Միջազգային խայտառակություն

Արժե՞ արդյոք, որ Ադրբեջանը փչացնի հարաբերությունները Վրաստանի հետ

Մայիսի 20, 2017
Արժե՞ արդյոք, որ Ադրբեջանը փչացնի հարաբերությունները Վրաստանի հետ

Զեյնալ Բայրամով (Բաքու)

 

Հայրենասիրությունն ամենակարևոր մարդկային զգացումներից մեկն է։ Միանգամայն բնական է, որ մարդիկ սիրում են ծնողներին, երեխաներին, սիրելիներին, ընկերներին, և այս ցանկը կարելի է դեռ երկար շարունակել։ Յուրաքանչյուր նորմալ մարդու համար այս շարքում անպայման պետք է գտնվի սերն առ Հայրենիք, առ հարազատ ժողովուրդ։ Բայց եթե այդ զգացումը ձեռք է բերում հիփերթրոֆացված ձևեր, այն շատ հեշտությամբ կարող է պլյուսը մինուսի փոխել։


Բոլորին է հասկանալի, թե ամբողջ աշխարհում ինչ բացասական արձագանք առաջացրեց գերտերության նախկին ղեկավարը՝ հավանաբար, ոչ այնքան մեծ խելքի տեր մեկը, ով իր երկիրն ու ժողովրդին անվանեց բացառիկ։ Արդյո՞ք սա հայրենիքի հանդեպ սիրո դրսևորում է։


Չէ՞ որ Ադոլֆ Հիտլերը նույնպես գերմանացիներին բացառիկ ժողովուրդ էր համարում և փորձում էր դա ապացուցել ողջ աշխարհին։ Թե դա ինչ նստեց գերմանացի ժողովրդի վրա՝ լավ հայտնի է բոլորին։


Վրաստանում էթնիկ բազմաթիվ ադրբեջանցիներ են ապրում, որոնք հանդիսանում են վրացական պետության քաղաքացիներ։ Բոլորին է հասկանալի, որ նրանք պետք է լայն կապեր ունենան իրենց պատմական հայրենիքի հետ, չկորցնեն իրենց ազգային ինքնությունը և օրգանապես ինտեգրվեն բնակության երկրի քաղաքացիական հասարակությունում։ Մանավանդ որ Ադրբեջանի և Վրաստանի հարաբերությունները պարզապես լավ չեն, այլ փաստացի դաշնակցային են։


Այդ հարաբերությունները կարծես թե հարկ է պահպանել և զարգացնել, բայց ահա վրացական «Քվիրիս պալիտրա» թերթն անդրադարձել է Վրաստանի էթնիկ փոքրամասնություններին, մասնավորապես՝ նրանց ներկայացուցիչների ուսուցման կազմակերպմանը։


Թերթը մտահոգություն է հայտնում այն առնչությամբ, որ այն բանի արդյունքում, որ Վրաստանի ազգային (ադրբեջանական և հայկական) հանրակրթական դպրոցների համար դասագրքեր չեն տպագրում մի շարք գիտաճյուղերի վերաբերյալ, դրանք որպես նվեր ստանում են Հայաստանից և Ադրբեջանից։ Թերթի համաձայն՝ իշխանություններն այս հարցում վտանգավոր անգործություն են ցուցաբերում, քանի որ ադրբեջանական դասագրքերն աղավաղում են տարածաշրջանի պատմությունը։


Ինչպես գրում է թերթը, ութերորդ դասարանի ադրբեջանական պատմության դասագրքում, մասնավորապես, ասվում է. «Վրացական և հայկական ավատատերերը Բյուզանդիայի միջնորդությամբ խաչակրաց արշավանքներ էին կազմակերպում սելջուկ-թուրքերի դեմ։ Պայքարի համար նրանք դաշն էին կնքել խաչակիրների հետ։ Այդպիսով, նրանք փորձում էին Կովկասից վտարել մուսուլմանական գործոնը և մասնատել ադրբեջանական հողերը։ 1120թ. Դավիթ IV-ը հարձակվեց Շիրվանի վրա, ավերեց Գաբալու քաղաքը և նրա շրջակայքը, խլեց ադրբեջանական հարստությունները և հեռացավ; 1122թ. Թբիլիսին անցավ վրացիների ձեռքը»։


