմանում է որպես Եվրոպային գազի մատակարարման «միակ նոր աղբյուր»։ ՀԳՄ-ն և «Թուրքական հոսքը» գտնվում են գործնական իրագործման փուլում, բայց շահագործումն սկսելու տարբեր ժամկետներով։ Պլանով «Թուրքական հոսքն» առաջ է անցել ՀԳՄ-ից։ Միևնույն ժամանակ, դրանց տարբեր գնահատականներ են տրվում։ Ռուսաստանյան նախագիծը Մոսկվան բիզնես է համարում։ Ադրբեջանականը, եթե հավատալու լինենք Ալիևին, ուղղված է Եվրոպայի և շատ այլ երկրների էներգետիկ անվտանգության ապահովմանը»։


Արդյո՞ք դա Ադրբեջանի քաշի բանն է

 

Սակայն Բաքվի էներգետիկ դիվանագիտության առանձնահատկությունն այն է, որ հրապարակավ մանիպուլացնում է իր էներգառեուրսների պաշարների տվյալներով։ Դրանք, իհարկե, հայտնի են մասնագետների որոշակի նեղ շրջանակի, որոնք «բացառիկ դեպքերում» «բերաններից թռցնում են»։ REGNUM լրատվական գործակալությունը վերջերս ներկայացրել է «Գազպրոմի» վարչության փոխնախագահ Ալեքսանդր Մեդվեդևի ասածն այն մասին, որ «Շահ Դենիզ 2» հանքավայրը, որը, ըստ Ալիևի, «կազմում է «Հարավային գազային միջանցքի» ռեսուրսային բազայի հիմքը, լուրջ խնդիրներ ունի, ինչի արդյունքում Տրանսադրիատիկ գազատարը ենթարկվում է թերբեռնված լինելու վտանգին։


«Ընթացիկ իրավիճակում Ադրբեջանն ունի դեպի նավթարդյունահանմանն աջակցելու պլաստ գազի արտամղման աճող պահանջմունք հիմնական հանքավայրերում,- ընդգծել է Մեդվեդևը։- Իրավիճակը, որի դեպքում գցված խողովակը կմնա թերլիցքավորված, հակաբնական է»։ Այս հայտարարությունը Բաքուն չի հերքել պաշտոնական մակարդակով։ Ինչպես կարծում են մասնագետները, նավթի արդյունահանման նվազման պատճառով Ադրբեջանում վերջին տարիներին դեպի պլաստ գազի արտամղման ծավալները լոկ աճելու են։ Հիշեցնենք, որ 2016թ. ադրբեջանական պետական SOCAR կոնցեռնը պայմանավորվածություն է ձեռք բերել տարեկան 2 մլրդ խոր. մետր գազ գնել «Գազպրոմից»։ Այսինքն՝ Բաքվին արդեն հիմա կարող է չբավականացնել սեփական գազը ներքին սպառման կամ էլ Վրաստանի ու Թուրքիայի հետ արդեն գոյություն ունեցող պայմանագրերի ապահովման համար Հարավկովկասյան գազատարով։ Ռուսաստանից կամ սեփական գազավայրերից գազ վերցնելն առայժմ անհնար է։ Իրանը չի արձագանքում նախագծին մասնակցելու առաջարկին, իսկ «Շահ Դենիզի» երկրորդ հերթի արդյունահանման ծավալները դրված են արտահանման տակ։


Ինչ վերաբերում է Տրանսանատոլիական խողովակաշարին, ապա դրա լրիվ բեռնումը նույնպես հնարավոր է լոկ Թուրքմենստանի կամ Իրանի մասնակցությամբ։ Առայժմ ենթադրվում է, որ TANAP-ով միայն ադրբեջանական գազ կհոսի։ Նման իրավիճակից դուրս գալու համար Բաքուն մի ժամանակ Իրաքին առաջարկում էր միանալ ՀԳՄ-ին, ինչն այդ երկրում բարդ ռազմաքաղաքական իրավիճակի պատճառով իրականանալի սցենար չի թվում։ Կա մեկ այլ պոտենցիալ գազային գործընկեր՝ Թուրքմենստանը։ Օրերս Բաքվում պետք է կայանար Թուրքիայի, Թուրքմենստանի և Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավարների հանդիպումը։ Աշգաբադին արդեն որերորդ անգամ փորձելու են համոզել միանալ TANAP-ին։ Ենթադրում ենք, որ Թուրքմենստանը (ինչպես և առաջ) տարբեր աշխարհաքաղաքական պատճառներով չի շտապի վերջնական պատասխան տալ։ Տեղեկություններ կան նաև այն մասին, որ TANAP-ին կարող էր միանալ ապագա գազատարը, որն իբր կձգվի իսրայելական «Լևիաֆան» հանքավայրից (Միջերկրածովյան շելֆ) մինչև Թուրքիայի ափեր։ Այս բոլոր տեսական դատողությունները ապացույցն են այն բանի, որ Բաքուն բլեֆ է անում, իսկ նրա գազային ռեսուրսները բավարար չեն ՀԳՄ շահագործումն ապահովելու համար։


