Ազգային խայտառակություն

Լեոնիդ Կոգան, Արամ Խաչատրյան, Բելլա Քոչարյան, Սերգեյ Խաչատրյան, Համայակ Դուրգարյան, Հրաչյա Ավանեսյան և այլք

Հունիսի 12, 2017
Լեոնիդ Կոգան, Արամ Խաչատրյան, Բելլա Քոչարյան, Սերգեյ Խաչատրյան, Համայակ Դուրգարյան, Հրաչյա Ավանեսյան և այլք

Արտյոմ Խաչատրյան


1942 թվականին Լեոնիդ Կոգանը՝ 20-րդ դարի խոշորագույն ջութակահարներից մեկը, դառնում է 18 տարեկան, և, հետևաբար, նրան բանակ են կանչում: Այսինքն` ռազմաճակատ, այսինքն` հարյուր տոկոսանոց մահ: Կոգանի դասատուն` Աբրահամ Յամպոլսկին, աֆերիստ հրեա է լինում և հետաքրքիր կոմբինացիա է մշակում` Կոգանին բանակից փրկելու համար: Ուրեմն, սովորեցնում է նրան Արամ Խաչատրյանի ջութակի կոնցերտը և ուղարկում աշակերտին կոմպոզիտորի տուն: Խաչատրյանը դուռը բացում է, տեսնում մի ինչ-որ անծանոթ, փոքրամարմին տղայի: Կոգանն ասում է, թե` Ձեր կոնցերտն եմ սովորել, կլսե՞ք ինձ, Արամ Իլյիչ: Խաչատրյանը ներս է հրավիրում նրան, լսում է: Բնականաբար, գիտակցում է, թե ինչ մակարդակի տաղանդ է դիմացը կանգնած: Հետո հարցնում է, թե` տղա ջան, ի՞նչ անեմ քեզ համար: Կոգանն ասում է, թե` Արամ Իլյիչ, վաղը ինձ ռազմաճակատ են տանում, փրկեք ինձ: Խաչատրյանը զարմանում է: Նա հասկանում է, որ այդ տղային ռազմաճակատ տանելը սպանությանը հավասար բան է: Մի խոսքով, կապվում է Անաստաս Միկոյանի հետ: Միկոյանը խոսում է Ստալինի հետ, ասում է, թե՝ Խաչատրյանն ասում է, որ եթե էս տղային հիմա բանակ չտանենք, անպայման մեծ ջութակահար կդառնա, աշխարհը նրա մասին կխոսի: Ստալինը վստահում է Միկոյանին, Լեոնիդ Կոգանը ռազմաճակատ չի գնում և դառնում է այն, ինչ աշխարհը գիտե (հիշեցնեմ, որ Ստալինին այն ժամանակ բանակից ազատելու հարցով ոչ ոք չէր կարող դիմել, ի վերջո, նա իր զավակին չխնայեց ու առաջնագիծ ուղարկեց, բայց, այնուամենայնիվ, բացառություններ կային` Ստալինն իմաստուն մարդ էր, ճկուն ուղեղով):


Այս մասին «Леонид Коган. Неповторимый» ֆիլմում պատմում են Լեոնիդ Կոգանի երեխաները` դիրիժոր Պավելը և դաշնակահարուհի Նինան: Արամ Խաչատրյանի մասին նրանք խոսում են անասելի պիետետով` գիտակցելով, որ իրենք ուղղակի չէին ծնվի, եթե ժամանակին Խաչատրյանն իրենց հորը չփրկեր մահից: Անձամբ Լեոնիդ Կոգանն էլ մինչև կյանքի վերջը խոնարհվել է Խաչատրյանի առջև, առիթը բաց չի թողել նրա կոնցերտը կատարելու, բազում անգամներ նվագել է այն Խաչատրյանի հետ:


Գալիս է 1951 թվականը: Բելգիայի Ելիզավետա թագուհին նամակ է գրում Ստալինին, թե` պրն Ստալին, 1937-38 թվականին խորհրդային կատարողները Բրյուսելի մրցույթներում սենսացիա արեցին, հենց Բրյուսելում աշխարհով մեկ հռչակվեցին Դավիթ Օյստրախն ու Էմիլ Գիլելսը, հիմա մրցույթը վերականգնել ենք, չէի՞ք ուզենա կրկնել նույն ֆուռորը: Ստալինը նամակը մակագրում է. «Ուղարկել և վերցնել առաջին տեղերը»: Այն ժամանակ մշակույթի նախարար էր աշխատում Միխայլով ազգանունով մի դժբախտ անձնավորություն, որը, Ստալինի ռեզոլյուցիան ստանալուց հետո, մտածում է ինքնասպանության հեշտ ձևի մասին` ի վերջո, առաջնորդը պահանջել է վերցնել «առաջին տեղերը»: Միխայլովը գնում է Դավիթ Օյստրախի մոտ, որը Բրյուսել էր գնում որպես ժյուրիի անդամ: Օյստրախն ասում է, թե՝ դեռ չարժե ինքնասպանության դիմել, ճիշտ կլինի Լեոնիդ Կոգանին տանել Բրյուսել, նա կփրկի դրությունը: Ինչևէ, Կոգանի հետ մի հատ էլ Միխայիլ Վայման են ուղարկում Բրյուսել` որպես փրկության լրացուցիչ երաշխիք:


ԽՍՀՄ դեսպանը, ջութակահարներին դիմավորելիս, անկեղծ ասում է, թե` տղերք ջան, էստեղ ցեղասպանություն է տեղի ունենալու` կամ դուք եք դա անում, կամ մեզ բոլորիս են ցեղասպանություն անում: Ինչևէ, Լեոնիդ Կոգանը վերցնում է առաջին մրցանակը, Միխայիլ Վայմանը` երկրորդը: Այսինքն՝ Ստալինի հանձնարարությունը` գնալ և վերցնել առաջին տեղերը` կատարված է: Նախարար Միխայլովը գնում է Ստալինի մոտ զեկույցով, թե` ընկեր Ստալին, համաձայն Ձեր հանձնարարության, մենք գնացինք և վերցրինք առաջին տեղերը: Ստալինը հիշում է Կոգանի ազգանունը: Զանգում է Միկոյանին: «Անաստաս, դու, ինչպես միշտ, չսխալվեցիր»,- ասում է առաջնորդը:


Այս պատմությունը ես պատմեցի մի սեղանի շուրջ, որտեղ ներկա էր մեր հայտնի փաստաբաններից մեկը: Նա լսեց, հետո ասաց. «Դե, հիմա շարունակությունն էլ ես կպատմեմ»: Ուրեմն, Արա Ասոյանը, հայտնի բժիշկ-ինֆեկցիոնիստ, Գերմանիայում հանդիպում է արդի խոշորագույն ջութակահար Սերգեյ Խաչատրյանի հորը, որը խնդրում է, թե` ախպոր պես, տարեկան երկու անգամ զինկոմին փող եմ տալիս (Սերգեյին բանակ չտանելու համար), հոգնել եմ արդեն, եթե կարող ես` էդ դարդից ինձ ազատիր: Ասոյանը խոստանում է լուծել հարցը: Խոսում է պաշտպանության նախկին փոխնախարար Գագիկ Մելքոնյանի հետ (որը 2008-ին միացավ Տեր-Պետրոսյանի «ժողովրդին»): Սա ասում է, թե` յա, բա մեր բանակին ջութակ քաշողներ պետք չե՞ն: Ինչևէ, Խաչատրյանի հայրը ազնվորեն շարունակում է մուծվել զինկոմին, մինչև որ չի հիվանդանում Ռոբերտ Քոչարյանի թոռնիկը: Ասոյանը առիթը բաց չի թողնում և տիկին Բելլային խնդրում է լուծել Սերգեյ Խաչատրյանի հարցը: Տիկին Բելլան լուծում է՝ փաստորեն դառնալով իր ամուսնու ամենալավ և օգտակար որոշման հեղինակը:


Ինչի՞ համար եմ գրում այս ամենը: Տեսեք, կար Խորհրդային Միություն, այլանդակ մի տոտալիտար պետություն (ինչպես այսօր է ընդունված կարծել): Կա «դեմոկրատական» Հայաստանի Հանրապետություն, որտեղ չկա ոչ մի մեխանիզմ՝ երկրի առաջին դեմքերին ինչ-որ բան հասցնելու, ինչ-որ հարց լուծելու: Հսկայական կայսրության մեջ գոյություն ունեին ձևեր՝ առաջնորդին բան ասելու: Հենց այդ ձևերից մեկով Արամ Խաչատրյանը փրկեց Լեոնիդ Կոգանին: Մարդիկ լսելու ունակություն ունեին, հարգում էին հեղինակությունների կարծիքը: Դե, փորձեք հիմա մի բան բացատրել ՀՀ նախագահին: Չեք կարողանա, անհնար է: Եթե չհիվանդանար Քոչարյանի թոռնիկը, Սերգեյ Խաչատրյանը շատ գլխացավ կունենար կյանքում: Օրինակ, մեկ այլ տաղանդավոր հայ ջութակահար` Հրաչյա Ավանեսյանը, 2011-ին անցավ Չայկովսկու մրցույթի նախընտրական փուլը, բայց չժամանեց Մոսկվա և չմասնակցեց մրցույթին` հայրենի դատախազությունը նրան հետախուզում էր հայտարարել բանակից խուսափելու համար, իսկ Մոսկվայում նրան կձերբակալեին և կուղարկեին Հայաստան, բնականաբար, մենք գրեցինք, խնդրեցինք, ահազանգեցինք, բայց` ապարդյուն, ոչ ոք չլսեց, ոչ ոք ժամանակ չունեցավ մտածելու և այդ հարցը լուծելու: Համայակ Դուրգարյան կա՝ Եվրոպայում հայտնի երաժիշտ, աշխարհահռչակ «Մոսկվայի վիրտուոզներ» նվագախմբի և Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի հիմնադիրներից մեկը: Հինգ տարի առաջ Համայակը դարձավ 70 տարեկան: Նա ուներ բազում պարգևներ և կոչումներ (Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ է), բայց ցանկանում էր ևս մեկ կոչում կամ պարգև անկախ Հայաստանից: Ես որոշեցի նախաձեռնել նրան ինչ-որ մի պարգև շնորհելու գործը: Խոսեցի Վիկտոր Դալլաքյանի հետ, որն այդ ժամանակ նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալն էր: Փորձեցի պարզել, թե ինչ մեխանիզմներ գոյություն ունեն արժանի մարդկանց խրախուսելու, պարգևելու: Վիկտորը խոսեց մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանի հետ, խոսեց նաև աշխատակազմի համապատասխան բաժնի ղեկավարի հետ: Ես էլ խոսեցի տիկին Հասմիկի հետ: Ասացի, որ Դուրգարյանն արժանի անհատականություն է, Խորհրդային Հայաստանն է (որն, անշուշտ, ավելի սոլիդ պետություն էր) նրան կոչումներ ու պարգևներ շնորհել, ներկայացրեք նախագահին ինչ-որ մի մեդալի: Եվ ի՞նչ: Որևէ մեկը որևէ բան չարեց. մթնոլորտն այնպիսին էր, որ Հասմիկ Պողոսյանը դա չկարողացավ անել, որպեսզի հանկարծ չասեին, թե` վայ, Հասմիկն իր մարդուն է բրթում: Նույն կերպ վարվեց ՀՀ նախագահի աշխատակազմի պարգևների բաժնի վարիչ Ջեմմա Հակոբյանը` նույն պատճառով` որպեսզի չասեն, թե Ջեմման գործ է կպցնում: Լավ, բա սա երկի՞ր է: Ինչպե՞ս բնութագրել մի իրավիճակ, որտեղ պաշտոնյաները վախենում են ճիշտ քայլերի դիմել:


Սա Հայաստանն է, և վե՛րջ: Էլ ասելու բան չկա: Սա Հայաստանն է, որի վաստակավոր արտիստը Արմենչիկն է, մշակույթի նախարարը՝ Արմեն Ամիրյանը, վարչապետն էլ` Կարեն Կարապետյանը: Իսկ Համայակ Դուրգարյանն Իսպանիայում կապրի նաև առանց անկախ Հայաստանի պետական պարգևների: Սերգեյ Խաչատրյանի հայրն էլ կարող էր ևս մի քանի տարի կաշառք վճարել զինկոմին` ողբերգություն չէր լինի: Հրաչյա Ավանեսյանն էլ, մեկ է, Հայաստանի բանակում չծառայեց, հիմա ջհանդամ, թե չի կարող Հայաստան գալ` նրան Գերմանիայում են հարգում: Եվ թող Մայր Հայաստանը վանի իրենից իր զավակներին, որպեսզի որևէ նորմալ և տաղանդավոր մարդ չուզենա շփվել այս երկրի հետ, որևէ մեկը չցանկանա ապրել և աշխատել այստեղ, որևէ մեկը լավ բան չասի այս երկրի մասին:


Այսքա՛նը… 






Դիտումների քանակ 486734


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Նախագահ Սարգսյանը վաղը կհնչեցնի մեծն Ստալինի խոսքերը

Նախագահ Սարգսյանը վաղը կհնչեցնի մեծն Ստալինի խոսքերը

Հունիսի 5, 2017


Ինչպես հայտնի է, «Նոր քաղաքական մշակույթ» կուսակցության առաջնորդ Անի Զախարյանը մեղադրվում է մի խումբ անձանց դիտավորությամբ ուրի...

Մարտի 5. տխուր ամսաթիվ

Մարտի 5. տխուր ամսաթիվ

Մարտի 5, 2017


Այսօր մարտի 5-ն է, տխուր օր բոլոր առումներով: Մեկնարկում է ընտրական քարոզարշավը, որը շատ թանկ կնստի մեր ժողովրդի նյարդային համա...

«Ժողովուրդների հայրը». մարշալ Յազովը Ստալինի մասին հրեշավոր ստի և ճշմարտության վերաբերյալ

«Ժողովուրդների հայրը». մարշալ Յազովը Ստալինի մասին հրեշավոր ստի և ճշմարտության վերաբերյալ

Դեկտեմբերի 4, 2016


Վերջերս կինոռեժիսոր Նիկիտա Միխալկովն առաջարկեց հանցավոր համարել Գորբաչովի և Ելցինի գործունեությունը։ Վատ չէր լինի նրանց միացնել...

Շարմազանովն ասում է, որ մենք Արևմտյան Հայաստանից զրկվեցինք Նժդեհի շնորհիվ

Շարմազանովն ասում է, որ մենք Արևմտյան Հայաստանից զրկվեցինք Նժդեհի շնորհիվ

Հունիսի 12, 2016
2

Ընդունենք մի պահ, որ Շարմազանովը լուրջ մարդ է կամ ընդհանրապես մարդ է և կարծիքի իրավունք ունի: Ըստ նրա, եթե չլիներ Նժդեհի լեգեոն...

Քոչարին հայերին խայտառակեց Գերմանիայում

Քոչարին հայերին խայտառակեց Գերմանիայում

Հունիսի 5, 2016
4

Վատն այն է, որ Հայաստանի բոլոր պաշտոնական, կիսապաշտոնական, հոբելյանական և այլ կարևոր միջոցառումները կազմակերպում են լավագույն դ...