...Միջին դարերի պատմության յոթերորդ դասարանի դասագրքերում Աքեմենյանների և Սասանյանների ողջ շրջանն է հայտարարված Ադրբեջանի պատմություն։


Ըստ այդ դասագրքի՝ Թբիլիսին ադրբեջանական քաղաք է. «Թիֆլիսը Առանի (այսօրվա Ադրբեջանի մաս) քաղաք էր։ Թեև այն ավելի փոքր էր, քան Բարդան կամ Դերբենտը, բայց բարգավաճում էր և հարստագույն քաղաք էր»։ Այս գլխում Բերդի, Դերբենտի, Բաքվի, Շեմախի և Թբիլիսիի օրինակով երեխաներին սովորեցնում են , թե ինչպիսին են եղել քաղաքները միջնադարում։


Ի՞նչ կարելի է ասել այս առիթով։


Հավանաբար, մնում է միայն նշել տարեթիվը, թե երբ են այդ դասագրքերի հեղինակների նախնիները փորել Կասպից ծովը, գետերի հուն բացել և գցել Կովկասյան լեռները։ Նման դասագրքերի հանդեպ ի՞նչ արձագանք պետք է սպասել Վրաստանում։


Ահա թե ինչ կարծիք է հայտնել վրաց պատմաբան, պրոֆեսոր Ջաբա Սամուշիան. «Ես ոչինչ չհասկացա պատմության այդ դասագրքերից։ Ի՞նչ են նրանք գրում, ի՞նչ են ուզում՝ ինձ համար հանելուկ մնաց։ Ադրբեջանը՝ որպես պետություն, երկիր, այն ժամանակ գոյություն չուներ։ Գրքում տրված է Իրանի, մուսուլմանական էմիրաթների, Աղվանքի, Շիրվանի և, մասամբ, Վրաստանի պատմությունը։ Եվ այդ ամենը հարմարեցվել է Ադրբեջանի պատմության անվան տակ... Զուտ գիտական տեսակետից դասագիրքը ոչ մի քննադատության չի դիմանում։ Դրանք լիովին քաղաքականացված դասագրքեր են, որոնք ոչ մի ընդհանուր բան չունեն պատմագիտության հետ։ Հիշեցնեմ մեկ փաստ. 1919թ. Փարիզի կոնֆերանսում, որտեղ վճռվում էր նոր ձևավորված պետությունների (Ադրբեջան, Վրաստան, Հայաստան) սահմանների հարցը, ադրբեջանական կողմը պահանջեց ամբողջ Քվեմո Քարթլին, Մսխեթի մի մասը և Աջարիան մտցնել Ադրբեջանի կազմի մեջ և իրեն ճանաչել այդ սահմաններով։ Այնինչ, այսօրվա Ադրբեջանը նահանգ է Հյուսիսային Իրանի տարածքում, պատմական Ատրպատականը, որը մտնում է Իրանի կազմի մեջ...»։


«Ինչպե՞ս կարելի է Վրաստանի դպրոցներում երեխաներին ուսուցանել այս դասագրքերով։ Դրանցով չի կարելի սովորել անգամ Ադրբեջանում։ Նման պատմական շանտաժը հարկ է բողոքարկել դիվանագիտական մակարդակով... Ըստ դրանց՝ ստացվում է, որ վրացիները զավթիչներ են, ովքեր խլել են խեղճ ադրբեջանցիներից Թբիլիսին, որ վրացական պատժիչ ջոկատները կողոպտել են դժբախտ ադրբեջանցիներին և անգամ կախել նրանց մինարեթներից։ Սա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ ազգային ատելության հրահրում։ Այս դասագրքերով սովորած երեխաների աչքում վրացիները զզվելի ագրեսորներ են...»,- ասել է Սամուշիան։


Իմ կողմից հավելեմ, որ այդ դասագրքերից հետևում է, որ հայերը Կովկասում հայտնվել են միայն XIX դարում։ Այս տեղեկությունը միանգամից անբացատրելի է դարձնում այն, թե ինչպես է նրանց այդ ժամանակ հաջողվել կռվել մուսուլմանների դեմ XII դարում։