Ադրբեջանն այլընտրանքային մատակարարումների հնարավորություններ է փնտրում այն դեպքում, երբ ռուսաստանյան «Թուրքական հոսքը» ռեսուրսային խնդիրներ չունի։ Հիշեցնենք, որ ՀԳՄ-ն իդեալական պայմանների դեպքում նախատեսում է 10 մլրդ խոր. մետր ադրբեջանական գազի տեղափոխում Վրաստանով և Թուրքիայով դեպի Եվրոպա, այն դեպքում, երբ «Թուրքական հոսքով» կմատակարարվի մոտ 70 մլրդ խոր. մետր։ Ուրեմն, ո՞վ է այդ դեպքում «փրկում» Եվրոպան։ Բրիտանական Financial Times թերթը, հղում կատարելով ֆրանսիացի վերլուծաբան Թիերի Բրոսին, պնդում է, որ «Շահ Դենիզ» նախագծին տրված ուղղությունը մի բան է նշանակում. նրա էներգետիկ պոտենցիալը գրեթե կորսված է Արևելյան Եվրոպայի համար»։

 

Բաքուն անցնում է միավեկտոր արտաքին քաղաքականության

 

Հասկանալի է՝ կարելի է չխտացնել գույները և Բաքվի գազատարների նախագծերը դիտարկել սովորական բիզնեսի տեսանկյունից։ Այլ հանգամանքներում այս ամենը հենց այդպես էլ կընկալվեր։ Բայց ոչ մի տեղ չես կարող մտցնել բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակի գործոնը։ Շատ դժվար է գուշակել, թե ինչ նոր շրջադարձ կբերի հաջորդ օրը։ Այսօր երևում է միայն այն, որ Բաքուն ինքն է իրեն քշում էյֆորիայի վիճակի մեջ՝ հուսալով, թե, իբր, իրադարձությունների հետագա ընթացքը տարածաշրջանում թույլ կտա իրեն «Արևմուտքն ապահովել կասպյան կամ մերձավորարևելյան գազով՝ շրջանցելով Ռուսաստանի տարածքը»։ Նման էներգետիկ դիվանագիտության օգնությամբ Ալիևը փորձում է վերակենդանացնել հոր՝ հանգուցյալ նախագահ Հեյդար Ալիևի նախագծի պարագծերը, որին հաջողվել էր 1994թ. կառուցել Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթատարը։


Բայց քաղաքական տեխնոլոգիաները, որպես գործոն, որը նպաստում է էներգետիկ դիվանագիտության հաջողվածությանը, հնացել են անգամ տեղեկատվահաղորդակցային աշխատանքի հմտությունների օգտագործման տեսակետից։ Դրանք Բաքվին չեն օգնի։ Բոլորն են հասկանում, որ իրականացվում է «Բլեֆ» գործողությունը, և շարունակում են մնալ թղթախաղի սեղանի շուրջ։ Էներգետիկ շուկաներում մրցակցության, անգամ առճակատման ուժեղացման պայմաններում ակտուալ են հնչում Հենրի Քիսինջերի խոսքերը. «Դուք երբեք չեք կարողանա էներգետիկ քաղաքականությունը վարել որպես զուտ տնտեսական ձեռնարկում։ Սկզբից ևեթ այն արտաքին քաղաքականության առարկա է հանդիսանում»։


Երբ ԱՄՆ-ում իշխանության եկավ նոր նախագահ Դոնալդ Թրամփը, նա աջակցություն հայտնեց «Հարավային գազային միջանցք» նախագծին՝ նշելով, որ «բարձր է գնահատում գործընկերային հարաբերություններն Ադրբեջանի հետ և ակնկալում է դրանց հետագա զարգացում»։ Հետաքրքիր է, բայց Թրամփի այդ հայտարարությունը համընկավ այն ժամանակի հետ, երբ Եվրամիությունում ինչ-որ մեկը փորձում էր արգելափակել ռուսաստանյան «Հյուսիսային հոսք 2» և «Թուրքական հոսք» նախաձեռնությունները։ Ըստ երևույթին, կան այնպիսիք, ովքեր շահագրգռված են, որպեսզի Բաքուն ձեռք բերի պետության իմիջ, որը հակադրվում է տարածաշրջանում Մոսկվայի ազդեցության աճին։ Ադրբեջանն այդ նպատակով կարելի է հետագայում օգտագործել որպես գործիք Անդրկովկասում։ Սակայն Վաշինգտոնի համար Բաքվի էներգետիկ նախագծերն առանձնակի նշանակություն չեն ներկայացնում։ Բանը բուրդ է։ Իսկ այս արտահայտությունը տարբեր իմաստներ ունի։