ԱՄՆ ծառայության մեջ գտնվող լիբերալներն ընդդեմ մարդկային ինտելեկտի

ԱՄՆ ծառայության մեջ գտնվող լիբերալներն ընդդեմ մարդկային ինտելեկտի

Մայիսի 29, 2016


Ճապոնիայի ներկայիս կարգավիճակը՝ օկուպացված տարածքի կարգավիճակը, հենց ճապոնացիների ընտրությունն է։ Նրանք նախընտրեցին ամերիկյան օ...

Օբաման այցելեց Հիրոսիմա և անարգեց այն

Օբաման այցելեց Հիրոսիմա և անարգեց այն

Մայիսի 27, 2016


ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման դեռևս 2009թ., խաղաղության վաստակած Նոբելյան մրցանակը ստանալիս, մինչև իր լիազորությունների ժամկետի ավար...

Մուսթաֆա Ջեմիլևը՝ խաղաղության Նոբելյան մրցանակի թեկնածու

Մուսթաֆա Ջեմիլևը՝ խաղաղության Նոբելյան մրցանակի թեկնածու

Մայիսի 22, 2016


Պրն Ջեմիլևի խոսքն աշխարհում արդեն միանգամայն այլ կշիռ կունենա, նա կդառնա ցանկալի հյուր արևմտյան բոլոր մայրաքաղաքներում, նրան Ար...

Մի քանի տարվա ընթացքում Սարգսյանը հասավ նրան, ինչին Ստալինը ձգտում էր 15 տարի

Մի քանի տարվա ընթացքում Սարգսյանը հասավ նրան, ինչին Ստալինը ձգտում էր 15 տարի

Նոյեմբերի 1, 2015


2008-09թթ. նախագահ Սարգսյանի մերձավորներից մեկը նեղ շրջանակում մի առիթով ասել էր, թե պետք է հասնել Սերժ Սարգսյանի պաշտամունքի ս...

Լիբերալ կայծի բռնկում ՌԴ սենատում

Լիբերալ կայծի բռնկում ՌԴ սենատում

Սեպտեմբերի 22, 2015


Ռուսաստանի Դաշնության խորհրդի անդամ Կոնստանտին Դոբրինինը Ռուսաստանի խորհրդարանի ստորին պալատ է մտցրել ստալինիզմի վերականգնմանը ...

Իոսիֆ Ստալինի զավակների վատ վարքագծի առիթով

Իոսիֆ Ստալինի զավակների վատ վարքագծի առիթով

Սեպտեմբերի 19, 2015


Ինչպես տեղեկացնում է REGNUM լրատվական գործակալությունը, Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտի փոխտն...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը
Մեր զորքերը` տիեզերքում
Հոկտեմբերի 23, 2017


Մեր զորքերը` տիեզերքում

Նահանջ առանց ղեկի
Հոկտեմբերի 23, 2017


Նահանջ առանց ղեկի

Իսկապե՞ս էշի մեկն է
Սեպտեմբերի 29, 2017


Իսկապե՞ս էշի մեկն է

Եվ մի տիկին` ԱՄՆ-ից
Հոկտեմբերի 10, 2017


Եվ մի տիկին` ԱՄՆ-ից

Զարուհին նաև ոստիկան է
Հոկտեմբերի 20, 2017


Զարուհին նաև ոստիկան է

Մի ծեծեք բժշկին, բայց…
Հոկտեմբերի 19, 2017


Մի ծեծեք բժշկին, բայց…

Ծեծով մեծացած Խոսրովը
Հոկտեմբերի 18, 2017


Ծեծով մեծացած Խոսրովը

Վառածը ներկով է փակում
Հոկտեմբերի 17, 2017


Վառածը ներկով է փակում

Իսկապե՞ս էշի մեկն է
Սեպտեմբերի 29, 2017


Իսկապե՞ս էշի մեկն է

Զարուհին նաև ոստիկան է
Հոկտեմբերի 20, 2017


Զարուհին նաև ոստիկան է

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ






ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