Ադրբեջանում ամենաբարձր մակարդակով հայտարարել են, թե Հայաստանը գտնվում է ադրբեջանական տարածքների վրա, իսկ ակադեմիկոս Զիա Բունիյաթովը լրջորեն պնդում էր, որ հայկական խաչքարերն իրականում մուսուլմանական մշակույթի կոթողներ են։


Կարելի է հավաստիացնել, թե Թիֆլիսը Առանն է, Երևանը՝ Իրևանը, և որ այդ քաղաքները ռուսական Դերբենտի հետ միասին պատկանել են Ադրբեջանին։ Բայց չէ՞ որ ողջ համաշխարհային գիտության մեջ փոքր-ինչ կասկածի չի ենթարկվում փաստը, որ վրացիներն ու հայերը Կովկասի բնիկ բնակչությունն են։ Ուրեմն, ինչո՞ւ ծիծաղելի վիճակի մեջ ընկնել։


Վերջերս Ադրբեջանում լույս է տեսել մի ամբողջ մենագրություն Հռոմեական կայսրության դեմ ապստամբության մասին։ Քիչ է, որ համաշխարհային պատմությանը նման փաստ առհասարակ հայտնի չէ, գրքում ծիծաղելիորեն խեղաթյուրված են պատմական քարտեզները, որոնցում Ադրբեջանի կազմի մեջ էր մտնում ամբողջ Առաջավոր Ասիան։


Վերաբերմունքը հայոց պատմության հանդեպ կարելի է բացատրել չհայտարարված, այդ թվում և տեղեկատվական, պատերազմական վիճակով, բայց ինչո՞ւ նման մոտեցում կիրառել Վրաստանի նկատմամբ, որտեղ ապրում են հարյուր հազարավոր էթնիկ ադրբեջանցիներ։ Ինչպե՞ս պետք է արձագանքեն վրացական ղեկավարությունը և վրաց բնակչությունը նման դասագրքերին և հայտարարություններին, թե իրականում ում է պատկանում Բորչալոն (վրացական Քվեմո Քարթլի շրջանը)։ Ինչպե՞ս և ինչո՞վ պետք է Վրաստանի ադրբեջանցիները վճարեն վայ-հայրենասերների քաղաքական ամբիցիաների դիմաց։ Թե՞, եթե իրերն իրենց անուններով կոչենք, նացիոնալ-շովինիստների։


Չգիտես ինչու, թվում է, թե վրացական ադրբեջանցիների ճակատագրով նման հայտարարությունների հեղինակներն այնքան էլ չեն մտահոգվում, իսկ գուցե հիմքում պարզ հաշվարկ է ընկած. որքան ավելի վատ լինի ազգային փոքրամասնությունների վիճակը, այնքան գործունեության ավելի լայն դաշտ կստեղծվի նման պոլիտիկանների համար։ Չի կարելի հավերժ ապավինել նրան, որ թուրքական և ադրբեջանական ներդրումները Վրաստանում նրա ղեկավարությանը հլու-հնազանդ կդարձնեն։ Ժողովուրդը, ինչպես եղել է ոչ մեկ անգամ, կարող է իր ճշգրտումները մտցնել, իսկ Վրաստանը թե՛ տնտեսական, թե՛ քաղաքական տեսակետից հարկավոր է Ադրբեջանին ոչ պակաս, քան Ադրբեջանը՝ Վրաստանին։

 

Աղբյուրը՝ EurAsia Daily







Դիտումների քանակ 197100


ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ

Ինչպե՞ս եք գնահատում հոդվածը




ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ։ Ցենզուրայից դուրս մեկնաբանությունները կհեռացվեն մոդերատորի կողմից։




Վերադառնալ

Նույն թեմայով

Ինչու Բաքուն իրականացրեց Trend գործողությունն ընդդեմ Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի

Ինչու Բաքուն իրականացրեց Trend գործողությունն ընդդեմ Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի

Հունիսի 3, 2018


Ռուսաստանի ԱԳՆ-ին կից հավատարմագրված ադրբեջանցի լրագրողները Սմոլենսկյան հրապարակի պաշտոնական ներկայացուցիչների հետ շփվելիս առաջ...