Աղբյուրը՝ REGNUM լրատվական գործակալություն






Դիտումների քանակ 86104


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Հայաստանի ազգային շահերի դավաճանությունը չի՛ անցնի

Հայաստանի ազգային շահերի դավաճանությունը չի՛ անցնի

Հունիսի 27, 2020


Հարգելի ընթերցող, հոդվածը ցանկանում եմ սկսել Մոսկվայի Կարմիր հրապարակում Հայրենական Մեծ պատերազմում Խորհրդային ժողովրդի տարած Հ...

Իլհամ Ալիևի ջղակծկումները տարածվում են Փաշինյան Նիկոլի մարմնին

Իլհամ Ալիևի ջղակծկումները տարածվում են Փաշինյան Նիկոլի մարմնին

Հունիսի 26, 2020


Փաշինյան Նիկոլի կիրթ գործընկեր Իլհամ Ալիևն այսօր Հայաստանից էր խոսել, ելույթի կեսը խոսեց Փաշինյան Նիկոլի սրտով, կարծես «Հայկակա...

Փաշինյան Նիկոլն ուզում է պառակտել Ադրբեջանը

Փաշինյան Նիկոլն ուզում է պառակտել Ադրբեջանը

Հունիսի 17, 2020


Փաշինյան Նիկոլն այսօր Ազգային ժողովում ասաց, որ պիտի քանդի Ադրբեջանի հասարակությունը: Բնականաբար, նա այդպիսի նպատակ չունի, քանի...

Հայրենիքի փրկությունը միավորման մեջ է

Հայրենիքի փրկությունը միավորման մեջ է

Հունիսի 12, 2020


Դեռ ուսանողական նստարանից, տեղեկացված լինելով Օսմանյան կայսրության 36 թուրք սուլթանների, իսկ հետագայում՝ ներկայում կառավարող, ը...

Ուշադրություն, խոսում և ադրբեջանցիներին ցուցադրում է ղասաբը

Ուշադրություն, խոսում և ադրբեջանցիներին ցուցադրում է ղասաբը

Մայիսի 28, 2020


Ղասաբ Պոմպեոն, որն Ամերիկայում պետքարտուղար է աշխատում և գիշեր-ցերեկ զբաղված է ղասաբությամբ՝ ազգերի և պետությունների սպանդ կազմ...

Անդրկովկասը՝ համավարակից պատերազմ դուրս գալու շեմին. հանգույց ՀԱՊԿ գոտում

Անդրկովկասը՝ համավարակից պատերազմ դուրս գալու շեմին. հանգույց ՀԱՊԿ գոտում

Մայիսի 18, 2020


Իհարկե, թուրքերն իրենք պետք է որոշեն՝ արդյո՞ք պատերազմի մեջ մտնեն Ռուսաստանի դեմ տասնյոթերորդ անգամ, թե՞ ոչ։ Կարծում ենք, մենք ...

Վազգեն Մանուկյան, Փաշինյան Նիկոլ՝ Ադրբեջանի արժանի շքանշանակիր

Վազգեն Մանուկյան, Փաշինյան Նիկոլ՝ Ադրբեջանի արժանի շքանշանակիր

Մայիսի 14, 2020


Հայ քաղաքականության պատրիարք, Հայաստանի Հանրապետության առաջին վարչապետ և 1996-ի նախագահական ընտրությունների հաղթող Վազգեն Մանու...

Հայտարարվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (Իրևան) ստեղծման մասին՝ արտաքսման մեջ գտնվող կառավարությամբ

Հայտարարվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (Իրևան) ստեղծման մասին՝ արտաքսման մեջ գտնվող կառավարությամբ

Մայիսի 10, 2020


Թուրքիայի Քայսերիի համալսարանի պրոֆեսոր և հայտնի հայագետ-գիտնական Գաֆար Չախմաղլին ընտրվել է Արևմտյան Ադրբեջանի Հանրապետության (...

Ղարաբաղը խիմերայի փոխարեն

Ղարաբաղը խիմերայի փոխարեն

Մարտի 25, 2020


Ռուսաստանցի փորձագետ, Քաղաքական և ռազմական վերլուծության ինստիտուտի փոխտնօրեն Ալեքսանդր Խրամչիխինը ավելի լավ է հասկանում ղարաբա...