Երկու անգամ` նույն ցեխի մեջ

Երկու անգամ` նույն ցեխի մեջ

Մարտի 29, 2018


Արևմուտքի կողմից հրահրված ցնդաբանական հակառուսական հիստերիային միանում է նաև Վրաստանը։ Ավելի ճիշտ՝ Վրաստանին միացնում են։ Մեծ Բ...

«Քաղաքական շիզոֆրենիայով» հիվանդները

«Քաղաքական շիզոֆրենիայով» հիվանդները

Մարտի 7, 2018


Ուկրաինան հայտարարում է, որ Ղրիմն իր տարածքն է: Ռուսաստանն ասում է, որ Ղրիմն իր անքակտելի մասն է: Երկու երկրները վիճաբանում են,...

Հայ դեսպանն ընդդեմ նախկին կովկասյան թաթարների, կամ` ինչ ենք անելու հարևանների հետ

Հայ դեսպանն ընդդեմ նախկին կովկասյան թաթարների, կամ` ինչ ենք անելու հարևանների հետ

Մարտի 6, 2018


Ասում են` երկու անսահման բան կա` տիեզերքն ու հիմարությունը: Եվ եթե տիեզերքի հարցում գիտնականները դեռ բանավիճում են, ապա հիմարու...

Վրաց ստեղծագործ մտավորականությունն իր ժողովրդի հետ է

Վրաց ստեղծագործ մտավորականությունն իր ժողովրդի հետ է

Մարտի 6, 2018


Վրաստանում Միացյալ Նահանգների դեսպան Յան Քելին քանիցս մերթ թեթև ակնարկել, մերթ բաց տեքստով կոչ է արել Վրաստանի քաղաքական էլիտայ...

Վաշինգտոնը Ադրբեջանի պատմական տարածք է

Վաշինգտոնը Ադրբեջանի պատմական տարածք է

Փետրվարի 27, 2018


Երբ փետրվարի 8-ին՝ ելույթ ունենալով Ադրբեջանում, իշխող «Ենի Ազերբայջան» կուսակցության համագումարում՝ այդ երկրի նախագահ Իլհամ Ալ...

Ինչո՞ւ է Ալիևը ստեղծում «հին ու մեծ Ադրբեջանի» մասին առասպելը

Ինչո՞ւ է Ալիևը ստեղծում «հին ու մեծ Ադրբեջանի» մասին առասպելը

Փետրվարի 12, 2018


Իլհամ Ալիևի խոսքերը, թե Երևանը «պատմականորեն ադրբեջանական հող է», հետաքրքրական են ոչ միայն նրանով, որ գիտական տեսանկյունից լիակ...

Շիզոֆրենիայի նոր նոպա

Շիզոֆրենիայի նոր նոպա

Փետրվարի 9, 2018


«Մենք չպետք է մոռանանք և չենք մոռանում մեր պատմական հողերի մասին։ Դա պետք է դառնա մեր ապագա գործունեության ուղղությունը, ինչպես...

«Ազատություն ռադիոն» սատարել է Ադրբեջանում խոսքի ազատության ճնշմանը

«Ազատություն ռադիոն» սատարել է Ադրբեջանում խոսքի ազատության ճնշմանը

Հունվարի 27, 2018


Հունվարի 21-ին «Ազատություն ռադիո»-ի դուստր նախագծում՝ «Эхо Кавказа»-ում (ֆինանսավորվում է ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից) հայտնվեց մի հար...

Ադրբեջանի զգայացունց գթասրտությունը Ռուսաստանի հանդեպ

Ադրբեջանի զգայացունց գթասրտությունը Ռուսաստանի հանդեպ

Հունվարի 17, 2018


Ինչպես հայտնի է, ԱՄՆ նոր պատժամիջոցները Ռուսաստանի Ռազմարդյունաբերական համալիրի (ՌԱՀ) դեմ կարող են անդրադառնալ նաև ռուսաստանյան...

Զբոսաշրջիկ չեն հրավիրում, զբոսաշրջիկն ինքն է գալիս

Զբոսաշրջիկ չեն հրավիրում, զբոսաշրջիկն ինքն է գալիս

Հունվարի 12, 2018


Այս Ամանորի տոներին հազարավոր հայաստանցիներ իրենց հանգիստն անցկացրեցին Վրաստանում: Իսկ այսօր Վրաստանում ՀՀ դեսպան Ռուբեն Սադոյա...

Նամակներդ ո՞ւմ կարդամ, լրտես ջան

Նամակներդ ո՞ւմ կարդամ, լրտես ջան

Դեկտեմբերի 27, 2017


Ադրբեջանի իշխանությունները մինչ օրս չեն ազատվել 2016-ի ապրիլյան պատերազմում ձախողվելու բարդույթից: Հասարակությունը հասկանում է,...

Նախագահը, վրացին, Լարսը

Նախագահը, վրացին, Լարսը

Դեկտեմբերի 25, 2017


Վերին Լարսի անցակետը հաճախ է փակվում: Կարևոր չէ, թե տարվա որ եղանակն է: Ամռանը մի պատրվակ են գտնում, աշնանը` մեկ ուրիշ, իսկ ձմռ...

Ադրբեջանն ու Հայաստանը նետում են դեպի պատերազմ ընթացող շոգեքարշի հնոցը

Ադրբեջանն ու Հայաստանը նետում են դեպի պատերազմ ընթացող շոգեքարշի հնոցը

Դեկտեմբերի 23, 2017


Կեղծ հայերը սոցցանցերի մեկնաբանություններում հստակ ռուսատյացություն, արևմտամետ հայացքներ են ցուցաբերում և ընդգծում, որ Ռուսաստա...

Վրացիներն ամաչում են Վրաստանից

Վրացիներն ամաչում են Վրաստանից

Նոյեմբերի 30, 2017


Երբ մի երկու ամիս առաջ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանն առաջարկեց Հայաստան անունը փոխել և այսուհետ երկիրն անվանել Արմենիա, բոլո...

Ինչո՞ւ Բաքուն սկսեց վիրավորել Լավրովին և բռիություն անել Ռուսաստանին

Ինչո՞ւ Բաքուն սկսեց վիրավորել Լավրովին և բռիություն անել Ռուսաստանին

Նոյեմբերի 30, 2017


Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մևլյութ Չավուշօղլուն հանդիպել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների՝ Իգոր Պոպովի (Ռուսաստան), Ստ...

Վրաստանի վարչապետը ամաչո՞ւմ է գալ

Վրաստանի վարչապետը ամաչո՞ւմ է գալ

Նոյեմբերի 30, 2017


Այսօր պաշտոնական հաղորդագրություն տարածվեց այն մասին, որ վաղը` դեկտեմբերի 1-ին Հայաստանի վարչապետ Կարեն Կարապետյանի հրավերով պա...

Բաքուն Մոսկվայից պահանջում է արյունախում դեսպան

Բաքուն Մոսկվայից պահանջում է արյունախում դեսպան

Նոյեմբերի 28, 2017


Դիվանագիտական սկանդալների ամենանախընտրելի տարբերակներից մեկը դարձել է դեսպանների նկատմամբ տարատեսակ պահանջներ և նախապատվություն...

Ի՞նչ հողի առևտուր է անում վրացին

Ի՞նչ հողի առևտուր է անում վրացին

Նոյեմբերի 22, 2017


Ադրբեջանում Վրաստանի դեսպան Թեյմուրազ Շարաշենիձեն այդ երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակի ...

Թանկի և էժանի տարբերությունը

Թանկի և էժանի տարբերությունը

Նոյեմբերի 3, 2017


Հայրենի դիվանագիտությունը եղել ու շարունակում է մնալ ամենախոցելի ոլորտներից մեկը: Խնդիրն առնչվում է ինչպես կադրերի ընտրությանը,...

Խմբագրության կողմից

Shame.am-ի ստեղծագործական խումբը շոգ ամառվանից հետո սկսում է 2014թ. թեժ աշնան ակտիվ գործունեությունը։ Հայաստանը եւ աշխարհը զարմանալի, ստեղծագործելու համար չափազանց բարեբեր ժամանակներ են ապրում։  Կարդալ ավելին 

Ամենաշատ ընթերցվածը
Իրավիճակի պատանդը
Հունիսի 20, 2018


Իրավիճակի պատանդը

Աշոտյան, դու լռիր
Հունիսի 16, 2018


Աշոտյան, դու լռիր

Աշոտյան, դու լռիր
Հունիսի 16, 2018


Աշոտյան, դու լռիր

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐ







Քվեարկությունների արխիվ