Պատերազմը Ռուսաստանի դեմ աղետ է Թուրքիայի համար

Պատերազմը Ռուսաստանի դեմ աղետ է Թուրքիայի համար

Մարտի 3, 2020


Սիրիայում և Անդրկովկասում անցած շաբաթ տեղի ունեցած իրադարձությունները լուրջ մտահոգություն են առաջացնում։ Հարգելի ընթերցողը կարո...

Փաշինյան Նիկոլը՝ մեր օրերի իմամ Շամիլ

Փաշինյան Նիկոլը՝ մեր օրերի իմամ Շամիլ

Փետրվարի 22, 2020


Լև Տոլստոյն իր «Հաջի Մուրադում» նկարագրում է Շամիլի մուտքը Վեդենո ռուսների հետ հերթական բախումից հետո։ Իմամ Շամիլը իր վոտչինա է...

Վրաստանը մոլորվել է իր «առաջին պարոնների» հարցում

Վրաստանը մոլորվել է իր «առաջին պարոնների» հարցում

Փետրվարի 19, 2020


Վրաստանի արտաքին գործերի նախկին նախարար Թեդո Ջափարիձեն մեծ հոդվածով հանդես է եկել թուրքական Daily Sabah հեղինակավոր թերթում, որ...

Իդլիբից մինչև Ղարաբաղ. Թուրքիան նորի՞ց կվառի պատերազմի պատրույգը Կովկասում

Իդլիբից մինչև Ղարաբաղ. Թուրքիան նորի՞ց կվառի պատերազմի պատրույգը Կովկասում

Փետրվարի 17, 2020


Պատերազմից չի կարելի խուսափել, այն կարելի է միայն հետաձգել՝ ի շահ ձեր հակառակորդի։ Իտալացի մտածող Նիկոլո Մաքիավելիի այս թեզը, ց...

Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Իլհամ Ալիևը մտահոգվել է Հայաստանի նախկին նախագահների ճակատագրով

Փետրվարի 8, 2020


Բաքվում տեղի ունեցավ Թյուրքալեզու պետությունների համագործակցության խորհրդի (Թյուրքական խորհրդի) արտաքին գործերի նախարարների արտ...

Ձեռքից ձեռք փոխանցվող իշխանություն. ադրբեջանական տարանցման ղարաբաղյան ճամփաբաժան

Ձեռքից ձեռք փոխանցվող իշխանություն. ադրբեջանական տարանցման ղարաբաղյան ճամփաբաժան

Դեկտեմբերի 30, 2019


Ադրբեջանում սպասվող իշխանության փոխանցումը փորձագետներին խորհրդածությունների հարուստ սնունդ է տվել։ Այս թեմայով մեկնաբանություն...

Ում էր պետք Ադրբեջանում նացիստներին օժանդակողների ռեաբիլիտացիան

Ում էր պետք Ադրբեջանում նացիստներին օժանդակողների ռեաբիլիտացիան

Դեկտեմբերի 25, 2019


2019թ. նոյեմբերին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը մեծ ճառով ելույթ ունեցավ Տաշքենդում, ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների գագաթաժողով...

Շարմազանովը ճիշտ է, քոչարյան անդոն` սխալ

Շարմազանովը ճիշտ է, քոչարյան անդոն` սխալ

Դեկտեմբերի 9, 2019


Թալանչի քոչարյան անդոն, որն այսօր աշխատում է Ազգային ժողովի հանձնաժողովի նախագահ և գլխավորում է Ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հանգ...

Նախանձելի Ադրբեջանը

Նախանձելի Ադրբեջանը

Նոյեմբերի 29, 2019


Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրաժարվում է եվրաինտեգրումից: Բաքվի համալսարանի 100-ամյակին նվիրված միջոցառմանը Ալիևն ասել է. «Տն...

Նվեր Փաշինյան Նիկոլը

Նվեր Փաշինյան Նիկոլը

Հոկտեմբերի 18, 2019


Ժողովրդի վարչապետը Ստեփանակերտի հանրահավաքում մի անգամ ասաց, որ Արցախը Հայաստան է, և վե՛րջ։ Վերջերս Իլհամ Ալիևը պատասխանեց իր պ...

2020-1920. շարժվում ենք հարյուրամյա վաղեմության պատմությունը կրկնելու ուղղությամբ

2020-1920. շարժվում ենք հարյուրամյա վաղեմության պատմությունը կրկնելու ուղղությամբ

Հոկտեմբերի 18, 2019


Մի քանի մեջբերում REGNUM տեղեկատվական գործակալությունում հրապարակված Ստանիսլավ Տարասովի հոդվածից. «Ելույթ ունենալով Թյուրքալեզո...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ






ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